Promptuarium medicinae. Magdeburg. Bartholomaeus Ghotan 1483
-- This is the text that is included on a floppy disk in: Peter Seidensticker: Das Promptuarium Medicinae. Magdeburg: Bartholomäus Ghotan 1483. Lahr: Moritz Schauenburg Verlag 1990 (= Corpus herbariorum. Frühe deutsche Kräuterbücher. EDV-gestützte Edition, hg. von Peter Seidensticker unter Mitwirkung von Christel Seidensticker, computativ bearbeitet von Harald Händler, Band 1).
-- For the editorial principles and the markup of this digital text, see the introduction to the printed edition page 35ff.
-- (c) You may use this text for personal, scholarly and non-profit uses only. Do not remove this header from the file.
*1ra01 hijr heuet sick an dat register desses-3 *1ra02 bockes schone vnde suuerlick . *1ra03 synt der tijt de erste minsche-4 *1ra04 vthe deme eddelen *1ra05 state der vnschult voruel-3 *1ra06 an de yamerliken *1ra07 sunde is rechtuerdigen ghepiniget *1ra08 in ome vnde allen sine kinderen de vorgiftige-7 *1ra09 natur . dede nach deme vorlope=4 *1ra10 der natur werden entfangen *1ra11 vnde getelet an dessen dal der yamerlicheyt-7 *1ra12 . in dat erste werden ghepiniget-5 *1ra13 alle kreffte der zele wente de *1ra14 vorstentenisse is vordunckert myd *1ra15 der ghebrecklicheyt der vnwettenheyt-4 *1ra16 . de wille is vorghifftiget mit *1ra17 quader begherlicheyt der ghedechtenisse-7 *1ra18 mydt . deme vngheualle der *1ra19 vorgettenysse . auer de lycham ys *1ra20 voruallen in vorghencklicheyt . also *1ra21 dat he alle dage wert ghewandelt *1ra22 myd mannigherhande ghebrecklycheyt-5 *1ra23 vnde krancheyt wente an de *1ra24 stunde des dodes . de vns denne myt *1ra25 alle vnwytlick ys . vnde dar vmme *1ra26 wyl god dat me vryste dat leuent . *1ra27 vnde in krankheyt brucke mynschlikes=5 *1ra28 rades . vppe dat me nicht enbekore-4 *1ra29 syne vorsichticheyt vnde vppe *1ra30 des bequemycheyt hebbe de minsche *1ra31 hefft god ome to denste geschapen *1ra32 alle creaturen . de he denne wunderlicker-6 *1ra33 wysz hefft beghifftiget myd *1ra34 mannigherhande krafft vnde mechticheyt-7 *1ra35 . alse clarlicken vns leret de *1ra36 meyster hugo . in eyneme boke genomet-5 *1ra37 de arra anime . dar he secht *1ra38 vnde sprickt alsus . se an o du mynsche-4 *1ra39 de ghantzen werld . vnde vormercke-6 *1rb01 ifft ock iennich creature sy *1rb02 de dy nicht sy thodenste gheschapen *1rb03 de hemmel . sunne . mane . vnde *1rb04 sternen denen dy . in deme dat de di *1rb05 begifftigen mit deme inulote des leuendes *1rb06 vnde vruchtbarchter der krudere denen-3 *1rb07 dy tho mannigherhande krankheyt-4 *1rb08 . de elementen alle vere synt bereyde-5 *1rb09 dy in dyner ghebrecklicheyt . *1rb10 vnde dat vele is neyn dinck is so *1rb11 gheringhe iffte slim gherekent dat *1rb12 nummer moge inbringen deme mynschen-5 *1rb13 vordel vnde nutticheyt . hijr *1rb14 vmme is gode van hemmelrike dar *1rb15 vor anders nicht tho betalende wan *1rb16 dancknamicheyt . nachdemmale der *1rb17 creaturen vele is vnde ore kreffte . *1rb18 mannighem mynschen vnwitlick . *1rb19 syn hijr vmme up dat de minsche *1rb20 mach leren mannigherleyghe creaturen-5 *1rb21 kraffte vnde macht vnde dar *1rb22 mede entholden synen licham in sundicheyt-7 *1rb23 yffte behelpen van swarer *1rb24 kranckheyt . is ghemaket dat bokelin-5 *1rb25 dat dar mach byldelicken heten-3 *1rb26 promptuarium medicine . dat is *1rb27 eyn beredicheyt der artzedige . in *1rb28 welkoreme synt vth gedrucket mannigherhande-11 *1rb29 vorborghen vnde hemelicke-7 *1rb30 proprieteten iffte egenschop *1rb31 der creaturen vnde besunderlicken . *1rb32 der vruchte der erden nach der lere-2 *1rb33 der arsten vnde der meystere de *1rb34 in den naturlichen kunsten eruaren *1rb35 synt . van mannigherleygen tungen *1rb36 de hijr na ghesath vnde ghenomet *1rb37 synt dar men denne dat in deme latine-4 *1rb38 so vynden wert alse *1va01 almansor/A libro aggregationum . *1va02 albertus_magnus/A ordinis predicatorum=7 *1va03 libro vegetabilium . *1va04 auicenna/A . primo . secundo tertio . quarto-2 *1va05 canonum *1va06 augustinus/A super librum genesis . *1va07 capitulo tricesimo . *1va08 azon/A philosophus et experimentator magnus-4 *1va09 in meditinis . *1va10 episcopus sisterisiensis doctor *1va11 constantinus/A in dietis in viatico *1va12 et libro graduum . *1va13 catho/A libro de naturalibus . *1va14 diascorides/A libro diuersarum meditinarum=9 *1va15 . *1va16 experimentatores/A *1va17 escolapius/A philosophus . *1va18 francko/A libro de herbis vulgi . *1va19 galienus/A in diuersis locis *1va20 gordonius/A in libro meditine *1va21 helynandus/A libro quarto *1va22 jorath/A phylosophus expertus *1va23 johannes_mesue/A filius mesue regis *1va24 damasci in practica de simplicibus *1va25 liber proprietatum rerum *1va26 liber qui dicitur lapidarius/A *1va27 liber graduum constantini/A *1va28 liber galieni/A && seruius/A *1va29 liber speculi naturalis vincencij/A . *1va30 lectura super antidotarium nycolay=5/A *1va31 . *1va32 macer/A de herbis . *1va33 mundinus/A in sinonimis suis *1va34 platearius/A circa_instans *1va35 papyas/A . && auerrois/A *1va36 palladius/A de agricultura . *1va37 plinius/A libro naturalium . *1va38 rasis/A in experimentis *1va39 rogerius/A in cyrugia in libro de *1vb01 aquis et oleis . *1vb02 serapion/A de medicinis simplicibus=3 *1vb03 et aggregationum *1vb04 solinus/A philosophus de simplicibus=5 *1vb05 et de herbis *1vb06 trotula/A in medicinis *1vb07 uicerbius/A libro simplicium *1vb08 wilhelmus/A *1vb09 placentinus/A . *1vb10 ypocras/A libro simplicium *1vb11 ysiderus/A libro ethimolyarum *1vb12 isaac/A in dietis *1vb13 zocrates/A philosophus *1vb14 zenon/A philosophus *1vb15 desse vorbenomeden meystere alle *1vb16 in den kunsten der artzedige eruaren *1vb17 hebben in dessem boke ouer de dogede-4 *1vb18 der krudere gescreuen *1vb19 nu dat id vorder vppe dat lychlykeste=5 *1vb20 deme leszer werde tho vynden *1vb21 wat he soyket so hebben de meyster-4 *1vb22 desses bockes dat bock na der *1vb23 schickinge der bockstauen an dem *1vb24 alphabete ghemacket vnde heuet . *1vb25 sick in dat erste an van deme creaturen=5 *1vb26 der ore name van deme ersten *1vb27 bockstaue alse a . anghan alsze hir *1vb28 nu na volget . *1vb29 appele_sap/D lat wol j *1vb30 appele_de_in_dem_munde/D j *1vb31 appele_de_etick_sure_synt/D j *1vb32 appele_de_wol_tomate_sote/D j *1vb33 appele_de_dat_myddel/D j *1vb34 appele_de_watergen_smecken/D j *1vb35 appele/D dede sommer_appel/D j *1vb36 appele/D de worgelinge/D heten j *2ra01 appele/D dede holteke/D heten ij *2ra02 appele_dede_gantz_sote_synt/D . ij *2ra03 appele_dede_wol_ruken/D . ij *2ra04 appele_van_allexandrien/D . ij *2ra05 aheyle/D is morsus_galline/D ij *2ra06 atrament/D edder dolit/D dar ij *2ra07 aghetsteyn/D is swart ok . ij *2ra08 aloe/D is gummy/D bitter_sap/D ij *2ra09 alant/D in latine is emula/D . iij *2ra10 alhorne/D in westualen is pli . iij *2ra11 alrune/D is mandragora/D . iij *2ra12 alsnick/D husznacke/D de . iij *2ra13 allun/D is heyt vnde droge . iij *2ra14 adick/D is ebulus/D . iiij *2ra15 ackleygen_sat/D in deme munde iiij *2ra16 amedunck/D nodemel/D sunnen/D iiij *2ra17 annisz/D is anisum/D wen . iiij *2ra18 arona/D aronea/D yarus/D pes/D v *2ra19 andron/D prassium/D anedorn/D v *2ra20 aurine/D centaurea/D fel_terre/D . v *2ra21 aloeholt/D is heyt vnde droge vj *2ra22 bybot_aller_krude/D . vj *2ra23 borghele/D portulata/D vj *2ra24 borwort/D is agrimonia/D . vij *2ra25 beenwelle/D lodword/D angal/D vij *2ra26 benedicta_wortele/D nicht . vij *2ra27 beslotene_krut/D slotword/D . viij *2ra28 beenzuge/D bywort/D baratus/D . viij *2ra29 balsamynte/D balsamita/D . viij *2ra30 bymynte/D cymynte/D kat . viij *2ra31 bertram/D ys pyretrum/D ix *2ra32 batonie/D is batonica/D . ix *2ra33 basilie/D is basilicon/D edder . x *2ra34 branberen_krud/D in der . x *2ra35 bockesbart/D wilde_wicken/D xj *2ra36 berenkrud/D water_merck/D xj *2ra37 berenkla/D branca_vrsi/D . xj *2ra38 beuenelle/D enghersche/D . xj *2ra39 borcherdesblomen/D wynter/D . xj *2rb01 bete/D in latine is beta/D . xij *2rb02 borrago/D borrasie/D porrasue/D xij *2rb03 bylse/D iusquiamus/D polnia/D . xiij *2rb04 bloutword/D de nicht geplan . xiij *2rb05 bese/D beszen/D rusch/D rysch/D xiij *2rb06 bonen/D sint kolder droger . xiij *2rb07 bonenmel/D myt honnige . xiiij *2rb08 berenbomblade/D kleyne . xiiij *2rb09 beren/D pira/D synt koldere xiiij *2rb10 bolderian/D is bymynte/D . xv *2rb11 bocke/D is fagus/D bocken/D . xv *2rb12 bock/D is fagina/D vnde is so xv *2rb13 bolus/D armenus/D radelsteyn/D . xv *2rb14 brot/D dat nicht reyne is xvj *2rb15 bottere/D eynes deyr . xvj *2rb16 bloutsteyn/D omatites/D vnge . xvj *2rb17 bernsteyn/D is droge vnde heyt . xvij *2rb18 carpentas/D is romesch/D xvij *2rb19 camillenblomen/D schal xvij *2rb20 canneel/D cynamomen/D xviij *2rb21 cappellen/D iuncfrauwen_har/D xviij *2rb22 cardemomen/D fyne_cardemo/D xix *2rb23 carue/D gartkome/D cyminum/D . xix *2rb24 castanie/D castanea/D se sint . xix *2rb25 cypolle/D cybbele/D cepa/D bulbus/D xix *2rb26 cytelosen/D hermodactill/D de . xx *2rb27 cymynte/D kattemynte/D bolderi/D xx *2rb28 clecleuer/D dreblat/D trifoli/D xxj *2rb29 coriander/D coriandrum/D corion/D xxj *2rb30 crutzeword/D spigword/D spri xxj *2rb31 crutzebom/D hendeken/D kukkukes/D xxi *2rb32 cost/D costus/D costum/D is wortele xxj *2rb33 ceduar/D cituar/D ceduarium/D is xxij *2rb34 cubebe/D cubeben/D cubeba/D kerkeste/D xxij *2rb35 cruffliata/D is benedicta/D in latine . xxij *2rb36 cassiafistula/D hold dat myddel . xxij *2rb37 cipressienholt/D is heit in deme ersten xxiij *2rb38 corallus/D is kolt vnde droge . xxiij *2rb39 cristallensteyn/D vnder der tungen xxiij *2va01 cameelshow/D soke squinantum/D xxiij *2va02 dadelen/D is dactilus/D xxiij *2va03 dach_vnde_nacht/D ek xxiiij *2va04 desem/D is muscus/D in latine xxiiij *2va05 des_hilligen_kerstesword/D xxvj *2va06 dyl/D dylbe/D is anetum/D absinte/D xxv *2va07 dyckdam/D is diptanus/D in latine xxvj *2va08 dystel/D is tribulus/D dystel/D de xxvi *2va09 distel/D de het lopende_distel/D xxvj *2va10 donrebone/D donrelok/D droswort/D xxvj *2va11 dost/D is origanum/D he is heyt xxvj *2va12 duuelsbete/D suntepeterswort/D xxvij *2va13 duuenkeruele/D nunnenkrut/D xxvij *2va14 duuenuot/D ossennauel/D is aspa xxvij *2va15 duuenuet/D is ock krut dat xxviij *2va16 dreblat/D socke && clecleuer/D xxj *2va17 drosword/D is donrebone/D xxvi *2va18 dropwort/D is dach_vnde_nacht/D xiiij *2va19 dragant/D dragagantum/D is wit xxvii *2va20 dannenswamp/D && agricus/D xxviij *2va21 ekmispel/D is fiscus_quer/D xxviij *2va22 ertrok/D is funus_terre/D xxviij *2va23 eppe/D is merck/D socke dat liiij *2va24 eldere/D is alhorne/D holderen/D xlv *2va25 eckwort/D is dach_vnde_nacht/D xxiiij *2va26 enghersche/D is beuenelle/D xj *2va27 edeberenbrot/D gele_swerdeye/D xxviij *2va28 eke/D ekenbom/D de was iupiter xxix *2va29 ekappele/D galla/D galle/D xxix *2va30 eckerne/D van den eken_bomen/D *2va31 eckuarne/D is pollipodium/D xxx *2va32 enciane/D genciana/D dardana/D xxx *2va33 engeuer/D is cinciber/D gin xxx *2va34 endiuia/D is lactuca_agrestis/D xxxj *2va35 erwete/D pysa/D robeke/D sint xxxj *2va36 ertappel/D ertwycken/D tola xxxij *2va37 ertberen/D to latine fragum/D xxxij *2va38 esschenpom/D essche/D to latine xxij *2va39 etick/D in latine acetumm/D xxxiij *2vb01 etick/D van beyre den gud xxxiiij *2vb02 eueritte/D is abrotanum/D in la xxxiiij *2vb03 euerword/D is agramen/D xxxiiij *2vb04 eygere_van_honren xxxiiij *2vb05 nota magister iohannes_de_rubri/A xxxv *2vb06 fyole/D ys fiola/D is kold xxxv *2vb07 fyolen_de_swarte/D xxxvj *2vb08 fiolen_dede_wytte/D sy xxxvj *2vb09 fyn_speck_vth_walschen_landen/D lxxij *2vb10 filipendula/D to dude xxxvj *2vb11 fenugrecum/D fenugreck/D xxxvj *2vb12 fimelsterne/D schoneken/D xxxvij *2vb13 gartkome/D is carue/D xxxvij *2vb14 gardringele/D goldeke/D xxxviij *2vb15 galigan/D is galanga/D is ci xxxviij *2vb16 gartkonele/D peperkrud/D xxxviij *2vb17 gersz_gerse/D gersele/D grot xxxix *2vb18 ghele_cleuer/D dreblat/D xxxix *2vb19 goldword/D schelword/D xxxix *2vb20 gherste/D is to latine ordeum/D xxxix *2vb21 gesoden/D wyn edder must/D xl *2vb22 gold_dat_gloyge_in_dem_vure xl *2vb23 gundram/D is attestilla/D xl *2vb24 grot_laddeke/D het bardana/D xl *2vb25 gesegelt/D erde terra_sigillata/D xl *2vb26 grespeck/D is en buten xl *2vb27 galissiensteyn/D kopperock/D xl *2vb28 haselword/D wylde xl *2vb29 huylsnack/D hulsnack/D xli *2vb30 honeswarwe/D is aheyle/D ij *2vb31 hasselnote/D sint kolder nature xli *2vb32 hauer/D wasset aldermeyst xli *2vb33 hennepsad/D is heyt vnde droge xli *2vb34 hertestunge/D scolopendria/D xli *2vb35 huslock/D semperuiuum/D xli *2vb36 hundesblomen/D caclafedida/D xlij *2vb37 hundestunge/D cinoglossa/D xlij *2vb38 hertekele/D hackele/D acutella/D xlij *2vb39 hamerslach/D fuligo/D xlij *2vb40 hulsz/D cameleon/D den wytten xiij *3ra01 hyntlope/D wegewyse/D xlij *3ra02 harstrang/D pentedanum/D is xlij *3ra03 hoppe/D dar en scriuen xlij *3ra04 heydenschen_kol/D romesch/D xlij *3ra05 hiligenkersteswort/D herteswort/D xliij *3ra06 schamponie/D soycke des_hilligenkerstesword-14/D *3ra07 xxv *3ra08 herteswam/D is ceruiboletum/D xliij *3ra09 holunder/D alhorne/D holderen/D xliij *3ra10 hederick/D het napi_agrestis/D xliij *3ra11 hunsword/D hertesword/D soke=2 *3ra12 des_hilligenkerstesword/D xxv *3ra13 holwort/D is aristoloya/D xliiij *3ra14 huynsword_de_swarte/D xliiij *3ra15 jaspis/D de eddel steyn xliiij *3ra16 juncfrauwen_har/D soke in c *3ra17 capelleken/D capilli_veneris/D xviiij *3ra18 yuesche/D wilde_pippele/D xliiij *3ra19 yserenhard/D is verbena/D xliiij *3ra20 ysope/D is heyt vnde droge xliiij *3ra21 knouelock/D is tirica/D xlv *3ra22 korander/D is heyt xlv *3ra23 keruele/D is cerefolium/D is heyt xlv *3ra24 kese/D is caseus/D versch_kesze/D xlvi *3ra25 klecleuer/D is trifolium/D xlvi *3ra26 kol/D is caulis/D auicenna/A xlvi *3ra27 kome/D is ciminum/D is heit xlvij *3ra28 kome/D de waterkome/D het xlvij *3ra29 kretelmoren/D pastarnack/D xlvij *3ra30 kroffliate/D is benedicta/D . xlviij *3ra31 koword/D kalueswort/D is arona/D *3ra32 soycke in a . v . *3ra33 kalm/D calamus/D aroma/D xlviij *3ra34 kattemynte/D cymynte/D soke in c *3ra35 karde/D darme laken mede xlviij *3ra36 kerseberen/D sint twyerhande xlviij *3ra37 koword/D smerword/D xlviij *3ra38 koningkgeskerse/D wulleue/D xlviij *3rb01 konnele/D serpillum/D is twyer xlviij *3rb02 korne_dat_ripe_nyge/D xlix *3rb03 lackrissien/D is woltomate xlix *3rb04 leuerstock/D lubesstickel/D l *3rb05 lylien/D sint kold vnde vucht l *3rb06 lyllie/D witlilye/D edder golde/D . li *3rb07 lanck_peper/D is vucht li *3rb08 loye/D het gamandrea/D is heyt li *3rb09 lock/D porrum/D porrus/D li *3rb10 lysze_lynszen/D lens/D lentes/D . li *3rb11 lyn/D is wlasses/D edder valszsad/D lij *3rb12 lorberen/D lorberenbom/D lij *3rb13 luchte/D luchteke/D eufrasia/D liij *3rb14 ledelichte/D artecira/D brana/D liij *3rb15 lusekrud/D luszeword/D liij *3rb16 leuerword/D is epatica/D liij *3rb17 man/D is papauer/D liij *3rb18 melde/D het atriplex/D liiij *3rb19 merck/D ys apium/D liiij *3rb20 merredick/D het raphanus/D lv *3rb21 mynte/D het menta/D ys heyt lvi *3rb22 megedeblomen/D is albyana/D lvi *3rb23 magnes/D magnet/D lvi *3rb24 mellissa/D hefft almeystich lvi *3rb25 maiorana/D ys heyt vnde droge lvi *3rb26 myspel/D ys kold vnde droge lvij *3rb27 morberen/D mulberen/D lvij *3rb28 mesterword/D ys ostrucium/D lvij *3rb29 mandelen_de_sote_synt/D de synt lvij *3rb30 muschaten/D ys nux_miristica/D lvjjj *3rb31 muschaten_blomen/D synt heyt lviij *3rb32 myrra/D ys heyt vnde droge lviij *3rb33 mastix/D ys gummy/D heyt lviij *3rb34 margariten/D synt fyne_parlen/D lviij *3rb35 nachtschedenkrud/D lviij *3rb36 nortmant/D ys roma lix *3rb37 nardus/D ys krud scharepp lix *3rb38 naderword/D serpentina/D lix *3va01 nodemel/D krafft/D && sunnenmel/D *3va02 ys amedunck/D socke a iiij *3va03 neszeword/D des_hilligenkerstesword-4/D *3va04 soycke xxv *3va05 nunnenkrud/D duuenkeruele/D *3va06 ys fumus_terre/D socke xxvij *3va07 negelken/D gariofoli/D lx *3va08 nettele/D het vrtica/D in latine . lx *3va09 ossentunge/D de het lxj *3va10 oossennauel/D ys duuenuot/D xxvij *3va11 ouermonie/D soke borword/D . vij *3va12 osterlucie/D soke langeholword/D . xliij *3va13 ostrucie/D soke meysterword/D lvij *3va14 orengel/D socke waldistel/D . lxxxij *3va15 prasius/D ys eyn eddelsteyn . lxj *3va16 pars/D socke cappelleken/D *3va17 perle/D fine_parlen/D soke lviij *3va18 petercilie_van_macedonien/D soycke *3va19 gersele/D gers_yers/D . xxxix *3va20 pynadesze/D socke romeschkol/D xlviij *3va21 porlock/D socke lock/D in l . lj *3va22 pepperen/D soke merredick/D lv *3va23 pasternack/D socke kretelmoren/D xlvij *3va24 peperkome/D soke kome/D xlvij *3va25 porrasie/D soke borrago/D . xij *3va26 petersword/D soke duuelsbete/D . xxvij *3va27 pyonia/D peyonia/D is heyt lxij *3va28 peper/D het piper/D he is lxij *3va29 pippele/D poppele/D is malua/D lxiij *3va30 pullegium/D polleyge/D is heyt lxiij *3va31 penninckkrut/D wylt_knouelock/D lxiiij *3va32 poles/D hauere/D silre/D silermonta/D lxiiij *3va33 poppelbomblade/D sint vp eyn lxv *3va34 padelkersze/D is waterkerse/D lxv *3va35 perdemynte/D wyltmynte/D lxv *3va36 pyppauwe/D papenplatte/D lxv *3va37 paradisesblad/D muschatenloff/D . lxv *3va38 perseke/D persica/D synt vucht lxv *3vb01 plumen/D synt kold vnde vucht . lxv *3vb02 quyrin/D quirinus/D . lxv *3vb03 quecken/D dede grasquecken/D . lxvj *3vb04 queden/D citonia/D cydonia/D . lxvj *3vb05 rade/D is nigella/D zizania/D . lxvj *3vb06 ringelen/D in beyren lxvij *3vb07 romeschkol/D spynasie/D soke in h . *3vb08 heydenschenkol/D lxlij *3vb09 rosa/D de rose/D hadde nicht lxvij *3vb10 rosen/D is kold in deme ersten . lxvij *3vb11 rosen_oly/D gesopen des auendes lxviij *3vb12 rosen_sucker/D makestu alsus . lxviij *3vb13 rosen_water/D drinck auent . lxviij *3vb14 rosen_sap/D makestu alsus . lxviij *3vb15 rude/D het ruta/D se is heyt . lxviij *3vb16 rod_honeswarue/D rod_sunnenweruel-6/D *3vb17 soke aheyle/D ij *3vb18 rysch/D rusch/D soke bees/D bezen/D xiij *3vb19 ruword/D is arona/D in a v . *3vb20 romescheroue/D soke carpentas/D xvij *3vb21 ryndeken/D soke in c canneel/D . xviij *3vb22 romesche_petercilie/D xxxix *3vb23 roddenplumen/D synt xlij *3vb24 radeheyle/D ys aheyle/D soke . ij *3vb25 remese/D ys vlpicum/D lxx *3vb26 releke/D millefolium/D dusentblat/D . lxix *3vb27 rode/D rubea/D de varwe lxix *3vb28 redick/D de het radix/D in latine . lxxx *3vb29 romescheroue/D hilligenberen/D . lxix *3vb30 rudick/D het persicaria/D . lxix *3vb31 rogge/D is siligo/D in vuchtem . lxix *3vb32 rosen_de_in_deme_korne_wassen/D . lxix *3vb33 roer/D arundo/D ys gantz . lxx *3vb34 rysz/D dat het risum/D lxx *3vb35 roszyn/D passule/D vuepassule/D lxx *3vb36 royszes_ghele/D arsenicum/D lxx *3vb37 rodelsteyn/D is bolus_arme/D . xv *4ra01 romesch_wete/D lxxj *4ra02 raden_olye/D nigelle_oleum/D lxxj *4ra03 reubabarum/D is heyt . lxxj *4ra04 reuponticum/D hefft macht . lxxj *4ra05 suluer/D is kold vnde lxxj *4ra06 sunnemel/D soke amedunck-5/D *4ra07 in deme bokstaue a iiij *4ra08 sulfbrecke/D soke berenkrud/D xi *4ra09 spigword/D spranckorne/D soke *4ra10 crutzeword/D in c . xxi *4ra11 scamponie/D soke des/D hilligen xxv *4ra12 satureya/D soke gartkonele/D xxxviij *4ra13 schelwort/D steynword/D soke goltword-4/D *4ra14 in deme bokstaue g xxxix *4ra15 segel_erde/D is gesegelt_erde/D xl *4ra16 spynasie/D ys heydenschenkol/D xlij *4ra17 smerword/D soke koword/D xlvij *4ra18 slotwort/D soke beslotenkrut/D viij *4ra19 soden_wyn/D soke gesoden_wyn/D xl *4ra20 sylermontan/D soke poles/D lxiiij *4ra21 stur/D het blitus/D is kold lxiij *4ra22 scherlinck/D soke wedewessel/D lxxxij *4ra23 schorffladdeke/D soke lampacien/D *4ra24 schoneke/D soke duuenkeruele/D . xxvij *4ra25 sunte_peterswort/D soke duuelsbete/D xxvij *4ra26 sunnen_weruel/D soke aheyle/D ij *4ra27 swartfiole/D soke fiole/D xxxv *4ra28 swart_peper/D soke peper/D lxij *4ra29 swart_andorn/D soke godesuorgeten/D *4ra30 dat is andorn/D . v *4ra31 schorffword/D knopword/D lxxij *4ra32 stickdorne/D rampnus/D lxxij *4ra33 stockword/D yuesche/D lxxij *4ra34 schamponie_de_wyte/D . lxxij *4ra35 schamponie_de_swarte/D lxxiij *4ra36 sur/D edder surafftich/D lxxiij *4ra37 salueyge/D is heyt lxxiij *4ra38 sauenbom/D sauina/D lxxiij *4ra39 swerdele/D swerdeyge/D lxxiij *4ra40 spicanardus/D is heyt lxxiiij *4rb01 spicateltica/D hefft de sulue lxxiiij *4rb02 sanekel/D senekel/D lxxiiij *4rb03 sepe/D sapo/D is heit lxxiiij *4rb04 solt_dat_me_to_etende/D lxxiiij *4rb05 solt_van_armenien/D lxxv *4rb06 solt_dat_lutter_schir/D lxxv *4rb07 sokeren/D cicer/D syntwyt lxxv *4rb08 squillen/D swedelock/D lxxv *4rb09 sene/D synt blede alse lxxvj *4rb10 steyuarne/D saraes/D lxxvi *4rb11 seeblad/D seeblomen/D lxxvi *4rb12 scherlinck/D wedewessele/D lxxvi *4rb13 sper/D nitrum/D specular/D lxxvij *4rb14 sleen/D accacium/D accatus/D lxxvij *4rb15 sleensap_de_ripe_synt/D lxxvij *4rb16 seygen seminare mannigerleyge *4rb17 vruchte alsz du hyr vindest lxxviij *4rb18 sawelsterne/D is terebintina/D . lxxxi *4rb19 spenschgron/D ys gud lxxix *4rb20 schaffrysch/D het aperilla/D . lxxix *4rb21 swempe/D fungi/D synt lxxix *4rb22 standelwod/D ys satirion/D lxxix *4rb23 seweuel/D is sulphur/D ys heyt . lxxix *4rb24 safferan/D crocus/D ys heyt lxxx *4rb25 saltariane/D herba_salutaris/D lxxx *4rb26 sucker/D zuckaria/D lxxx *4rb27 sunte_marien_ysz/D lxxxi *4rb28 terebintina/D terebentina/D lxxxi *4rb29 tydelosen/D is squillum/D lxxxij *4rb30 turbit/D is wortele lxxxij *4rb31 tutya/D tutyan/D lapis lxxxij *4rb32 then/D stannum/D iupiter/D lxxxij *4rb33 wyt_water_mynte/D ys balsamyn/D *4rb34 wylt_ceduar/D ys hillighenker/D *4rb35 wyld_rude/D is duuenkeruele/D in d *4rb36 wytte_fiolen/D soycke fiolen/D in f . *4rb37 wegewyse/D ys hyntlope/D *4rb38 waterkome/D soke kome/D k . *4rb39 wulde/D ys koningeskersze/D *4rb40 wylde_lylyen/D soke lylyen/D l *4va01 wylt_knouelock/D is penninckkrud/D *4va02 wylde_negelken/D is hasselword/D *4va03 wyt_peck/D is terebintina/D . *4va04 wylt_lym/D is terebintina/D *4va05 wyt_andorn/D is godesvorgeten/D *4va06 soyck andorn/D v *4va07 waterkerse/D is padelkersze/D *4va08 watermynte/D is perdemynte/D *4va09 wyld_mynte/D is perdemynte/D *4va10 wyt_pepper/D socke peper/D *4va11 wynterblomen/D sint borcherdesblo/D *4va12 wylt_poppele/D socke pippele/D *4va13 wylde_wicken/D is bockesbart/D . *4va14 water_mynte/D is berenkrud/D *4va15 wylde_erwete/D is bockeshar/D . *4va16 wede_sterne/D socke scherlinck/D *4va17 wede_wessel/D is scherlinck/D *4va18 wyt_mane/D soycke mane/D *4va19 waldystele/D socke dystel/D de lopende_dystel/D *4va20 edder wallende_distel/D het *4va21 wylde_wicken/D socke ertappel/D . *4va22 wylde_ringele/D soke papenplatte/D *4va23 uligword/D socke aheyle/D *4va24 uerbetene/D soke duuelsbete/D *4va25 uettehenneke/D soke aheyle/D *4va26 unser_leuen_vrowen_ysz/D socke sunte_marien_ysz-13/D *4va27 uerword/D soke eyckword-4/D *4va28 uarne soke steynvarn/D . *4va29 ualeriana/D valentina/D . lxxxij *4va30 wegebrede/D plantago/D . lxxxiij *4va31 wegebrede_de_lutteke/D lxxxiij *4va32 uenekol/D feniculus/D lxxxiij *4va33 ueltkonele/D wyltkonele/D lxxxiiij *4va34 uyffblad/D vyffvinger/D lxxxiiij *4va35 wegetrede/D centinodia/D lxxxiiij *4va36 uickbonen/D lupine/D sint heit lxxxiiij *4va37 wyd_sennep/D eruca/D is heyt . lxxxv *4va38 wyde/D salix/D is kold in deme lxxxv *4va39 wyrok/D thus_olibanum/D lxxxv *4va40 wolrad/D ambra/D is heyt lxxxv *4vb01 weed/D sandix/D is krut lxxxvj *4vb02 wormede/D absintheum/D is : lxxxvj *4vb03 wantlusz/D fossessis/D . lxxxvj *4vb04 ulasz_syde/D is cuscuta/D lxxxvi *4vb05 wyld_salueyge/D is eupatorium/D lxxxvij *4vb06 wytstenbrecken_sad/D . lxxxvij *4vb07 wedewynde_de_wytte/D lxxxvij *4vb08 wulmech_holt/D is old hold lxxxvij *4vb09 wasz/D is cera/D wasz/D is eyn lxxxvij *4vb10 wycken/D sint orobus/D orobi/D lxxxviij *4vb11 wete/D triticum/D wete/D hold dat lxxxviij *4vb12 uelthoppe/D wilt_hoye/D ypericon/D lxxxviij *4vb13 water_lyse/D merle/D lenticula/D lxxxviij *4vb14 water_vnde_honnich/D lxxxviij *4vb15 wachandelenbom/D ceduar/D lxxxviij *4vb16 wynsteyn/D het tartarum/D lxxxix *4vb17 wylde_karde/D is virga_pastoris/D lxxxix *4vb18 wyd_steynbrecken_krut/D lxxxix *4vb19 waddeke/D het serum/D van allen lxxxix *4vb20 wickenbom/D babran/D hunc in gre xc *4vb21 walsche/D walnotebom/D nux/D xc *4vb22 walnote_de_grot_synt/D alse xci *4vb23 ysope/D socke in i ysope/D xliiij *4vb24 yeszsche/D socke stokword/D xliiij *4vb25 yuesche/D soke in i xliiij *4vb26 yserenhart/D socke xliiij *4vb27 yuenloffsap/D in de nesze xci *4vb28 ywenbom/D is tamaristus/D xci *4vb29 hyr volgen nu na de dogende mannigerleyge-8 *4vb30 watere *4vb31 water van ysopen/D is gud xci *4vb32 water van keruelen/D xci *4vb33 water van krusemynten/D . xci *4vb34 water van luchteken/D xci *4vb35 water van venekole/D noch xci *4vb36 water van gensekersen/D xcj *4vb37 water van bonen_blomen/D xcj *5ra01 water van wedewynde/D xci *5ra02 water van aurinen/D xci *5ra03 water van bathonien/D xci *5ra04 water van marcke_vnde_pol/D cxi *5ra05 water van keystken/D xci *5ra06 water van fiolen/D . xci *5ra07 water van wytter vnde bruner_godesuortten-10/D *5ra08 krude xci *5ra09 water van wopyck_roszen/D xcij *5ra10 water van wermeden/D xcij *5ra11 water van biboten/D xcij *5ra12 water van camillen/D . xcij *5ra13 water van yueschen/D xcij *5ra14 water van merck_krude/D xcij *5ra15 water van fumusterre/D xcij *5ra16 water van holword/D xcij *5ra17 water van husloke/D kuldet . xcij *5ra18 water van salueygen/D xcij *5ra19 water van schorffword/D . xcij *5ra20 water van ertberen/D xcij *5ra21 water van radenblomen/D . xcij *5ra22 water dat in dem meyge vte deme *5ra23 wynstocke/D druppet . xcij *5ra24 water van wegebreden/D xcij *5ra25 water van seekenneken/D xcij *5ra26 water van wyuekrige/D xciij *5ra27 water dat meerwater/D het xciij *5ra28 hyr volget nu na de dogede vnde *5ra29 nutticheyt mannigerleye olye *5ra30 olye van rosen/D is kolder xciij *5ra31 olye wan du neynen bom_olye vnde *5ra32 smere/D bederffst so nym reyne *5ra33 olye van fiolen/D hefft de xciij *5ra34 olye van witten_seeblomen/D xciij *5ra35 olye van lylyen/D blomen . xciij *5ra36 olye van bylsen/D vmme sunte xciij *5ra37 olye van persickernen/D xciij *5ra38 olye van eyges_doderen/D xciij *5ra39 olye van wete/D is gud xciiij *5rb01 olye van camillenblomen/D xcliij *5rb02 olye van lorberen/D ys heyt . xciiij *5rb03 olye van suren_mandelen/D xciiij *5rb04 olye van ruden/D is gud . xciiij *5rb05 olye van garden_polleygen/D xciiij *5rb06 gummy_arabicum/D is clar/D xciiij *5rb07 merredick/D pepperen/D den xcv *5rb08 hyr volget nu na van den gewichten-3 *5rb09 de in de artzedige horen xcv *5rb10 to deme ersten aureus denarius xcv *5rb11 hyr volget nu na van to hope setteden-5 *5rb12 wateren tho dem ersten *5rb13 meer_water/D macke alsus xcvi *5rb14 ptisana/D is ghersten_water/D xcvi *5rb15 bolenta/D edder polenta/D xcvi *5rb16 mulsa/D hefft me ock to der art . xcvi *5rb17 pusca/D in der artzedige xcv *5rb18 ydrolium/D is twe deyl waters xcvi *5rb19 ydromel/D is twe deyl waters xcvi *5rb20 oximel/D wert van twen xcvi *5rb21 oximel/D macke ock alsus xcvi *5rb22 almuri/D macke alsus xcvi *5rb23 laff_van_kalueren_edder_lemmeren/D xcvi *5rb24 uetticheyt_van_den_deyren/D xvi *5rb25 uette_van_den_vogelen/D xcvi *5rb26 merch_van_allen_deyren/D xcvi *5rb27 bregene_der_vogele/D . xcvij *5rb28 blomen_der_kindere/D xcvij *5rb29 gallen_allendeyren/D xcvij *5rb30 blomen/D schalme vpnemen xcvij *5rb31 alle sad vp to nemende xcvij *5rb32 bom_vruchte/D appele/D xcvij *5rb33 wortelen/D droge also xcvij *5rb34 roddendreck/D to artzedige xcvij *5rb35 sure_wynberen/D nicht . xcvij *5va01 hyr volget nu na van velen suken . *5va02 des mynschen . *5va03 amborsticheyt de eynem xcvij *5va04 aderen der aderen to laten xcviij *5va05 welke aderen du laten machst xcviij *5va06 amechticheit des minschen xcviij *5va07 antrax is ein swere xcviij *5va08 antlat des mynschen wert xcviij *5va09 wultu gud varwe hebben xcviij *5va10 antlate geswullen edder xcviij *5va11 antlat dat scheff wert xcviij *5va12 antlat dar vlecken inne sint xcviij *5va13 antlate dat bleke varwe xcviij *5va14 ulecken vnder den ogen xcix *5va15 antlate dat rode bose vlec xcix *5va16 antlate macke wyt xcix *5va17 && ars *5va18 arslock hefft vele sucke xcix *5va19 && bladderen *5va20 bladderen vppe deme houede xcix *5va21 && buck *5va22 weme de buck wey deyt c *5va23 buck dar slangen inne sint c *5va24 buck dar vtzen inne sint c *5va25 buck weme de heyt is c *5va26 && ghebrocken *5va27 brocken in deme liue edder c *5va28 bladderen vnder den ogen c *5va29 serpigo impetigo cj *5va30 bosze vleysch in wunden cj *5va31 been gheswullen edder cj *5va32 been dat seer is edder cj *5va33 been to brocken cj *5va34 && ghebrant *5va35 we sik gebrant hefft cij *5va36 && bloud *5va37 blodet de mynsche cij *5va38 && buck_sucke *5va39 weme de buck hart is cij *5vb01 && houet *5vb02 weme dat houet wey deyt cij *5vb03 && har *5vb04 har dat dat wedder wasse cij *5vb05 har dat dat vthualle cij *5vb06 && oghen *5vb07 we suroget is de neme ciij *5vb08 wedder de tranen der ogen ciij *5vb09 wedder dat vel in den ogen ciij *5vb10 weme de oghen hitten ciij *5vb11 we na der sunnen nicht seen kan ciij *5vb12 scheem vor den ogen ciij *5vb13 wedder de dunckeren ogen ciij *5vb14 weme de ogen gedruntten syn ciij *5vb15 wedder buddegen ogen ciij *5vb16 weme de ogenbran ser syn ciij *5vb17 weme wat in de ogen sleyt ciij *5vb18 wedder de suren in de ogen ciiij *5vb19 weme de oghen gerne tranen ciiij *5vb20 && oren *5vb21 oren_sucke is mannigerhande ciiij *5vb22 wedder dat swerent der oren . ciiij *5vb23 we nicht wol horen kan ciiij *5vb24 wedder water in den oren ciiij *5vb25 wedder vorstoppinge der oren ciiij *5vb26 wedder cloppent in den oren ciiij *5vb27 && nesze *5vb28 weme de nesze sweret ciiij *5vb29 weme de nesze blod ciiij *5vb30 && mund *5vb31 munt hefft vele sucke ciiij *5vb32 weme de munt stincket ciiij *5vb33 && thenen *5vb34 thenen hebben vele sucke cv *5vb35 dat de thenen wyt werden cv *5vb36 weme de thenen sweren cv *5vb37 we groten schote hefft cv *5vb38 weme de thenen wagen cv *5vb39 && hoste vordriuen *5vb40 hoste is mannigherhande cv *6ra01 hoste is mannigherhande . cv *6ra02 antlate *6ra03 antlate van boser varwe . cv *6ra04 && drose vordriuen *6ra05 drosze schrofulen geheten cv *6ra06 && gicht vordriuen *6ra07 weme de gicht wey deyt cvi *6ra08 wedder de gicht vnde vressem cvi *6ra09 wedder de kolden gycht cvi *6ra10 wedder de vallende sucke cvij *6ra11 && sweren vordriuen . cvij *6ra12 sweren sint mannigerhande cvij *6ra13 && fystola vordriuen *6ra14 fystola ys eyn hart swere cvij *6ra15 && cancer vordriuen *6ra16 cancer_swel is nicht so rod cvij *6ra17 && schorff vordriuen *6ra18 schorff serycheyt vordriuen cviij *6ra19 && steyn vordriuen *6ra20 steyn in den mynschen vor . cviij *6ra21 && mylten sucke . *6ra22 mylte des mynschen hefft cviij *6ra23 && lycham des mynschen . cviij *6ra24 lycham des mynschen cviij *6ra25 && watersucht vordriuen *6ra26 we watersuchtich is . cix *6ra27 && hoffganck stoppen *6ra28 hoffganck is eyn sucke cviij *6ra29 salue wedder de kolde pisse cix *6ra30 rod_salue is gud cix *6ra31 swart_salue to mackende cix *6ra32 salue tegen dat iuckent . cix *6ra33 salue de het basilicon cix *6ra34 salue to den seren henden . cx *6ra35 bladderen an deme lyue cx *6ra36 && puluere *6ra37 puluer to der leueren cx *6ra38 && herten_wedage cx *6ra39 weme we is vmme dat herte cx *6ra40 weme yd geswullen is . cx *6rb01 weme dat herte beuet . cx *6rb02 wedder kranckheyt des herten cx *6rb03 wedder alle weydage des herten cx *6rb04 && spigent vordriuen *6rb05 spiget de mynsche cx *6rb06 wede bloud spiget . cx *6rb07 && stempne *6rb08 stempne macke gud cx *6rb09 && blasen_suke vordriuen *6rb10 blasen_sucke we de hefft cx *6rb11 && swuls vordriuen *6rb12 swuls vordrifftme alsus . cxi *6rb13 && brand vordriuen *6rb14 brand van vure edder van cxi *6rb15 && cancer vordriuen *6rb16 de cancro k peper/D o . lxij *6rb17 && purgacien macken *6rb18 wultu eynen helpen cxi *6rb19 && steyn vordriuen *6rb20 wedder den steyn cxi *6rb21 wedder de rure vnde bloud cxi *6rb22 && watersucht vordriuen *6rb23 hijr na mercke van mannigerhande-2 *6rb24 eruaringe vnde warhefftighe proberde-5 *6rb25 stucke tegen dat water id si *6rb26 welkerleyge id sy *6rb27 water dat water dat blanck cxi *6rb28 hijr volget nu na dat register der *6rb29 vorgescreuen kruderen mit der ordeninge *6rb30 der bokstauen dar by men vinden mach *6rb31 van den suken dar de meyster der dogede *6rb32 der kruderen eruaren aff seggen to deme *6rb33 ersten van den bokstauen a an to heuen *6rb34 de alse van der suke amborsticheyt dat *6rb35 van den bokstaue a angeit dar vindestu *6rb36 bi stan dat wort alant/D dar bi vindestu *6rb37 ij . bokstaue stan alse p vnde v dat sulue *6rb38 wort alant/D soke vor in desseme boke dar *6rb39 de krude stan de van a angan wur *6va01 du denne in deme suluen krude aland/D *6va02 vorberot de bockstauen alse p vnde *6va03 v vindest dar werstu denne seende *6va04 wu dat krud to der sucke dene vnde *6va05 wu me des ghebrucken mach . *6va06 && amborsticheyt . cxij *6va07 amechticheyt vordriuen cxij *6va08 angesichte edder antlate cxij *6va09 athmen de swarliken at cxij *6va10 anthonius_wur vordri . cxij *6va11 ars wedage vordriuen cxij *6va12 antrax vordriuen cxij *6va13 aderen wedage vordri cxij *6va14 arme wedage vordri cxij *6va15 arsbillen wedage vordri cxij *6va16 buck wedage vordriuen cxij *6va17 && borst wedage cxiij *6va18 brocken an deme lyue cxiij *6va19 bladderen vordriuen cxiij *6va20 bloutgnack vordriuen cxiij *6va21 blout we dat schyt cxiij *6va22 brant vordriuen cxiij *6va23 wat ghebetten is cxiij *6va24 blaszen kranckheyt cxiij *6va25 breghen krancheit . cxiij *6va26 bladderen vordriuen cxiij *6va27 bruste swuls vordriuen cxiij *6va28 beyne de sere synt cxiij *6va29 && colera vordriuen cxiij *6va30 dauwen we des nicht kan . cxiij *6va31 dampen vordriuen cxiij *6va32 drosze vordriuen cxiiij *6va33 druncken werden cxiiij *6va34 drunckenheyt vordriuen cxiiij *6va35 drome vordriuen cxiiij *6va36 derffsucht vordriuen cxiiij *6va37 dranck de synen smack edder *6va38 rocke vorloren hefft cxiiij *6vb01 dee sucke vordriuen cxiiij *6vb02 eten we des nicht en mach cxiiij *6vb03 etick macken van bere cxiiij *6vb04 elpenbeen wyt macken cxiiij *6vb05 fistelen vordriuen cxiiij *6vb06 flecma vordriuen . cxiiij *6vb07 febres vordriuen cxiiij *6vb08 gycht vordriuen cxiiij *6vb09 ghele sucke vordriuen cxiiij *6vb10 gysschen vordriuen cxiiij *6vb11 houet kranckheyt vordriuen . cxiiij *6vb12 hosten vordriuen cxiiij *6vb13 hoffganck vordriuen cxiiij *6vb14 herte_kranckheyt vordriuen cxv *6vb15 hitte vordriuen edder maken cxv *6vb16 hundesbete vordriuen cxv *6vb17 har macken wassen cxv *6vb18 har de graw syn swart cxv *6vb19 hand_sucke vordriuen cxv *6vb20 harworm vordriuen cxv *6vb21 hillige_vur vordriuen cxv *6vb22 husz dat dar nen vorgifft cxv *6vb23 hunde to dodende cxv *6vb24 heuemoder vordriuen cxv *6vb25 iucken vordriuen cxv *6vb26 ingeweyde wedage cxv *6vb27 iunck to werdende cxv *6vb28 ilen vth deme lyue vordriuen cxv *6vb29 immen beholden vnde dat se *6vb30 nicht enslecken cxv *6vb31 krampen_sucke vordriuen cxv *6vb32 kreuet to dodende cxv *6vb33 leueren kranckheyt vordriuen cxv *6vb34 lenden_sucke vordriuen cxv *6vb35 lungen kranckheyt vor driuen cxv *7ra01 luse vordriuen cxvj *7ra02 lickdorne vordriuen cxvj *7ra03 magen kranckheyt cxvj *7ra04 milte kranckheyt cxvj *7ra05 mund kranckheyt cxvj *7ra06 mechte kranckheyt cxvj *7ra07 melck to ockende den ammen cxvj *7ra08 mager we dat is vnde cxvj *7ra09 modicheyt vordriuen cxvj *7ra10 melancolien vordriuen cxvj *7ra11 mutten vordriuen cxvj *7ra12 mare wen de ryd cxvj *7ra13 muse doden edder vordri . cxvj *7ra14 muse mutten melden vor . cxvj *7ra15 muggen dat se eynen cxvi *7ra16 && nesze *7ra17 nesze sericheyt vordri . cxvj *7ra18 nete vordriuen cxvij *7ra19 nature starcken cxvij *7ra20 ogen weydagen vor . cxvij *7ra21 oren sericheit vordriuen cxvij *7ra22 opium wu me dat maken cxvij *7ra23 pyssen to reyschen cxvij *7ra24 podager vordriuen . cxvij *7ra25 purgacien to mackende cxvij *7ra26 pestilencien vordriuen cxvij *7ra27 polluciones vordriuen cxvij *7ra28 packdarme to heylende . cxvij *7ra29 qualster vordriuen . cxvij *7ra30 rocke gud to mackende cxvij *7ra31 ramme wen de thut cxvij *7ra32 rugge_aderen sucke to cxvij *7ra33 ratten vordriuen cxvij *7ra34 rybben wedage vordri cxvij *7ra35 roszen_sucker to mackende cxvij *7rb01 roszen_vrisch_to_beholdende cxvij *7rb02 rode_roszen_wyt_to_macken cxvij *7rb03 wytte_roszen/D rod to maken cxvij *7rb04 sweren vordriuen . cxvij *7rb05 swuls vordriuen cxvij *7rb06 swel vordriuen cxviij *7rb07 schorff vordriuen . cxviij *7rb08 spolworme vordriuen . cxviij *7rb09 steyn to brekende cxviij *7rb10 slagen edder ghestot cxviij *7rb11 spigen macken vnde vor cxviij *7rb12 stempne clar macken . cxviij *7rb13 slap macken vnde vordri cxviij *7rb14 stanck vnder den armen vor cxviij *7rb15 swyne de douendich werden cxviij *7rb16 syden wedage vordriuen cxviij *7rb17 swynne we de vorloset cxviij *7rb18 swymel vordriuen cxviij *7rb19 stroten wedage vordri cxviij *7rb20 schyten myt nod cxviij *7rb21 swerten werden . cxviij *7rb22 slangen doden cxviij *7rb23 scho de eynen gewrungen . cxviij *7rb24 schulderen wedage cxviij *7rb25 seygen wan me dat don cxviij *7rb26 sucht vordriuen cxviij *7rb27 husz kold to macken . cxviij *7rb28 schucken vordriuen cxviij *7rb29 swynde_sucke vordriuen cxviij *7rb30 swar_gemote vordriuen cxviij *7rb31 slangen an to gripen . cxviij *7rb32 schaffworme doden cxviij *7rb33 schymmicheyt des houedes cxviij *7rb34 steruen wur den aff kricht cxviij *7rb35 beswogen vordriuen cxviij *7rb36 spijse dat se wol smecke cxviij *7rb37 thenen_vleysch wedage cxviij *7rb38 touerige vordriuen . cxix *7va01 tungen sucke vordriuen cxix *7va02 tytte geswullen vordri cxix *7va03 tytte dat se luttick bliuen cxix *7va04 tornicheyt to vordriuende cxix *7va05 uorgifftige worme vordriuen cxix *7va06 wunden to helende . cxix *7va07 watersucht vordriuen . cxix *7va08 uallende sucke vordriuen cxix *7va09 ulecken vordriuen cxix *7va10 uout sucke vordriuen cxix *7va11 unkuscheyt vordriuen cxix *7va12 unkuscheyt to mackende cxix *7va13 uthsettescheyt vordriuen cxix *7va14 uur dat bose is wur cxix *7va15 uarwe schone macken cxix *7va16 uue weme de nedder . cxix *7va17 ulegen to doden cxix *7va18 uruwen vruchtbar maken . cxix *7va19 uruwen dat se vnvrucht . cxix *7va20 worme vordriuen cxix *7va21 uote weme de vroren synt cxix *7va22 uote wan se geswullen sint cxix *7va23 uullicheyt to vordriuen . cxx *7va24 uunde myt vorgifftigen cxx *7va25 uruwen den de lust vorgan . cxx *7va26 uth to teynde bose vuchte cxx *7va27 uleysch dat to stot is . cxx *7va28 unllust vordriuen cxx *7va29 wangen geswullen . cxx *7va30 wangen wyt_wasz/D to maken cxx *7va31 uersen de vnuerdich syn cxx *7va32 wyn de vorlegen ys . cxx *7va33 uygende ouer to wynnen cxx *7va34 urost vordriuen cxx *7va35 urolick werden cxx *7va36 water vth dem wyne to teynde . cxx *7va37 ulecht aff to bringen . cxx *7va38 uyckbulen vordriuen cxx *7va39 uul uleysch vth wunden cxx *7vb01 uynnen vordriuen cxx *7vb02 uleysch to bewarende cxx *7vb03 uleysch to bewarende cxx *7vb04 uleysch weyck to macken cxx *7vb05 wyn_etick to macken cxx *7vb06 unsynnicheyt vordriuen . cxx *7vb07 wullen kleder reyne maken cxx *7vb08 walget weme vor der spise . cxx *7vb09 weme vorgeuen is cxx *7vb10 uysche doden cxx *7vb11 uyck we den hefft cxx *7vb12 senen wedage vordriuen . cxx *7vb13 swempe to helende cxx *7vb14 synne to starckende . cxx *7vb15 sufftent vordriuen . cxx *7vb16 hyr volget nu na dat register der *7vb17 artzedige van vruweliker kranckheyt-4 *7vb18 de mannichualt ys . *7vb19 wyues tyd edder blomen ocken . cxx *7vb20 wyff to suuerende van orer suke cxx *7vb21 wyues blomen to bestoppende . cxx *7vb22 wyff dat in arbeyde is cxx *7vb23 wyff dat ein dot kint drecht cxx *7vb24 wyues kranckheyt in der matricen cxx *7vb25 wyff den de ander hort nicht cxx *7vb26 wyff dat seyck is an der bord cxx *7vb27 wyff dat eynen groten buck hefft . cxx *7vb28 wyff dat preckelinge hefft . cxx *7vb29 wyff to reynegen in de kindel . cxx *7vb30 wyff dat ore blomen enberen wil cxx *7vb31 wyues moder de hart is cxx *7vb32 wyue de vnordelicke vlecken cxx *7vb33 wyff dat in der tyd nicht gesunt cxx *7vb34 wyff der de moder geswullen is . cxx *7vb35 wyff wat krud se brucken schal . cxx *7vb36 wyff wat se vor krud myden schal cxx 1ra01 appel_sap/L lat wol gheren=3 1ra02 in eyneme holten 1ra03 vate in deme mane 1ra04 octobri . dat ys de appelwyn-6/D 1ra05 . de ys gud in 1ra06 a velen artzedigen . he sterket des 1ra07 b mynschen nature . && ock in deme 1ra08 sommer ghedruncken vordryfft he 1ra09 de hitte des mynschen . auer he 1ra10 maket vele inblasinge des bukes . 1ra11 secht palladius/A vnde dyascorides/A . 1ra12 appele/L de in deme munde tengeren=5 1ra13 alze krude worgelick=4 1ra14 vnde runsich in deme munde 1ra15 sint . de sint kolder vnde droger 1ra16 wen ander appel/D vnde lancksemer 1ra17 vordouwelick . wen sze stopen den 1ra18 c magen ichteswat . sunder se sterken=3 1ra19 d den magen . ock sint se gudt 1ra20 tho den wunden alze de andere 1ra21 sommer_appele/D de worgel mer hebben=3 1ra22 . secht ysaac/A in dietibus . ghebraden=3 1ra23 stercken se dat herte . 1ra24 appel/L de eticksur sint de sint 1ra25 myn droger vnde bequemelicker=6 1ra26 e nature . den stercken kolre 1ra27 krencken se . we vele spiget edder 1ra28 sick brecket dat . gel . grone . kolre 1ra29 f ysz vorkorten se . den dorst sachten 1ra30 g se . dat kolde seke herte sterken se 1ra31 h ock lust thoetende ocken se . gude 1ra32 buckspise wekinge maken se efft 1ra33 men se nuchteren nuttet . wan des 1ra34 magen munt de bestopet ys loset 1ra35 i se . && ghesoden bonen_water/D ock 1ra36 nuchteren ghenuttet secht ock ysaac-2/A 1ra37 den magen weken se 1ra38 k appele/L de wol thomate sote 1ra39 sint de schadet nicht deme 1ra40 kolden magen se bestoppen nicht 1rb01 edder weken ock nicht althosere 1rb02 den magen . wente se sint middelmetich=6 1rb03 l kolt . auer appele/D dede recht=3 1rb04 gantz sote sint de maken vele 1rb05 opblasingen in deme magen des 1rb06 mynschen . secht ock ysaac/A . 1rb07 m appele/L de dat middel alze sur 1rb08 vnde sote hebben in oreme 1rb09 smacke de sint wol thomate nutte=2 1rb10 n iegen den dorst . iegen den kolre 1rb11 o iegen des herten zude de van kolre-2 1rb12 ys . secht ysaac/A . 1rb13 appele/L de watergen smecken 1rb14 de maken walgeringe ock 1rb15 geuen se nicht krafft den magen . 1rb16 noch der natur . ock enweken se 1rb17 noch enstoppen se den magen . sech 1rb18 ock de meyster ysaac/A . 1rb19 p appele/L dede sommer_appele/D heten-3 1rb20 vnde hebben watergen 1rb21 smack edder suten scharpen smack 1rb22 effte ouersoten smack de sint vngesunt=6 1rb23 . wente se ocken den qualster=4 1rb24 vnde de hytte der gallen vnde 1rb25 sint boze den aderen . ok den senen . 1rb26 q appele/L de ock sommer_appele/D 1rb27 heten de enluttick worgelinge=5 1rb28 vnde runselinge in deme munde 1rb29 maken vnde nicht drade voruulen 1rb30 sunderen de wol waren in deme 1rb31 winter de sind gudt seken luden . 1rb32 r ock in heyte aschen gheraket vnde 1rb33 wol ghebraden vnde warm ghegeten=5 1rb34 auent edder morgen sint se 1rb35 gud deme vele walgert vnde eynen 1rb36 s bosen magen hefft . de suluen appele=4/D 1rb37 ghestot vnde in eyne versche 1rb38 wunde ghelecht tuth se thohope 1rb39 s ock myt watere vnde myt oldeme=2 1rb40 smere/D ghesoden vordryfft den 1va01 t swuls . c unde de swarticheyt de 1va02 van swillinge is secht dyascorides/A 1va03 v && appele/L dede etich_sur synt also sulues-3 1va04 synt to den wunden gud secht 1va05 x appele/L dede && diascorides/A . 1va06 holtke/D heyten edder sureke/D 1va07 heyten de synt gud den seyken lungen=3 1va08 y vnde leueren . ok den de blot vthosten-6 1va09 z . ok den vele walgert vnde 1va10 r1 spiget . && ok iegen den hofgank ro 1va11 edder gebraden yo na etende vnde 1va12 z nicht nochteren gegetten . dusse suluen-3 1va13 appele/D gemaket alse van den 1va14 queden/D screuen steyt in der suluen wyse=2 1va15 to den suluen stucken synt se nutte 1va16 r2 ok eyn sirop dar van gemaket is 1va17 also gud van queden/D secht dyascorides=3/A 1va18 vnde platearius/A 1va19 vv appele/L dede gans sote synt dede-2 1va20 maken vele windes in deme-2 1va21 aa buke && appele/D dede ichteswat 1va22 vnsmakhefftich synt . edder ane 1va23 rechten guden smack de synt gud na 1va24 etene ro edder gesoden beter den de 1va25 bb vele hitte hebben . && ock den . de dat 1va26 cc hete feuer hebben && ok den . de vth 1va27 dd eyner suke wandelt synt . ok den 1va28 de ore spyse van des magen kolde 1va29 nicht wol vordauwen kunt . in allen-3 1va30 dussen saken make de appele/D aldus-3 1va31 . && snyd de appele/D mydden vp 1va32 vnde make se hol vnde nym de kerne 1va33 vt vnde do in dat hol puluer van 1va34 muschaten_blomen/D van komen/D vnde 1va35 van eyn weynich pepers/D ok kannel-3/D 1va36 lyke vele ichteswelke segghen 1va37 van negelken/D vnde kome/D puluere 1va38 lyke vele vnde also ghebraden na 1va39 der anderen spyse ghenuttet . hec 1va40 platearrius/A . 1vb01 a appele/L dede wol rucken edder=3 1vb02 guden naturliken rocke 1vb03 hebben . inne deech van gersten_mele=2/D 1vb04 vnde myd mede gemacket wol bewunden-6 1vb05 vnde also in eynem ouen gebraden-6 1vb06 vnde dar aff auent vnde morgen-3 1vb07 ff gegetten starket dat herte . unde-2 1vb08 maket gude lust to etende de spyse 1vb09 secht auicenna/A . 1vb10 appele_van_allexandrien/L . soyke=2 1vb11 dodesword/D coloquintida/D . 1vb12 aheyle/L ys morsus_galline/D 1vb13 rod_houesweruele/D . edder 1vb14 rod_sunnenweruele/D uligword-4/D 1vb15 a . weme syne tone in den voten=3 1vb16 tokleuen van swete de to grose-2 1vb17 se vnde binde se dar vp dat heylet 1vb18 b drade . && aheyle/D myd half watere 1vb19 vnde halff etike gesoden dar mede 1vb20 in deme bade de hut geriuet vnde 1vb21 waschen vordrift den iucken vnde 1vb22 der hut rudicheyt . 1vb23 atrament/L edder dolith/D dat 1vb24 de stolscriuer to deme blacke 1vb25 don dat droget allen vuchten schorff 1vb26 b ok in den seren benen wol ghepuluert-4 1vb27 c dar vp gestrauwet . weme de 1vb28 slangen in deme buke synt de sede 1vb29 atrament/D in wyne vnde drinke dat 1vb30 warmelich vnde nicht heyt vnde 1vb31 holde den munt opene szo komen 1vb32 se althohant bauen edder nedden 1vb33 vth . vnde wan se vte synt so schal 1vb34 he drincken water dar pippellen_wortelen/D 1vb35 vnde grote_nettelen_wortelen-5/D 1vb36 myd honnige inne soden syn 1vb37 anders szo is dat atrament/D der lunghen-4 1vb38 schedelik also secht auicenna=2/A 1vb39 secundo canone . 2ra01 a aghetensteyn/L is swart ock 2ra02 rot myt grysen strimen . we 2ra03 den by sick drecht deme wyl nicht 2ra04 gerne neyn crupende der edder neyn 2ra05 b slingende worm schaden don . we 2ra06 one ock drecht myt kuscheyt den 2ra07 maket he den luden anneme vnde 2ra08 c behelick . ock vordrift he ander 2ra09 d vorgiftnisse . ock starket he den 2ra10 mynschen vnde maket one vruchtbar=3 2ra11 we one by sick drecht . dicit 2ra12 liber proprietatis rerum . we den agechsteyn-5/D 2ra13 by synen houede hefft des nachtes-3 2ra14 van he slop deme komen vele 2ra15 wunderlike drome vor dicit plinius=4/A 2ra16 libro xxxvii 2ra17 aloe/L ys gumme/D bitter_zap/D in 2ra18 der apoteken dar inne heft 2ra19 id oren namen dat eyne aloe/D citrinum-3 2ra20 edder citotrinum/D dat ys clare 2ra21 ghele rodelech alse safferan_puluer/D 2ra22 wan id to brickt . dat andere het 2ra23 alboe_epaticum/D dat ys gelecht swart 2ra24 niht gelich clar dat drudde ys swart-3 2ra25 duncker also peck nicht clar 2ra26 swart unde hefft bosen roke dat 2ra27 ys nicht gudt wol dat de apotekere-2 2ra28 ome betere varwe vnde roke 2ra29 macken doch ys id nicht also gud 2ra30 also der anderen eyn . de ersten twe 2ra31 komen in arszedie in dat lyff . dat 2ra32 drudde kummet tho schorue vnde 2ra33 to bosen sweren myt emplastere 2ra34 buten vp dat lyff . dat aloe/D dat de 2ra35 mynsche wyl nutten in dat lyff 2ra36 dat mod io erst de apoteker beredet=3 2ra37 gesuuert hebben van syner ersten=4 2ra38 vngesunden groffheyt . aloe/D 2ra39 dat olt ys ys nicht gesunt aloe/D in 2ra40 kolder tyd genuttet ys nicht alto 2rb01 gud . aloe/D vaken genuttet ys deme=2 2rb02 magen ock dem yngeweide bose-2 2rb03 a aloe_puluer/D myt wyne warm 2rb04 ys gud deme sergen munde inwendich=4 2rb05 b gheholden . alloe/D myt bom_olee 2rb06 . rosen_watere/D . sureme wyne 2rb07 ghemenget edder aloe_puluer/D alleyne-2 2rb08 myt rosen_olye/D menget vnder dat 2rb09 vorhouet . ock de dunninge dar mede-2 2rb10 bestreken ys gud wedder olde 2rb11 krancheyt des houedes van colera=2 2rb12 edder van anderen heten saken 2rb13 c ock ys dat sulue gudt iegen dat 2rb14 nickent der ogen . wan des oloe_puluer/D 2rb15 myt wyne dar in gedropet=3 2rb16 wert . dicunt constantinus/A in 2rb17 d dietis et auicenna/A secundo canonis . wede 2rb18 aloe_puluer/D strouwet in eyne wunde-2 2rb19 e de heylet drade . dat sulue puluer=3 2rb20 droget vnde heylet de sweren . 2rb21 vnde sericheyt an deme gemechte . 2rb22 f ock an den thocloueden lippen . 2rb23 g ock dat serege by der nese . deme=2 2rb24 h de har vthuallen . de make eyn 2rb25 plaster vp de stede van aloe_puluer/D 2rb26 i myt wyne vnde legge dar vp . deme=2 2rb27 dat tenenfleych edder de munt 2rb28 inwendich wedoyt de wasche den 2rb29 munt dicke myt wyne vnde aloe_puluer/D 2rb30 vnde honnige thohope ghemenget-6 2rb31 k . aloe_puluer/D twe deyl vnde 2rb32 dragant_puluer/D eyn del vnde schanonie/D 2rb33 eyn deyl myt warmen watere des 2rb34 auendes by mytnacht ghedrunken 2rb35 l weyket den harden buck . aloe_puruer/D 2rb36 myt honnich water ghedrunken=7 2rb37 loset den coleram vnde flecma 2rb38 vte deme magen vt deme houede 2rb39 m myt deme hoffgange . we twe edder-3 2rb40 drey pillen van aloe/D myt kolsape/D 2va01 eyns edder twye in der wecken 2va02 des auendes lest nympt dat reyniget-3 2va03 den magen vnde drifft alle bose 2va04 vuchtnisse vth deme liue . vnde is 2va05 gud dem kranken houede der bosen-3 2va06 mylten ok der leueren vnde maket 2va07 ok gude varwe der ghelen sucht de 2va08 van kolder sacke is . && ock en ys 2va09 nicht beters to dem kranken houede=4 2va10 . vnde maket clar gesichte dat is 2va11 alto male vorsucht vnde ok bevunden . 2va12 alandt/L in latine emula/D ys 2va13 vucht in deme ersten grade 2va14 a aland/D gesoden vnde genuttet suuert 2va15 de wyff van orer sucke vnde is gud 2va16 welck wyff eyn dot kynt drecht 2va17 vnde is gud den de nicht wol pissen 2va18 b kunt . aland/D gesoden in water vnde 2va19 gedruncken loset den bestoppeden 2va20 c buck && de sulue alandes_wortelen/D 2va21 ghestot vnd enwenich in watere 2va22 vp gesoden vnde vp de lenden ok vp 2va23 de dee gebunden vordriuet de lenden_suke 2va24 d . de sulue wortele ghedroget 2va25 vnde gepuluert myd honnige gemenget-3 2va26 gegetten vordrifft den hosten vnde 2va27 is gud dede bloyd vtrofelen && alandes_blede-9/D 2va28 gestot myt wyne vnde 2va29 heyt de lenden mede belecht helpet 2va30 f ok dem lenden_ouele && alandes_sap/D 2va31 ruden_sap/D gedrunken is gud den . 2va32 g den dat gemechte vtgeyt . aland/D 2va33 ghestodt myd meyscher_botteren/D 2va34 vnde myd bom_olye vnde warm in 2va35 h des wyues matricen ghedan vordrift-5 2va36 vele suke der matricen . ok vordryfft-6 2va37 dat sulue den swulsz des mannes-3 2va38 ghemechte warm dar mede 2va39 i bestreken . && alandes_wortelen/D 2va40 puluer ghedrunken in warmem beyre-2 2vb01 reyneget de vrowen vnde vordryfft=6 2vb02 k de harnwinde . && alandes_blede/D 2vb03 myd wyne ghestot vnd eyn 2vb04 plaster vppe dat kranke houet gelecht=5 2vb05 l hylpet wol . && der wortelen 2vb06 puluer myd honnige ghedrunken 2vb07 n vordryfft den hosten . && der wortelen-5 2vb08 sap vaken ghenuttet . ys gud 2vb09 den de in dem lyue tobrocken synt . 2vb10 o de wortele in wyne effte in gudem=3 2vb11 olden beer ghesoden ys gud 2vb12 deme kolden maghen der kolden 2vb13 mylten ok aller suke umme de borst 2vb14 p de van kulde synt . && alandes_wortelen/D 2vb15 puluere myd wyntergersten=4/D 2vb16 in reghen_water gesoden dat 2vb17 yd dyckelafftich werde also eyn 2vb18 czyrup vnde des morghens ock 2vb19 des auendes ghedrvnken ys der 2vb20 amborsticheyt gud de van kulde is 2vb21 q alandes_wortelen/D schalme vpnemen-3 2vb22 in deme ersten in dem sommere-2 2vb23 vnde droghen se in der sunnen . 2vb24 twey iar effte drey blyfft se gud . 2vb25 r alandes_ghedroghede_wortelen/D 2vb26 des morghens nochterne in deme 2vb27 munde ghekauwet yffte ghegetten 2vb28 sterket de tenen vnde dodet de spolworme-5 2vb29 vnde starket dat herte . de 2vb30 blasen . den maghen . vnde alle de 2vb31 suke ede in der borst van kulde syn 2vb32 s beyre effte wyn nochterne ghedrunken=7 2vb33 dar droghe alandes_wortelen-5/D 2vb34 inne gesoden ys ys gud dem 2vb35 kolden magen de vele boses wyndes-3 2vb36 hebben . vnde ys ok gud de vele-2 2vb37 suke in der borst hefft van kolder 2vb38 t sake wegen . && beyrer efte wyn 2vb39 dar de sulue wortele drey daghe 2vb40 vnde drey nacht inne leghen hefft 3ra01 vnde dar aff ghedruncken nochteren 3ra02 vorclaret de oghen dat ghesichte 3ra03 gantz wol vnde des mynschen stemme-2 3ra04 . ock ys dat gud vor den hosten 3ra05 v dede ys van kulde . alandes_wortelen_puluer=10/D 3ra06 myt winter_gersten/D in vletem-3 3ra07 watere gesoden wente yt dickeleftich-6 3ra08 wert des gedruncken eyn luttick-4 3ra09 des morgens vnde des auendes 3ra10 vor drift den dampen efte de amborsticheyt-8 3ra11 de van kulde ghekomen ys 3ra12 x alandes_wortele/D vnde krud versch 3ra13 distileret dat water ghedruncken 3ra14 auent vnde ock den morgen ys gud 3ra15 yegen den bestoppeden magen vnde 3ra16 we nicht wol pissen kan vnde der 3ra17 vrowen blomen bestoppet dat ock . 3ra18 y schorf vppe dem liue vnde in dem 3ra19 liue mede bestrecken ys gud also 3ra20 schriuen de des ervaren synt . 3ra21 alhorne/L in westualen ys holderen-5/D 3ra22 efte holunder/D in sassen to 3ra23 latine sambucus/D . alhorne_water/D van 3ra24 den blomen distileret soycke holdern/D 3ra25 alrune/L ys mandragora/D dar 3ra26 sprecken constantinus/A unde 3ra27 platearius/A vele wyse vnde krefte 3ra28 van auer sanctus agustinus/A in dem 3ra29 drittigesten capittele des ersten bockes-3 3ra30 der hilligen scrift secht dat he 3ra31 ouer sacg alle de boecke der heydenschen-5 3ra32 meyster . van krudenature dar 3ra33 en vant he alsulkes nicht inne darvmme-4 3ra34 sta also du steyst men secht 3ra35 vele dar van der alrunen . crede sivis-3 3ra36 non est euangeljum quia nullus auctorum 3ra37 testatur . 3ra38 alsnick/L husnacke/D de wortelen=3 3ra39 gedroget synt gud nicht 3ra40 a twe iar . de wortele gesoden in 3rb01 watere efte in olden dunne beer gedruncken-8 3rb02 warm des morgens vor 3rb03 drift den houet_vlote . der blasen 3rb04 sucke des magen opblasinge pine . 3rb05 vnde ys gud den de myt not pissen 3rb06 b spreckt diascorides/A . alsnick/D syn 3rb07 na wortele nicht syn krud ys nutte . 3rb08 c de wortele in wine efte in watere=2 3rb09 gesoden gedruncken loset de bestoppinge-9 3rb10 der milten . der leueren . 3rb11 ock de kolden spise . de alle dre 3rb12 na van kulde synt geworden . dat sulue-2 3rb13 water ys best den yungen in dem 3rb14 sommere vnde de wyn in deme winter-3 3rb15 d . ock den olden luden der wortelen-3 3rb16 puluer myt fenekol_sade/D gegetten=3 3rb17 edder gedruncken vordrift de 3rb18 vpblasinge des magen . ock des 3rb19 ingheweydes vnde starket den hofganck-5 3rb20 schrift platearius/A 3rb21 allun/L ys het vnde droge in dem 3rb22 a verden grade so de wyt ys alun_puluer/D 3rb23 myt wegetreden_krude/D sape 3rb24 vnde eyn luttick rosen_waters/D vor 3rb25 dryft den stanck vnder den armen 3rb26 b bestreken dar mede allun_puluer/D 3rb27 myt corianderen_puluer/D in water 3rb28 gesoden vordrift luse ock wantluse 3rb29 c dar mede gewaschen allun_puluer/D 3rb30 rosen/D ekappele/D in etcke gesoden vnde alle-2 3rb31 dage twe efte dre mal warm geholden-6 3rb32 vor dage in deme munde dat 3rb33 vordryft denn swuls des tenne_vleycsches 3rb34 . io doch eyn flugecop 3rb35 erst vp den hals dat blot te ersten 3rb36 d vth . in deme bade dat lyff myt 3rb37 warmen water wol erst gewaschen 3rb38 vnde denne gesmeret myt alun_puluere-4/D 3rb39 vnde olye van groten_noten/D 3rb40 ghesoden vnde vppe heytegloyndige 3va01 steyne in eyner boden gheghoten 3va02 dar eyn watersuchtich edder gichtich-4 3va03 . effte eyn clauwichtich . schoruechtih-7 3va04 mynsche wol inne swete . 3va05 vnde syk dar na myd reynen sladdeken_watere-10/D 3va06 wol weschet dat ys 3va07 gud deme mynschen . dut secht auicenna-2/A 3va08 ok platearius/A . 3va09 adick/L is ebulus/D syn wortele-4 3va10 vnde de innewendige borke-2 3va11 in der meygen_tyd vpgenomen 3va12 gedroget in der sunnen waret eyn 3va13 a iar or kraft in artzedige . && adick_wortelen/D 3va14 myd den bladen in wyne 3va15 gesoden auent vnde morgen gedrunken-3 3va16 brecket den steyn . in blasen in 3va17 neren . de sulue dranck ys gud der 3va18 kranken mylten vnde droghet de 3va19 watersucht . also secht magister 3va20 b plinius/A . && adick_wortelen_sap/D 3va21 myd ezula_puluer/D . myd venkel_sat_puluer/D 3va22 myd suckere vnde dunnen 3va23 warmen beyre ghedrunken vnde 3va24 des suluen ghegetten is gud wedder-3 3va25 dat degelicke feuer dat van naturlickem-9 3va26 flegma is && ock wedder=3 3va27 de gycht in schulderen . ellebogen=3 3va28 . podogra . cyragra dat is 3va29 voetsuke hantsuke wedder de watersucht-8 3va30 c de van kulde is && adick/D 3va31 krud vnde wortelen in soltwatere=2 3va32 gesoden vnde de arm edder de 3va33 beyn de gheswullen synt ouer den 3va34 zwadem geholden vnde wol ghebedet-5 3va35 in deme bade vordryfft den 3va36 swulst icht he ok van watersucht 3va37 ys also secht platearius/A . 3va38 d eyne hant vul adick_berecken/D wan 3va39 se nyge synt ghesoden in eynen vorgleseden-8 3va40 vathe vnde wol geschumet=3 3vb01 also langhe dat de helffte vorsoden=5 3vb02 sy vnde de ander helffte blyue-2 3vb03 . dat schal denne stan in deme vate-2 3vb04 dat yd de nacht kole . des morgens=4 3vb05 syghe dat dorch eynen dicken 3vb06 tweyuolden dock . && de haluen quarten-3 3vb07 ghyff in eyne gancze quarten 3vb08 yffte mer anders wynes . dar aff 3vb09 ghedrunken auent vnde morghen 3vb10 dat weycket den buck vnde beholt 3vb11 one weyck vnde maket vele andere-2 3vb12 suntheyt deme mynschen also 3vb13 hyr vore ghescreuen steyt alszo dat 3vb14 e ock beuunden is . && adick_bledere/D 3vb15 in water gesoden ghedrunken wamme-2 3vb16 in dat bat wyl ghan vordryfft 3vb17 de watersucht ok myd dene krude-2 3vb18 ghebadet expertum est . 3vb19 a akleygen_sad/L in deme munde-2 3vb20 ghekauwet vnde dat 3vb21 nate also inghesogen vnde=2 3vb22 de hulsen des sades vthgespiget 3vb23 vordryfft de hesicht de van ropende-2 3vb24 syngende edder van boser lucht 3vb25 yffte anderswur aff geworden is . 3vb26 b etc && akeleygen_krud/D myd oreme 3vb27 sade in wyne ghesoden vnde ghedrunken=7 3vb28 vordryfft den steyn . men 3vb29 mot ouer io eyn luttik wynes na 3vb30 drinken anders ys de dranck alto 3vb31 starck secht dyascorides/A . 3vb32 amedunck/L nodemel/D sunnenmel=3/D 3vb33 amidum/D edder anulum/D . 3vb34 a amedunck/D gesoden in gersten_water/D 3vb35 dar na gemenget myt mandelmelck/D 3vb36 ok sucker vnde geschumedes honniges 3vb37 eyn luttik dar to vnde dar aff gedrunken-3 3vb38 auent lest des morgens erst is gud 3vb39 wedder den hosten vnde wedder dat swel 3vb40 in der borst schrifft platearius/A . 4ra01 b amedunck/D gesopen vnde gedrunken=3 4ra02 in warmen beer auent vnde morgen-3 4ra03 dat maket de struuen stroten 4ra04 ok de struuen borst slicht vnde ys gud 4ra05 den bosen seyken blasen . ok den de 4ra06 blot mit der spekelen vt roffelen . ok 4ra07 maket dat de vuchten ogen droge . 4ra08 c amedunk/D gesoden myd watere dar 4ra09 sucker vnde mandel_olye/D to gedan=3 4ra10 ist vnde dar aff gedrunckenn 4ra11 nochteren ys gud tegen den drogen 4ra12 hosten vnde tegen dat nate dat van 4ra13 deme houede vppe de borst vnde 4ra14 vppe de lungen valt secht plinius/A vnde 4ra15 d diascorides/A . amedunck/D myt anderer-3 4ra16 arszedie gemenget vnde in de ogen 4ra17 gedan vordryft dat nate dat van 4ra18 deme houede inde ogen nedder sicht 4ra19 vnde losed edder vordrift dat ogen_seer 4ra20 ock de cliuen de in den ogbran 4ra21 e werden sprickt magister ysaac/A . amedunck=5/D 4ra22 myd semelen tho hope kocket-3 4ra23 vnde gegetten dat starket den 4ra24 mynschen wol vnde gyft gud blot . 4ra25 f auer io doch amedunck/D vake vnde 4ra26 na vele genuttet ys der stroten bose vnde-2 4ra27 schemmert de ogen vnde de sten 4ra28 wasset dar aff in der blasen ock in 4ra29 der neren . io bouen alle den dede 4ra30 hete neren hebben also magister ysaac/A 4ra31 g sprickt in dietis . amedunck/D myt 4ra32 sucker vnde mandelen_olye/D gemenget=3 4ra33 vnde vppe de stede gelecht dar 4ra34 de hut af schulfert dat slichtet dat 4ra35 ock gedrunken slichtet dat de borst 4ra36 h vnde de stroten amedunck/D myd 4ra37 lysen/D gegeten stoppet den dunnen 4ra38 i hoffgank amedunck/D alle tyt genuttet=6 4ra39 bestoppet de leueren vnde de 4ra40 lungen . 4rb01 a anis/L ys anisium/D . wen men 4rb02 den nuttet de vordryft den 4rb03 wynt de de darme vnde den magen 4rb04 beswert vnde gyfft gude hytte der 4rb05 leueren ock gude douwinge den 4rb06 b magen anis/D gepuluert vnde ghenuttet=6 4rb07 c stillet den hofgank . anis/D 4rb08 gepuluert myt warmenwater ghedrunken-7 4rb09 vor drift den dorst edder 4rb10 stillet de roracen ed oket der vrouwen-3 4rb11 tyd ock ore melk vnde ys gud 4rb12 d iegen vorgifft anis/D myt bonen_mele-2/D 4rb13 vnde myt heteme honnige gemenget-3 4rb14 e vordrift den swuls des mannes 4rb15 gemechtes dar up gelet . anis/D venekol_sat-9/D 4rb16 komen_sat/D cynamomen_borken/D 4rb17 muschatenblomen/D gepuluert=4 4rb18 vnde in wyne gesoden gedrunken-3 4rb19 vordrift des bukes bose winde=2 4rb20 ed weyket des magen spise ed 4rb21 vordrift de bitteren vprufinge . ok 4rb22 de clemminge des bukes vnde der 4rb23 f derme anis/D myt kole/D myt petercilien=6/D 4rb24 myt beten/D ock myt keruele/D 4rb25 gesoden myt smalte/D vnde gegeten 4rb26 vordrift de bestoppinge der leueren 4rb27 g der mylten vnde ok der neren . anis/D 4rb28 vnde kome/D gepuluert vnde myt wasse=2/D 4rb29 warm eyn plaster vppe brune 4rb30 hut der van stoten edder slegen ys 4rb31 vordrift de misuarwe in deme angesichte-6 4rb32 h edder by den ogen anis/D in 4rb33 spise edder in dranke oket der vrouwen-3 4rb34 melk ok de vruchte der kindere=4 4rb35 telinge in manne in vrouwen 4rb36 i secht platearius/A anis/D vppe kole_vure 4rb37 gebraden vnde den rok in de 4rb38 nese genomen sachtet des houedes 4rb39 krancheyt vnde swiminge . seht auicenna=5/A 4rb40 k secundo canonis . anis/D lock_sap/D 4va01 bom_olye tohope soden in eyner 4va02 vtholden cypollen/D vnde des in de 4va03 oren gedropet vordrifft de suke der 4va04 oren . ok de douicheyt secht platearius-4/A 4va05 l . anis/D in deme munde gekauwet-3 4va06 beholt eyn iunck angesichte . 4va07 ed vordrifft den stanck des mundes=3 4va08 . ed gifft guden smack der anderen-3 4va09 spise also schrift magister dyascorides=7/A 4va10 m && anis_puluer/D auent ock 4va11 morgen myd warmen wyne edder 4va12 oldem beyre gedrunken is gud deme-2 4va13 houede der borst deme ingeweyde-2 4va14 den ledematen alle . vnde gyft guden-3 4va15 slap ock breket dat den steyn 4va16 in den neren effte blasen . so spricket-4 4va17 m magister dyascorides/A && anis_puluer/D 4va18 in wine edder beyre gedrunken-3 4va19 vorlichtet des wanderen modicheyt=3 4va20 o . anis_puluer/D myt dren vingeren-3 4va21 vp genomen vnde beuergeylen/D eyn 4va22 quentin gaff magister eraclides/A mit 4va23 wermen wyne auent vnde morgent 4va24 wedder de inblasinge des magen 4va25 p vnde der darmen . anis/D vaken vnde stede-2 4va26 ghenuttet is deme magen bose 4va27 wente he vele windes vnde vpblasinge-2 4va28 hefft sprecket magister plinius/A . 4va29 q anis_krud/D vnde anis_sad/D dar dystellere 4va30 water aff dat drinck iegen den stein 4va31 iegen den bosen windt des bukes 4va32 vnde iegen de watersucke vnde is gud 4va33 de nicht wol pissen edder netten 4va34 mach && alle dusse stucke scriuen de 4va35 eruaren meyster . 4va36 arona/L aronea/D yarus/D pes_uituli-4/D 4va37 require . && arona/D koword/D 4va38 rulpwort/D kaluesuoet/D . syn krud 4va39 a myt bom_olye in rodem wyne soden 4va40 eyn plaster vp de oren vordrift der 4vb01 b oren swuls && aronen_wortelen_sap/D 4vb02 maket olde wunden versch . grone 4vb03 krud myt der wortelen myd oldem 4vb04 swinen_smere/D gestot is gud den sweren=3 4vb05 vnde drosen de van kulde hart sint . 4vb06 c grone wortelen gepuluert vnde in 4vb07 rosen_water/D gemenget vnde wedder in 4vb08 der sunnen gedroget drie edder tho 4vb09 veyr malen edder mer dar na des puluers-4 4vb10 myt rosen_water/D gemenget vnde 4vb11 dat antlate dar mede des auendes bestreken-7 4vb12 maket witter weyker hut 4vb13 wen ienich ander dinck secht platearius=4/A 4vb14 , && andorn/L prassium/D ane-/D && 4vb15 dron_de_blade wit_godes_uorgeten-5/D 4vb16 . de blade vnde de borcken der wortelen-5 4vb17 synt gud eyn iar wan se syn vp_gedroget 4vb18 a vnde nicht in der sunnen . andorn-4/D 4vb19 blade ok dat sad ghepuluert 4vb20 vnde mit wyne gesoden vnde warm 4vb21 auent vnde morgen gedruncken dat opent 4vb22 de bestoppede leueren vnde de milten . ed 4vb23 sachtet de bosen brust de bosen syden 4vb24 ok den hosten vnde suuert de vnde de lungen-3 4vb25 b andron/D krud myt honninge . 4vb26 in vule wunden ghelecht werden 4vb27 c versch vnde reyne . && dat krud 4vb28 in water ghesoden vnde vmme de 4vb29 oghen gestreken vnde gedruncken . 4vb30 vorclaret dat ghesichte . edt krenket-3 4vb31 de watersucht sunder den kranken-3 4vb32 nereen . lenden der krancken 4vb33 d blasen is edt quat . dat sulue krud 4vb34 myt wyne ghesoden vordrifft de 4vb35 kolden pissen des morgens warm gedruncken-8 4vb36 e . && dat sulue krud myt 4vb37 etike vnde honnige gesoden warm 4vb38 auent vnde morghen gedrunken 4vb39 maket den vrowen ore tyd wol . 5ra01 e dat sulue krud myt eteke vnde honnighe-5 5ra02 ghesoden warm auent vnde=2 5ra03 morghen ghedruncken maketh 5ra04 f den vrowen ore tyd wol . && dat 5ra05 sulue krud myt honnighe vnde myt 5ra06 beuergeylen/D soden vnde warm ok 5ra07 auent vnde morghen ghedrunken . 5ra08 suuert alle slimicheyt der blasen . 5ra09 g andorn_sap/D myd wyne ghesoden 5ra10 vnde druncken ys gudt tho allen 5ra11 vor gheschreuen stucken . wen sunder-3 5ra12 na tieghen duster oghen tieghen 5ra13 hostent amborsticheyt ock tiegen 5ra14 de derffsucht segghen diascorides/A 5ra15 h et constantinus/A . andorn/D sap edder=3 5ra16 syn puluer myd honnighe tempereret-7 5ra17 suuert de wunden . vnde 5ra18 heylet de sweren de vmme sick an 5ra19 i dat vlescheret . dat sap myd honnighe-5 5ra20 edder myd wyne an de dunninghe-6 5ra21 ghestrecken vordrifft den 5ra22 schem der oghen . && dat sulfte in 5ra23 de nesen ghedan helpet den swereden=5 5ra24 oren . dat sulue ghenuttet 5ra25 ys gud den dede swarliken athmen . 5ra26 k vnde hichen . && dat sap vnde gheschumet-7 5ra27 honnich lyke vele thohope-2 5ra28 soden dat yd wadt dickelaftich 5ra29 werde vnde den ghepuluert ysope=2/D 5ra30 ock lackritze/D dar in ghesaden 5ra31 dat dat eyn electuarium werde dat 5ra32 is ieghen den dampen ieghen de quaden-3 5ra33 brost dat van kolder slimighen 5ra34 vuchticheyt is . ock tieghen den 5ra35 hosten tieghen de kolden pissen vnde 5ra36 we nicht pissen kan . ock tieghen 5ra37 l den kolden kolck . andorn_krud/D 5ra38 in wyne ghesoden druncken vnde 5ra39 dat krud in wyne myt bom_olye 5ra40 soden vnde warm twischen den 5rb01 nauele vnde dat mechte eyn plaster 5rb02 m is nutte . andorn/D krud ock wortelen-5 5rb03 borken puluere myd honnighe=3 5rb04 sopen dodet de spolworme . 5rb05 n dat sulue sap in de oren gedropen 5rb06 dodet de worme dar inne wente 5rb07 dat secht platearius/A . 5rb08 aurine/L centaurea/D fel_terre-2/D 5rb09 febriffuga/D in latin . 5rb10 aurine_de_grote/D is nicht 5rb11 wol bekant . hyr vmme sette ick 5rb12 van der kleynen ghemeynen aurynen-3/D 5rb13 de schal me vpp_nemen wen 5rb14 se beghinnet thoblomende vnde 5rb15 lathen se buten der sunnen droghen . 5rb16 a so is se eyn iar gud . && aurine/D in 5rb17 watere ghesoden des morghens 5rb18 warm ghedrunken vordrift dat 5rb19 deghelicke feuer vnde de hytte inwendich-7 5rb20 b . aurine/D ghestod vrisch 5rb21 myt oreme sape vppe de wunden 5rb22 leyt se heylen drade vnde vordrift 5rb23 de mal de van wunden werden . 5rb24 c aurine_sap/D myt en luttick waters=4 5rb25 ghenuttet bringhet den vrowen=3 5rb26 ore suke . vnde drift dat dode 5rb27 d kynt vth deme lyue . && aurine/D edder-3 5rb28 ore puluer myt wyne vpghesoden=5 5rb29 warm ghedruncken drift vt 5rb30 der roren alle vor giftnisse de ome=2 5rb31 gheuen is . ock suuert ot den 5rb32 e maghen wol . dat sulue myt eteke=2 5rb33 soden . vnde des morghens al 5rb34 warm ghedruncken vordrift alle 5rb35 des maghen slimicheyt vnde is gud 5rb36 f tieghen bosze ghedrencke . && aurinen_puluer=12/D 5rb37 myd schumeden honnighe=5 5rb38 soden alse lectuarium en luttinck-5 5rb39 auent vnde morghen getten 5rb40 vordrift den schem der oghen . 5va01 dat sulue dodet des maghen spolworme-5 5va02 g . aurine/D myt lock_sape/D dodet-3 5va03 de worme in den oren dar in 5va04 h gedropen . aurine/D myt sucker vnde 5va05 wyne gesoden genuttet dat opent 5va06 de bestoppinge der leueren der mylten=3 5va07 der blasen der neren vnde is gud 5va08 den de nicht wol or water laten 5va09 i kunt && aurinen/D puluer edder ore 5va10 sap myd bom_olye myt wasse/D eyn 5va11 salue warm vppe de seken mylten 5va12 k is nutte . aurinen_sap/D schalme in 5va13 dem herweste maken vnde laten dat 5va14 drogen in der sunnen dat is gud to 5va15 allen dussen vorghescreuen dingen 5va16 l dat gantze iar genuttet also && aurinen_sap-9/D 5va17 gedrunken in dem meygen 5va18 ock in dem auste is gud to alle dussen-3 5va19 vorsprocken stucken . hec omnia ex 5va20 magistris prius nominatis && water 5va21 van aurinen/D gedistilleret vnde nochterne-2 5va22 des auendes ghedrunken warmet-3 5va23 den kolden magen vnde drifft 5va24 dar vt worme de dar inne synt expertum-6 5va25 a est . && aloe_holt/L ys 5va26 heyt vnde droge in deme anderen-3 5va27 grade kauwestu des in dynem 5va28 munde vnder tyden nochterne dat 5va29 starket . bregen . herte . synne leueren 5va30 magen vnde maket eyn vrolick herte-2 5va31 vnde eynen wolrukende athmen 5va32 b aloe_holtes/D anderhalff quentyn 5va33 ghepuluert dat dele in wyn vnde 5va34 drinck des dre morgen nochteren 5va35 dat vordryfft alle vuchtnisse in deme=2 5va36 magen vnde vordryfft den blodtganck-5 5va37 vnde melancolien . && alszo 5va38 secht wilhelmus/A placentinus/A et 5va39 cetera && agrimola/L k . borwort/D 5vb01 bibot/L aller_krude_eyn_urowe/D 5vb02 is artamesia/D 5vb03 a welk vrowe ore blomen-3 5vb04 nicht en heft de 5vb05 pluke de blade der roden_biboten/D 5vb06 dalwart aff vnde seyde de in water 5vb07 b edder in beyre vnde drinke dat . ok 5vb08 de sulue myd vette also kol/D gegeten 5vb09 c wert ouer de blomen to langhe so 5vb10 plucke de blade vpwort aff vnde 5vb11 d nutte also sulues && welck wyff in 5vb12 arbeyde myd eyneme kynde is de 5vb13 sede bibot/D myd wyne edder myd 5vb14 beyre vnde nutte dat edder bynde 5vb15 dat sulue vnder den nauel so geneset-3 5vb16 se alto hant wan dat kynt kummet=3 5vb17 so schalme dat aff_nemen vnde 5vb18 e wan yd geboren is . uan biboten/D 5vb19 water gedistilleret vnde gedrunken maket=3 5vb20 des mynschen water . ok der wyff 5vb21 blomen gande vnde dryfft dat dode 5vb22 kynt vt dem lyue to der gebort . 5vb23 f bibot/D myd wyne edder myt beyre-2 5vb24 gesoden vnde genuttet is gud dem 5vb25 de myt nod vertet ok vordrift dat 5vb26 g den steyn . && bybot/D vackene myd 5vb27 wyne gedrunken vnde ghenuttet helpet=3 5vb28 wedder de gele sucht . ok den 5vb29 h de swarliken athmen . && we biboten/D 5vb30 nuttet deme schaet nicht vorgyfft 5vb31 edder touernisse ock schadet ome 5vb32 i nicht wat deyr one bitet . welck 5vb33 vruwe an der bermoder edder an 5vb34 der bortmoder seyck is . de seyde 5vb35 biboten/D in water vnde bede oren buck 5vb36 k dar ouer . we den steyn hefft vnde 5vb37 nicht pissen kan vnde de gelen sucht 5vb38 hefft de sede bibot/D in wyne vnde 5vb39 drincke den alszo he allerheytest 5vb40 mach biboten_wortelen/D an dem halse-2 6ra01 l gedragen deme kan neyn bosze 6ra02 padde effte worm schaden noch steken-3 6ra03 vnde heft se ome geschadet der bybote_sap-8/D 6ra04 myt wyne ghenuttet vordryft-5 6ra05 m dat . bibotes_sap/D myd wyne-2 6ra06 gedrunken dryft dat dode kynt van 6ra07 n deme wyue . welck wyff eynen harden-3 6ra08 buck hefft de stote biboten/D vnde sede-2 6ra09 de in vletende efte regende watere=2 6ra10 vnde bynde dat warm vppe oren 6ra11 buck so werth he weyck vnde de 6ra12 o swuls vorgheyt . && bibote/D in wyne-2 6ra13 edder in beyre gesoden gedrunken 6ra14 is gud den de syk vele vordrinken an 6ra15 p wyne edder an beyre . && weme de 6ra16 crop edder de koder is . de sede bybot-3 6ra17 myd wyne vnde drinke dat . ock 6ra18 stote biboten/D myt vngesolten smalte/D 6ra19 vnde bynde dar vp so vorgheyt he . 6ra20 q we biboten/D des morgens nuttet deme=2 6ra21 enkan nyn bose dranck edder neyn 6ra22 deyr schaden wert he van eyneme 6ra23 bosen worme vorseriget . so supe he 6ra24 dat sap myt wyne edder mit beire 6ra25 r welck wyn vorlegen is bibot/D lege 6ra26 s me dar in so wert he vrisch gron 6ra27 vrisch bibot/D in must/D gelecht wen 6ra28 he geret de wyn is gud ghenuttet 6ra29 vor alle suke de hyr vor gescreuen 6ra30 t sint . ok de wyn hefft guden roke 6ra31 vnde guden smack vnde starket den magen-3 6ra32 vnde heylet de borst . hec omnia dicit=3 6ra33 v plinius/A . wan dat wiff na des 6ra34 kindes bort grote bittere klemmige 6ra35 prekelige hefft by dem nauele denne 6ra36 bibote/D in water gesoden vnde gestot vnde 6ra37 vp den nauel myd eyne lynen docke 6ra38 gelecht eyne stunde lanck so vorgeyt 6ra39 x dat . we dat feuer edder dat kolde 6ra40 erst . dar na hitte hefft wan syk de 6rb01 suke beghint . so drincke he warm 6rb02 biboten_sap/D edder wyn ichte beyr 6rb03 warm dar bibote/D ine soden is dat 6rb04 dohe dre dage so geitde materie der 6rb05 suke to dem munde edder achter vt 6rb06 y biboten_blade/D wortelen ichte blomen-3 6rb07 ichte allene de blade in wyne 6rb08 edder in beyr gesoden vnde vaken des 6rb09 warm auent vnde morgen gedrunken 6rb10 maket de blomen also sere dat ichtes-3 6rb11 wan de bord vt dem buke des 6rb12 z wyues drifft && biboten_wortele/D 6rb13 myt beyre gesoden vnde warm gedrunken-3 6rb14 weyket des mynschen buck . 6rb15 r1 rot_bybot/D versch myt blomen in 6rb16 wyne gesoden warm auent vnde morgen=3 6rb17 vaken genuttet maket vruchtbar=3 6rb18 welck wyff van vuchtnisse wegen-3 6rb19 vnfruchtbar is . alsz eyn veth 6rb20 wyff is dat ouer van drogichticheyt-3 6rb21 alse eyn maget wyff szo is dat 6rb22 nicht gud . && borgele/L portulata-6/D 6rb23 aradragus/D adragius/D 6rb24 ro gegetten edder also eyn warm 6rb25 mos is gud iegen de hytte in febre 6rb26 borgele/D gestot gegetten effte ghedrunken-7 6rb27 vordrifft des buckes bloyte=2 6rb28 iffte hoffganck . borgele/D gestot 6rb29 is gud den swillenden ogen dar vp gelecht=5 6rb30 d . borgele/D genuttet in deme 6rb31 zommer vordrifft de hitte . ock is se 6rb32 gud to der blasen . ok is se gud we 6rb33 blot vp roppent . vnde de tene sweren 6rb34 e de kauwe se . ok borgele/D myt wyne=2 6rb35 edder myt solte nuttet weyket 6rb36 n wol den buck . se heft de kraft acedule=4/D 6rb37 f der zurken/D secht plinius/A . borgelen_sap-7/D 6rb38 vp dat houet geleit vordrift 6rb39 de hytte vnde kranckheyt ok vordryfft-6 6rb40 se vnkuscheyt . 6va01 g dat sap vakene ghedrunken vordustert-7 6va02 h de oghen . && borghelen/D gedrunken-7 6va03 vnde dar van eyn plaster 6va04 vppe den maghen vordrift de hitte 6va05 der leueren . ock der vrowen suke 6va06 ock vnkuscheyt . ock de hitte des 6va07 i maghen . borghele/D vp de lickdorne-2 6va08 ghelecht ghewreuen vordrifft 6va09 se && edder nym versch gense hoer 6va10 k legghe vppe de lickdorne . borghele-2/D 6va11 vp de swullen vnde bosen vur bledderen-5 6va12 vppe de sweren dat se nicht 6va13 vul werden eyn plaster dar van . 6va14 l vp ghelecht is gud . borghele/D gestodt-5 6va15 myt wyne in deme munde geholden-6 6va16 is gud den afuulighen tenen=3 6va17 . vnde des houedes kloppende 6va18 m kranckheyt . borghele/D ghebraden 6va19 vnde ghegheten is gud den in deme-2 6va20 n feuere blodet de nese . borgele-2/D 6va21 versch kolet de droghen hitte . 6va22 o borghele/D myt brode/D eyn plaster 6va23 vp de swullen oghen . ock vp de podogram=6 6va24 p is gud . borghele/D bouen 6va25 dyn bedde gehenget so sustu nicht 6va26 q greselike drome . borghele_wortelen=5/D 6va27 ghedroghet in eynen erden 6va28 vate vnde ghepuluert dar tho honnich=4 6va29 is gud den klouen lippen ock 6va30 de klouen der vthsetischen luden mede-2 6va31 bestreken is nutte . ysaac/A platearius-5/A 6va32 macer/A auicenna/A papias/A . 6va33 borword/L is agrimonia/D is 6va34 a grensinck/D . grone borwordes_krud-8/D 6va35 in eteke soden vnde des 6va36 morghens warm ghedrunken vordrift-5 6va37 alle bledderen de in deme liue 6va38 inwendich sint ock des bukes wedaghe-5 6va39 b vordrift yd . borword_grone_krud-7/D 6va40 de wortelen ghestod vnde 6vb01 ghesoden in eteke vnde in de wunden-3 6vb02 ghelecht de eyn mynsche edder-3 6vb03 eyn dauendich hunt ghebeten 6vb04 heft . ock dat sulue vp de lickdorne-2 6vb05 gheleyth . ock vppe den swuls 6vb06 gheleyt dede ghestodt edder gheslaghen=7 6vb07 c is dat heylet wol . && borword_grone_krudt-16/D 6vb08 de wortele in 6vb09 wyne ghesoden morghen vnde auent-4 6vb10 warm ghedrunken is gud tieghen-4 6vb11 alle gicht . && ock vordrift se 6vb12 de klemminghe des bukes . vnde 6vb13 d vordrift alle vorghifft . borword/D 6vb14 ghekoket in watere also kol/D vnde 6vb15 ghegheten is gud tieghen de seken 6vb16 mylten vnde is der quaden borst 6vb17 e nutte . borword/D in watere ghesoden-5 6vb18 vnde dat houet dar mede 6vb19 waschen vordrifft den schorff myd 6vb20 alle syner vnreynicheyt auicenna/A . 6vb21 f weme de oghen we don . de neme 6vb22 borwort/D myt deme witten van deme 6vb23 eyge vnde stot yd to sammede vnde 6vb24 g bindent dar vp . borword_wortele-4/D 6vb25 in wyne ghesoden vnde ghedrunken=7 6vb26 ys gud tieghen de gicht 6vb27 de in den leden vnde in der maghen 6vb28 h is . borword/D to water distilliret 6vb29 vnde ghedrunken maket der vrowen-3 6vb30 blomen ghande . dat in deme-2 6vb31 bade ghedrunken vnde dat lyff 6vb32 dar mede bestreken is gudt deme 6vb33 de nicht pissen kan vnde sere is vp 6vb34 k deme lyue . unde is gud tieghen 6vb35 den hust ghedrunken auent vnde 6vb36 morghen . 6vb37 beenwelle/L lodword/D angalla-2/D 6vb38 a consolida_maior/D . dat 6vb39 krud ghedroghet ghepuluert ghesoden=5 6vb40 ghedrunken myt water vor 7ra01 dryfft dat blodent vthe der neze 7ra02 ok beneden den vrowen ok dende 7ra03 b blot vphosten . dat sulue krud in 7ra04 mede gesoden vnde warm gedrunken 7ra05 des morgens suuert de lungen . 7ra06 c grote wunden de geswullen synt 7ra07 vnde bloden . stot de blede myt ereme 7ra08 sape legghe se dar vp alse eyn plaster=4 7ra09 d dat is gud . && myt honnige ghestot-4 7ra10 de blede dar mede reynegestu 7ra11 e alle wunden dar inne gedan gron 7ra12 beenwelle/D gestot myd deme witten 7ra13 van deme eyge dat vordryft de bladderen-5 7ra14 vnde vlecken der vthsettescheyt 7ra15 dar mede bestreken des auendes . 7ra16 f ore rodelichtige wortele in watere-2 7ra17 gesoden vnde warm gedrunken bestoppet=7 7ra18 des bukes vlote ok der vrowen-3 7ra19 g blomen . de sulue wortele gestot-4 7ra20 myd water vnde myt eteke ghesoden-5 7ra21 is gud iegen de bosen syden gedrunken-7 7ra22 . ok we seck in deme lyue to 7ra23 h broken hefft && de sulue wortele gekauwet=6 7ra24 in dem munde vordrifft den 7ra25 dorst . ok de struuicheit des mundes 7ra26 i ok vleisch in stucke gesneden vnde 7ra27 myt der suluen wortelen in watere gesoden-3 7ra28 dat sut wedder tohope alz men 7ra29 k secht . eyn andere beenwelle/D is de 7ra30 heft lange stele wol twey armelanck 7ra31 inwendich hol bleyke blomen scharpe 7ra32 blade ore wortele is swart butene 7ra33 vnde is dingk also stref puluer wan 7ra34 id blod vleysch roret dar aff wert 7ra35 l iucke vnde schorff . ore wortele ghestot-4 7ra36 vnde mit warmen wine effte myd 7ra37 oldem beyre gedrunken auent vnde morgen-3 7ra38 warm is gud den de blod myd 7ra39 hosten in dem halse vpthen && ok 7ra40 den de in deme liue broke hebben inwendich-7 7rb01 . ok den dat nedderhol 7rb02 m geswullen is && de sulue wortelen in 7rb03 de heten kole myd tosneddene vleysche-4 7rb04 geraket dat slut seck wedder 7rb05 tosamende hec omnia dyascorides/A . 7rb06 benedicta/L wortele nicht dat 7rb07 krud to artzedigen . negelken_krud=8/D 7rb08 groffeliaten/D pes_leporinus/D 7rb09 a salua_mundi/D . de rode_benedicta/D 7rb10 gyft wedder alleme dranke synen roke-2 7rb11 syne kraft de he vorloren hefft 7rb12 wo se mit watere wol is gewasschen 7rb13 ok wedder gedroget ys vnde in dat 7rb14 beyr effte in dranck eynen dach vnde 7rb15 nacht gelecht vnde wol to gedecket 7rb16 so kricht de sure dranck synen smak 7rb17 b wedder dat si beier effte wyn . ok 7rb18 we van deme dranke drinket de hefft 7rb19 c rode gude varwe des dages . in 7rb20 welkem huse iffte kameren de benedicte-5/D 7rb21 is dar blift neyn bose worm 7rb22 d inne wan se den roke vornemen . ok 7rb23 we dar des morgens af etet efte drinket-3 7rb24 des dages roret on neyne gicht 7rb25 e weme dat heite feuer ifte eyn starke-2 7rb26 sucht angeyt de drinke nochterne 7rb27 van der witten_benedicten/D vnde ete se 7rb28 so langhe dat he wert geloset dar 7rb29 van . ok wan me dusse benedicten/D einen seken-3 7rb30 de dat starke feuer heft vnder syn 7rb31 houet gelecht dat he des nicht enweyt-4 7rb32 tohant geit ome swet vt syneme-2 7rb33 houede schal he leuen . schal he 7rb34 ouer van der suke steruen tohantso 7rb35 wert he geyl bleck ane swet des 7rb36 g houedes . dar vp schrift magister 7rb37 galienus/A . spreket vnde ropet de seyke=2 7rb38 vele dat is eyn bose teyken let he 7rb39 sin gesichte in vele stede edder winkel-3 7rb40 vmme ghan vnde byd syne lippen 7va01 werden syne ogen gel vnde vallen 7va02 nedder in dat houet vnde vor geit 7va03 dat gesichte wert de nese vor spitz 7va04 vnde kolt vnde gel werden de vote 7va05 vnde de tene kolt dat synt alle teyken=3 7va06 des dodes schrift galienus/A 7va07 benedicte/D is het vnde droge stede=2 7va08 h starket se den magen de leueren vnde 7va09 alle dyngk de in deme menschen synt 7va10 se dauwet wol de spise auer dat hete-2 7va11 lyff bestoppet se . io doch den 7va12 kolden magen sterket se vnde helpet-3 7va13 i ome de grouen spise vor dauwen=3 7va14 . uan me se vor de nese holt 7va15 vnde dar tho ruket dat ys gud deme-2 7va16 dat bregen ock dat houet ock 7va17 k de nese loker vor stoppet synt . ok 7va18 den de leuere ock dat herte krank 7va19 van melankolyen vnde flecma synt 7va20 l de wortele grone myd dem krude=2 7va21 ghesolten vnde in watere myd 7va22 bom_olye ghesoden vnde eyn lanck 7va23 pilliken dar van achterin ghesteken=3 7va24 m ys gud iegen den kolk dat sulue=2 7va25 in wyne gekocket vnde warm 7va26 auent unde morgen ghedrunken vor 7va27 drift den quaden wynt des buckes 7va28 vnde ys gud yegen krankhet des 7va29 magen vnde des bukes inghewede-2 7va30 secht diascorides/A . 7va31 beslotene_krud/L . slotword/D 7va32 is daucus_agrestis/D beslotene_krud-7/D 7va33 blomen ane de wortelen 7va34 nym vp tho hope lat se drogen in 7va35 dem scheden so ys se eyn yar gud . 7va36 a we dampich ys van kulde der borst 7va37 de sede se in wyne mit vygen/D vnde 7va38 drincke dat auent vnde morgen 7va39 b warm . we den vlote des houedes 7va40 heft van kulde wegen de make bede-2 7vb01 krud vnde blomen tho puluere=2 7vb02 vnde legge dat myt eneme budele=2 7vb03 vp syn houet alse he heytest kan . 7vb04 c wedder den kolden wyndechtigen=3 7vb05 magen . ock yegen den kolk yegen-3 7vb06 de lenden suke dat krud myt 7vb07 den blomen eyn grot deyl in wyne=2 7vb08 in bom_olye soden legge warm 7vb09 d dar vp . iegen den sten vnde kolde-2 7vb10 pissen drynck ore puluer myd 7vb11 e wyne ghesoden . weme de leuere 7vb12 vnde de mylte bestoppet synt de legge-2 7vb13 des krudes myt den blomen in 7vb14 half wyn half bomolye negen dage=2 7vb15 negen nacht des tenden dages 7vb16 seyde dat also lange datde olye allene-2 7vb17 blyue dat syge denne vnde do 7vb18 dar was/D to vnde make dar sweden 7vb19 f aff vnde lege dar vp dat sulue ys 7vb20 ock gud vppe de harden ock vppe 7vb21 g de heten sweren wedder de watersucht-5 7vb22 vnde de kolden bestopenden 7vb23 milten schalme seydenn venekol/D 7vb24 myt besloten_krude/D vnde myt honnige=4 7vb25 dar eyn syrop aff werde vnde 7vb26 drinken dat warm dat ys gud . 7vb27 h beslotene_sad/D myd mark_sade/D gepuluert-7 7vb28 vnde myd warmen bere 7vb29 auent vnde morgen ghedrunken 7vb30 vnde eyn plaster vppe de borst vnde 7vb31 vp den buck ys gud yegen den hosten 7vb32 iegen den buckdwanck vnde vpblasinghe=3 7vb33 i ock den de nicht pissen kunt . 7vb34 k ock den vrouwen de ore tyt nicht 7vb35 wol en hebben ysiderus/A diascorides/A 7vb36 beenzuge/L byword/D baratus/D 7vb37 apiata/D mellizophilus/D de sugen-3 7vb38 de benen aldermeyst vor allen 7vb39 l kruden . we syne benen wyl beholden-3 7vb40 de stote de blede myd melike 8ra01 vnde smere de benen stocke dar mede-2 8ra02 b . && wede gryndich ys de stote 8ra03 de blede myd solte vnde smere syk 8ra04 dar mede in deme bade ock by deme-2 8ra05 c vure . && den eyn beene edder 8ra06 eyn wespe yffte spinne stecket de 8ra07 legge tohant eyn blad der groten_beenzugen/D 8ra08 d dar vp . && welk vruwe 8ra09 der blomen thouole hefft de drinke 8ra10 dat sap myd solte vnde seyde dat 8ra11 krud in water myd etike vnde neme-2 8ra12 den van nedden in . dat reyniget=3 8ra13 de vrowen ok inwendich wol 8ra14 wan se dat sap myd solte drinken 8ra15 e der groten_beenzugen_sap/D reyniget=3 8ra16 de bosen sweren vnde lichtiget 8ra17 de suchtigen leden ifte men id dar 8ra18 f ok vp stricket && wen eyn hunt gebetten-6 8ra19 heft de stote dat krud myd 8ra20 g solte vnde legge dar vp . && weme de 8ra21 tene sweren de kauwe se vnde holde=2 8ra22 de blade lange in dem munde . 8ra23 h weme de ogen schemeren de menge-2 8ra24 ore sap myd honnige vnde salue 8ra25 de ogen dar mede secht plinius/A . 8ra26 i we dat krud vnde des sapes vucht 8ra27 edder droge by syk drecht dat maket-3 8ra28 one den luden behegelick vnde 8ra29 anneme vnde viende ouerwynnet=3 8ra30 he schrifft jorath/A . 8ra31 balsaminte/L balsamita/D brun_water_mynte/D 8ra32 ros_mynte/D . 8ra33 perdeminte/D is alto male eyn krud 8ra34 a de vele luse heft de stote dat krut 8ra35 myd oldem swynen_smere/D vnde salue 8ra36 syk vmme den hals vnde vnder synen 8ra37 armen so steruen se . && balsaminta_alba/L 8ra38 wyt_water_mynte/D 8ra39 bymynte/D cimynte/D kattenmynte-2/D 8ra40 wyt_garten_mynte/D . bolderian-6/D 8rb01 tho latine menta_alba/D . edder-3 8rb02 nepita/D yffte calamentum_maius=3/D 8rb03 a is heyt vnde droghe . && wen 8rb04 eyneme mynschen dat kolde feuer 8rb05 angheyt . de bestricke seck dar mede-2 8rb06 myd warmen bom_olye dar biminte-5/D 8rb07 inne ghesoden is dat is gud 8rb08 b stiatica ys swuls an de deghen 8rb09 dar legge vp grone ghestotte bymynten=6/D 8rb10 dat beydet de hud vnde droghet-4 8rb11 dat ghesuchte vnde dat vngemack-4 8rb12 c . && dat sap myd warmen 8rb13 wyne ghedrunken suuert der vrowen-3 8rb14 d blomen . && dat sulue sap gedruncken=8 8rb15 ys gud weme de malatesche=6 8rb16 dat is de vnreyne suke erst 8rb17 gheworden ys iffte de elephancia 8rb18 van melancolien gheworden ys . 8rb19 e dat sulue sap gedrunken vordrift 8rb20 f de spolworme . && dat sulue sap gedrunken-7 8rb21 in wyne vordryfft de vorgyftnisse=9 8rb22 g vt dem lyue . && weme eyn 8rb23 ader effte slange steket de legge dat 8rb24 krut gestot dar vp dat tuth de vorghifft-6 8rb25 h dar vth && welck vrowe in 8rb26 arbeyde lyt myt eyneme kynde nuttet-3 8rb27 se dat krud se ghewinnet dat 8rb28 i kynt . && we swarlicken athmet vnde-2 8rb29 hychet de nutte dat krud myd 8rb30 k wyne && dat krud ghenuttet myd 8rb31 wyne is gud iegen dat siden ouel ok 8rb32 l deme de in der leueren seyk is . dat 8rb33 sulue krud myd wyne ghestot maket-3 8rb34 swarte naren wyt de van wunden=3 8rb35 syn also eyn plaster dar vp gheleyt=4 8rb36 m . dat krud myd wyne genuttet-3 8rb37 ys gud deme de eynen boszen 8rb38 n maghen hefft . && der bymynten/D 8rb39 rocke vnde ok ore rock wurme se 8rb40 brant dath vordryfst de slanghen 8va01 o ock de slangadderen . bymynten/D 8va02 myt polleyen/D glike vele wol in watere=4 8va03 ghesoden vnde ghenuttet vordrift=5 8va04 de hitte in dem sommer . vnde 8va05 ys gud deme de nycht pissen kan . 8va06 ok welke vrouwe de or blomen 8va07 p nicht wol enheft bymyten_sap/D in 8va08 de oren ghegoten dodet de worme 8va09 q dar ynne . we gerne mager were 8va10 de drinke bymynten_water/D dat ghedistilert-9 8va11 ys dat ys ock gud iegen de 8va12 r kolden febres . we vele groues qualsters-5 8va13 flecma vlotes in der borst heft 8va14 de ette bymynten/D myd vygen/D ro 8va15 vnde gebraden edder ghesoden so 8va16 loset syk de flecma . qualster vnde 8va17 s de vlote efte flecma wol vth . we 8va18 eynen bosen maghen heft vnde nich 8va19 wol etten mach de nutte vakenn 8va20 bymynten/D ro myt lakrissien/D nochteren-5 8va21 edder ghekoket myd petercilien=6/D 8va22 t als kolt dat ys gud . dyt sulue-2 8va23 ys ok gud den watersuchtigen 8va24 vnde den de nycht wol pissen kunnen=3 8va25 u . we dat lenden ouel heft den 8va26 kolk heft de make eyn plaster van 8va27 bymynten/D myt warmen honnig 8va28 water dar vp dat tuch de bosen 8va29 x materien vth der grunt . we gele 8va30 edder swarte strimen edder varwe 8va31 heft gehat de sede versche bymynte/D 8va32 in wyne vnde legge warm dar vp 8va33 y dat ys gud . achtede del waters 8va34 vnde de negende del honnyges myd 8va35 bymynten/D ghepuluert vnde ghesoden-3 8va36 vnde dat warm ghedrunken 8va37 maket den mynschen swetende dusse-2 8va38 lesten ses artikele schrift auicen/A 8va39 in secundo canone de anderen artikele dar 8va40 van schriuen plinius/A macer/A diascorides/A 8vb01 bertram/L ys piretum/D edder 8vb02 pareton/D syn krud ys deme=2 8vb03 venekol/D wolghelik vnde heft 8vb04 bouen enen seneuolden kol ghelik 8vb05 also dille/D . syne wortel ys allene 8vb06 gud in der artzedie vppe dat leste 8vb07 des herwestes schalme se vp grauen=3 8vb08 . uif yar blyft se gud in der 8vb09 artzedyge ys ed gud de dycht vnde 8vb10 nycht lockerichtich ys ock nycht 8vb11 enstuft wan me se tobrick magister 8vb12 auicennna/A secht secundo canone . bertram=4/D 8vb13 a in bom_olye soden lede vnde 8vb14 ock de senen dar mede bestrecken 8vb15 b starket se we dat kolde heft de bestrike-6 8vb16 sick dar mede er yd ome angeyt-4 8vb17 c dat sulue vordrift der lenden 8vb18 vnghemack dar mede bestreken 8vb19 d warm . we gerne wol swetede de 8vb20 bestrike sick myd den suluen wan 8vb21 e he in dat bat gheyt . we sick dar 8vb22 mede bestricket dat ys gud iegen den 8vb23 f bosen vrost myd den suluen de lede 8vb24 bestriken vordrift de kolden gicht . 8vb25 g weme de hals aderen hals senen 8vb26 stref synt dat he den hals nicht keren=3 8vb27 kan de schal des ersten nutten vnde 8vb28 dar na sick bestriken wur yd eme 8vb29 h we deyt kanstu nicht bomoly hebben-3 8vb30 so nym lynoly/D thohope smulten 8vb31 mit meyscher_koboter/D dat sulue vor 8vb32 drift vele swuls dar mede bestreken 8vb33 i weme dat tene_vlesch sworen ys 8vb34 vnde we deyt de kauwe bertram/D 8vb35 myd eteke vnde holde de spekelen 8vb36 in dem munde lange dat vordryft 8vb37 k den slym den swuls der tungen weme=2 8vb38 de vue ys nedder schoten in deme-2 8vb39 halse edder eyn vucht bregen 8vb40 heft de make eyne gargalinge in 9ra01 deme halse myd etike dar bartram/D 9ra02 l vnde vygen/D inne soden synt . we dat 9ra03 vallentouel hefft de nutte barteam/D 9ra04 m bertram/D myd honnige vaken geroken 9ra05 vnde den kynderen in den hals gehenget=3 9ra06 n vordrift de vallende sucht . alle 9ra07 dage gerocken is he gud den dede 9ra08 bede_reysen liggen hec platearius/A . 9ra09 a batonie/L betonie/D betonica/D 9ra10 is gud den de myt nod pissen 9ra11 den steyn hebben wan se in watere 9ra12 edder in oldem beyer gesoden so gedrunken-7 9ra13 b wert . dat sap myt twey 9ra14 dele waters dat drydde deyl wins 9ra15 gedrunken . is gud iegen dat vpruffelen=5 9ra16 c vphosten des blodes && batonie/D 9ra17 gestot myd wyne vnde myd honnige 9ra18 genuttet droget de watersucht vnde 9ra19 suuert de drose dede scrophule heten=3 9ra20 d . we in dat oge geslagen is . de 9ra21 stote batonien_blade/D vnde legge dar 9ra22 e vp also eyn plaster . batonien_sap/D 9ra23 myt rosen_olye/D gemenget . vnde in dat 9ra24 ore ghedan . vordrift dat ghesuchte 9ra25 f dar van && batonie/D gepuluert vnde 9ra26 myd honnige ghesoden genuttet is 9ra27 gud . den de vul blodes synt vnde ok 9ra28 den de vnsachte athmen vnde ys gud 9ra29 deme magen vnde vordrift den hosten . 9ra30 g we de hitte hefft de nutte des batonien_puluers=14/D 9ra31 myd dunnem beyer 9ra32 h eyn plaster van batonien_bladere/D 9ra33 myd solte gestot vp versche wunden=3 9ra34 i ghelecht is gud . && eyn plaster 9ra35 van batonien_bladen/D myt oreme kollen-3 9ra36 gestot . is gud to allerhande brocke-3 9ra37 . ok to allerhande sweren der 9ra38 k ogen . batonien/D getten edder druncken=4 9ra39 droget de tranen der ogen . 9rb01 batonie/D rude/D lykevole ghestot 9rb02 myd warmen water ghenuttet 9rb03 dryfft dat bosen blod dorch den mynschen-5 9rb04 vnde vorluchtet de ogen . yd 9rb05 m vordryfft ok ore schemeringe . batonie-5/D 9rb06 myd warmen watere genuttet-3 9rb07 vordryfft dat vele spigent vnde 9rb08 n suuert de borst van der sucht . batonie-5/D 9rb09 gestot vnde genuttet is gud 9rb10 iegen der mylten edder leueren sucke-3 9rb11 o . batonie/D dre halue verdinge 9rb12 wichte vnde dre halue verdinghe 9rb13 wichte wynes vnde vij pepperkorne=5/D 9rb14 tosammende gestot vnde ghenuttet-6 9rb15 is gud iegen de lenden suke . 9rb16 p batonie/D eyn ghewichte vnde waters=4 9rb17 dridde halff dele so vele tohope-2 9rb18 tempereret vnde ghenuttet vordrifft-6 9rb19 allerhande vnghemack des 9rb20 q bukes && batonie/D gestot myd honnige-4 9rb21 vnde genuttet vordryfft den 9rb22 hosten vnde weycket den buck . 9rb23 r batonie/D twey ghewichte wegebreden-6/D 9rb24 eyn ghewichte ghestot genuttet-6 9rb25 myd warmen watere ys 9rb26 gud wan dat deghelycke kolde feuer-3 9rb27 s thoget . && batonie/D vnde warm 9rb28 water lycke vele ghestot vnde alle=2 9rb29 daghe stedelicken ghedrunken 9rb30 ys gud den watersuchtighen luden=3 9rb31 t . && batonien_wortelen/D myt 9rb32 twey deyl waters vnde eyn deyl 9rb33 honnighes tohope ghestot vnde 9rb34 ghedrunken macket den seycken 9rb35 v eyne sachte suueringhe . && ock 9rb36 de blade alse de wortelen ghemacket=6 9rb37 vnde ghedrunken is gud den 9rb38 de darme in dat ghemechte ghan 9rb39 vnde dede vallende suke hebben . 9va01 x betonie_sat/D ghepuluert vnde myd 9va02 wyne ghedrunken ys gud iegen 9va03 y vorgyfft . betonie_blader_puluer/D 9va04 eyn halff quentin myt honninghe 9va05 des auendes ghenuttet ys gud deme-2 9va06 magen vnde douwet de spyse 9va07 z eynen rinck van den bladeren vmme-2 9va08 adderen edder slangen ghemaket-3 9va09 se erbyten sick eyr suluen eyr 9va10 dat se ouer den rinck gingen . to 9va11 na aller artzedige ys betonie/D gud wente-2 9va12 r1 se ys deme magen nutte we betonien-6/D 9va13 by sick drecht deme kan nyne-2 9va14 toueryge schaden . dicit plinius/A 9va15 z1 ok de bleke varwe hefft drincket 9va16 he vakene edder dycke betonien/D 9va17 vnde rucket se vele gepuluert myt 9va18 wyne dat gele bleke vorgeyt vnde 9va19 kricht gude varwe . alzo schrifft 9va20 r2 magister plinus/A . we de watersucht 9va21 hefft de ete de blader vnde sede se 9va22 myt wyne vnde myt honninge . 9va23 ock ghepuluert vnde gedruncken 9va24 u1 we de herbra in den ogen hefft de 9va25 stode se vnde binde se dar vp . betonie-5/D 9va26 aa gestot myt solte reyneget vnreyne-5 9va27 wunden dar vp ghelecht 9va28 bb alzo eyn plaster . we eyne wunde 9va29 hefft an deme houede de sede se in 9va30 watere vnde lege se dar vp . dat 9va31 sulue ys ock gud weme de oghen 9va32 we don we se etet edder drinket 9va33 cc deme vorclaren se de ogen . weme 9va34 de lenden we don de sede betonien/D 9va35 vyer lutke hantful vnde xxvij peper_korne=9/D 9va36 in oldeme wyne vnde 9va37 drincke dat vakene nuchterne . 9va38 dd betonie_sap/D twe del vnde dre del 9va39 waters ghedruncken tho hope ys 9va40 ee gud deme de buck we doyt . twe 9vb01 del des suluen sapes vnde dre deyl 9vb02 honniges ghedruncken ys gud deme-2 9vb03 herthen vnde deme bucke . 9vb04 ff batonien_sad/D myd wyen ghepuluert=4 9vb05 vnde ghedrunken ys yegen 9vb06 gg vorgyfft . batonien_sad/D ghepuluert=4 9vb07 vnde myd honnige also grot 9vb08 alse eyne bone na dem etten ghenut 9vb09 hh dauwet de spise wol . batonien_blede/D 9vb10 ghestot vnde eyn plaster vp 9vb11 de ogen ghelecht vorclaret de ogen 9vb12 vnne ys gud yegen vele andere 9vb13 ij suke der ogen . batonien_blede_sad/D 9vb14 tho hope ghepuluert myd wyne 9vb15 warm ghedrunken vaken des auendes=3 9vb16 vnde ock des morgens dat starket-3 9vb17 den magen vnde gyfft gude 9vb18 warwe ock ys dat gud yegen de 9vb19 kk gycht betonie/D eyne nach edder 9vb20 twe in wyne edder in beer ghelegen=3 9vb21 dach vnde nacht auent vnde 9vb22 morgen ghedrunken vorluchtet de 9vb23 ogen vnde starket den magen 9vb24 ll betonien_sad/D eyn halff verdinck 9vb25 ghepuluert vnde drige myd wyne 9vb26 nochterne ghedrunken vordrift de 9vb27 mm gellen sucht . des suluen puluers 9vb28 edder des puluers van den bladeren=3 9vb29 des auendes also grot alse eyne 9vb30 bone myd honnige nuttet maket 9vb31 den magen de spise wol vordauwen=3 9vb32 als platearius/A vnde macer/A segen=3 9vb33 nn dusse artikele water van betonien=6/D 9vb34 distileret vnde eyn plaster 9vb35 des nachtes dar van vp dat houet 9vb36 ghelecht edder ghemaktt vnde in 9vb37 de ogen vp de dunnigen ghestreken=3 9vb38 vnde ghedrunken ys gud deme=2 9vb39 kolden bregen 10ra01 basilie/L is basilicon/D edder azimum-3/D 10ra02 && basilicon/D schaltu seygen=3 10ra03 in deme aprile vnde alto hant io 10ra04 alle auende myt sommer warmen watere-4 10ra05 bespregen . magister plinius/A libro=3 10ra06 vicesimo secht dat se deme magen-3 10ra07 vnde den ogen bose sy vnde make 10ra08 de douendighen sucht . ok we se 10ra09 vucht maket vnde lecht se in de sunnen=3 10ra10 dat se droget dar wassen luse 10ra11 vnde worme van . auer de anderen 10ra12 meyster spreken anders . basilicon_sad/D 10ra13 blyfft drey iar in syner krafft 10ra14 a secht paladius/A . dat sad myd wyne-2 10ra15 gestot vnde gedrunken is gud dem 10ra16 den eyn vorghyfftich deyer edder 10ra17 worm gesteken ifte gebetten hefft . 10ra18 b dat sad myd pepper/D myt myrren/D 10ra19 in wyne genuttet vnde dar vp gelecht-5 10ra20 vordrifft dat lenden ouele . 10ra21 c dat sad myd warmen wyne ghedrunken=7 10ra22 erst gepuluert vordrifft de 10ra23 melancolien de kolden pissen den scheme-2 10ra24 van den ogen vnde der ogen wedagen-5 10ra25 d . && dat sulue in de dunnige ghestrecken-8 10ra26 vordrifft des houedes vlote=2 10ra27 e . dat sad in etike gesoden vnde genuttet=6 10ra28 bestoppet des houedes hoffganck-5 10ra29 f . basilien_krud/D ghegroset 10ra30 dat sap vmme de ogen gestecken . 10ra31 vordrift den schemen dar aff hec omnia 10ra32 g dyascorides/A . && basilen_krudt/D 10ra33 gestot myd rosen_olye/D in de dunninge-2 10ra34 gestreken ock vppe dat houet geleyt-4 10ra35 is gud den kranken bregen vnde 10ra36 g den ogen . dat krud eyns efte twye 10ra37 in eyner wecken myd solte gegetten 10ra38 edder in wyne myd rosen_olye/D gesoden=5 10ra39 dat is beter deme kolden bosen 10ra40 magen vnde den de nicht pissen kunt 10rb01 den watersuchtigen vnde den de 10rb02 blot vp_ruffelen secht constantinus/A 10rb03 h we vele amechtich wert van des 10rb04 herten kranckheyt de drinke rosen_watere/D 10rb05 dar basilien_krud/D inne gesoden=5 10rb06 is && edder drinke wyn dar 10rb07 dat sulue krud eyne nacht inne legen=3 10rb08 hefft secht auicenna/A secundo canonis=3 10rb09 i . basilie/D genuttet is gud des 10rb10 magen munde vnde kranket de vnkuschen=7 10rb11 k werke . && basilie/D alto vaken 10rb12 genuttet is vngesunt vnde maket den 10rb13 oghen schemeringe secht dyascorides-3/A 10rb14 l . wan me nicht basilicon/D hebben=3 10rb15 kan in krude in sade also hyr 10rb16 vor tho artzedie gheschreuen steyt 10rb17 so machmen nemen in de stede wyt_water_mynte/D 10rb18 dat is wyt_rosmynte-2/D 10rb19 m also secht dyascorides/A . basilicon/D 10rb20 nochterne gerocken vnder tyden edder=3 10rb21 genuttet sterket dat herte vnde 10rb22 is gud deme munde des magen secht 10rb23 auicenna/A secundo canone . 10rb24 a bramberen_krud/L in der hant 10rb25 towreuen vppe de slangen geworpen=6 10rb26 voriaget se edder dodet se 10rb27 b secht isiderus/A . && de suluen blade 10rb28 myt bom_olye gestot sint gud wur 10rb29 syck eyn gebrant hefft dar vp ghelecht=5 10rb30 c . ok is dat gud vp dat swel 10rb31 d der stroten in deme halse && bramberen-3/D 10rb32 gegetten de kuldet den magen 10rb33 e bramberen_krudes_wortelen/D in etike-2 10rb34 eyne nacht dar na in der sunnen 10rb35 wedder gedroget gepuluert vnde vppe-2 10rb36 de vulen wagende tenen in deme 10rb37 munde gelecht maket se vtuallende . 10rb38 f de wortele slicht in water gesoden 10rb39 in dem munde geholden sterket de 10rb40 krancken wahgende tenen . 10va01 g desse suluen vorgescreuen artzedige=4 10va02 hefft der murberen_bom/D blade=2 10va03 h vnde beren . bramberen_blomen/D 10va04 myt wyne ghestot vnde gedrunken 10va05 ys gud iegen de lenden suke ok iegen=3 10va06 i den blothoffganck . de suluen 10va07 blomen myt honnige gestot vnde 10va08 vp de gelen krancken ogen des 10va09 nachtes gelecht . ock vp sunte_anthonies_vur=11 10va10 ghelecht ys ockgud . 10va11 k bramberen_struke/D myt den bladeren-3 10va12 in wol thomate sureme eteke 10va13 soden vnde in deme munde holden 10va14 warm ys gud iegen de bose vnreyne-2 10va15 tenen_vleych . ok iegen den vlote=2 10va16 l der ogen . dat sulue warm ghedrunken-7 10va17 stoppet den buck vlote vnde 10va18 m der vrowen blomen vlote . dat 10va19 sulue ys gud iegen den swuls in den 10va20 achteren nedder holen dar vp gelecht=5 10va21 n . de wortele ghepuluert vnde 10va22 des auendes myt warmen beer gedrunken-7 10va23 ys gud iegen dat lenden 10va24 ouel . ock iegen den steyn . alzo secht 10va25 o dyascorides/A . we kolle/D myt den bladen-3 10va26 versch ghestot eyn plaster vp 10va27 den magen ys gud iegen syne wedage=4 10va28 van boseme thoulote . secht 10va29 p serapio/A . wramberen_krudes_kollen/D 10va30 safferan/D vnde harde gesodene honer-3 10va31 eyner doder tohope gestot in 10va32 eynen moysere vordryfft dat rode 10va33 van den ochbranen dicit platearius/A . 10va34 bockesbart/L wilde_wicken/D 10va35 tetra/D het erba_iudayca/D etba_setens=9/D 10va36 a . we nicht wol de spyse 10va37 vordowen kan vnde weme de buck 10va38 we doyt van boseme winde vnde 10va39 nicht wol pyssen kan de drincke 10va40 warm olt beer auent vnde morgen-3 10vb01 edder wyn dar dat krut inne 10vb02 b ghesoden ys . we nicht pissen kan 10vb03 edder de kolden pissen heft de legge=2 10vb04 dat krud in watere ghesoden 10vb05 c warm vp den buck eyn clene lynendock-7 10vb06 in deme suluen water warm 10vb07 vp den buck nacht vnde dach ghelecht-5 10vb08 vnde de rock van dem warmen=3 10vb09 krude ynwendich entfangen 10vb10 beredet dat wyf dat se eyn kynt 10vb11 entfangen mach secht platearius/A 10vb12 bernekrut/L water_merck/D sulfbreke-5/D 10vb13 ys flammula/D apium_aquaticum-8/D 10vb14 apium_ranarum/D . grone 10vb15 ys id gud droge nicht vele doch se 10vb16 a we eynen brant wyl maken ane 10vb17 vur de stote dat krut vnde legge 10vb18 dat myt synen sape eynen dach 10vb19 dar vp edder dre stunde so wint 10vb20 he de hud ghebrant van he yd des 10vb21 b anderen dages aff nymt . dat sulue=2 10vb22 vp eynen sueren ghebunden de 10vb23 en binnen weck ys vnde buten 10vb24 hart dat breck one in eyner nacht 10vb25 edder in dren stunden vp myd bomolye=4 10vb26 edder myd verscher_botteren/D 10vb27 wen se erst ghebottert ys ghemenget=3 10vb28 . dat sulue krud myd wyne 10vb29 myd bomolye edder myd mescher_botteren/D 10vb30 ane solt ghesoden vnde 10vb31 vppe den buck warm gelecht vnde 10vb32 vppe den knoken bauen dat ghemechte=6 10vb33 gelecht ys gud iegen de neren-3 10vb34 vnde yngewede suke vnde we 10vb35 nycht wol pissen kan . bernekrud_sap/D 10vb36 myd bomolye vnde myt wasse/D 10vb37 vppe den vure eyn suede gemaket 10vb38 vnde vp de mylten warm gelecht 10vb39 ys gud wedder de mylten suke 10vb40 segen platearius/A vnde diascorides/A . 11ra01 e berenkrud_wortele/D ghekoweth 11ra02 edder ghegheten seggen de vncloken-3 11ra03 dat de deme anderen beroue 11ra04 syne macht . dat is vp thouerye 11ra05 bedacht . dar to hebben de wysen 11ra06 louen . alse dar eyne runet myt den 11ra07 douen . 11ra08 berenkla/L branca_vrsina/D . 11ra09 a berenkla_blade/D myt oldeme=4 11ra10 swynen_smere/D ghestot vnde 11ra11 warm vppe sweren gheleyth 11ra12 de kolder nature synt dat is gud . 11ra13 b dat sulue krud ghestot myt meyscher_botteren-14 11ra14 dat solt vth gekneden-3 11ra15 edder myth bom_olye vnghesoden=5 11ra16 in watere dat ys gud iegen 11ra17 de vordorringhe der mylten vnde 11ra18 der aderen der senen in henden armen=3 11ra19 beynen vnde ock in vothen . 11ra20 eyn warm versch plaster edder 11ra21 c salue dar aff ghemaket . && dat sulue=2 11ra22 krud in reghen water ghesoden=3 11ra23 vnde eyn warm plaster vppe 11ra24 den buck dar aff gemaket is gud 11ra25 ieghen dat swel der leueren der lunghen-4 11ra26 der neren vnde ock der mylten-3 11ra27 d . berenkla_blade/D in alle salue 11ra28 schulen myt oreme sape versch wesen=3 11ra29 . also secht platearius/A . 11ra30 beuenelle/L enghersche/D . pypynella=5/D 11ra31 a . der beuenelle/D wortele=4 11ra32 myt deme krude in eticke vnde=2 11ra33 eyn luttick honninghes dar in 11ra34 ghesoden vnde warm auent vnde 11ra35 morghen dicke vnde vake ghedrunken-3 11ra36 ys gud ieghen den hoesten . vnde 11ra37 tieghen alle wedaghe des herten 11ra38 b beuenellen_wortele/D ghekowet edder-3 11ra39 gegheten is gud deme de eyne 11ra40 bosze seke borst hefft . edder eyn 11rb01 losich amechtich herte hefft . 11rb02 c de sulue wortele in watere gesoden-3 11rb03 . vnde des morghens warm gedruncken=8 11rb04 . is gudt tieghen alle de 11rb05 suke de in der brost . ock by deme 11rb06 d herten synt . && de sulue wortele 11rb07 weme de munth vele wetert de 11rb08 kowe se des morghens vnde supe 11rb09 e dat sap edder sughe yd in . && beuenellen_wortelen-17/D 11rb10 vake gegheten 11rb11 des morghens . is gudt tieghen den 11rb12 bloetghank bouen vnde nedden 11rb13 f ock tieghen den droghen hoesten 11rb14 de dat houet dath herte de borst 11rb15 krencken . && ock is se gudt deme 11rb16 dat houet vnferdich is . ock we 11rb17 vele vuchtnisse vmme de borst hefft 11rb18 g && we vele vlotes tusschen hudt 11rb19 vnde vleissch hefft vnde clowefftich=4 11rb20 is . de sede de suluen wortelen 11rb21 in watere . vnde dat dar eyn luttick=4 11rb22 etikes tho sy . also langhe wente=2 11rb23 dat de wortele alse salue wert . 11rb24 vnde smere sick dar mede wan he 11rb25 in dat bath gheyt . && wan he des 11rb26 morghens nochteren beuenellen_wortelen_hefft/D 11rb27 ghenuttet dat ys 11rb28 gudt . dyt is al vorsocht vnde vorvaren-5 11rb29 h . && beuenellen/D krudt vnde 11rb30 beuenellen_wortelen/D dar water aff ghemaket 11rb31 alsz men rosen_water/D maket auent 11rb32 vnde morghen ghedruncken is gud 11rb33 tieghen den steyn . 11rb34 borchardesblomen/L wynter_blomen-10/D 11rb35 to latine . 11rb36 polium/D edder polion_montanum=5/D 11rb37 polium_paruum/D . && dat 11rb38 krudt myt den blomen schal men 11rb39 vp nemen nicht wan eyn iar blift 11rb40 a syn macht . && dat krudt myt den 11va01 blomen in wyne gesoden vnde den 11va02 wyn gedrunken auent edder morgen-3 11va03 is iegen eynen kolden krancken-4 11va04 magen myd velem bosen wynde-2 11va05 . && ock iegen kranckheyt des 11va06 buckes vnde ingheweydes . ocki 11va07 iegen de bestoppinge der mylten . 11va08 der leueren vnde neren && ock iegen=3 11va09 den blotganck . ock we nicht 11va10 b wol water laten kan . && ock de 11va11 blomen myd wyne vnde myd rosyne=4 11va12 gesoden is gud warm gedrunken=3 11va13 des auendes we vele kolde in 11va14 c der borst hefft . && dat krud in wyne-2 11va15 myd bom_olye edder meyscher_botteren/D 11va16 ore solt vthgekneden vnde-2 11va17 warm ghedrunken . is gud deme=2 11va18 boszen kolden maghen de vele 11va19 boses wyndes in syck hefft . ock 11va20 iegen den blotganck ieghen de kolden-3 11va21 netten hec platearius/A . ouer 11va22 serapio/A de secht polium/D beyde grot 11va23 vnde cleyne in krude in blomen 11va24 myd water vnde eyn luttick wynes-3 11va25 dar tho ghesoden warmlechtighen-6 11va26 ghedrunken is gud ieghen 11va27 de gelensucht && ock watersucht 11va28 ock wen eyn slanghe edder eyn 11va29 ander vorghyfft deyr stecken hefft . 11va30 e unde dat sulue krut warm vppe 11va31 den buck ghelecht is gud deme kolden-3 11va32 maghen . ock ieghen de nicht 11va33 f wol pissen kan . && etick warm 11va34 ghedrunken dar dat krud inne gesoden-5 11va35 is . ys gud deme de eyn swel 11va36 in der leueren edder in der mylten 11va37 hefft vnde weyket den buck vnde 11va38 reyschet der vrowen blomen . . 11va39 g we dat krud myd den blomen vnder-3 11va40 syn bedde strauwet dat voriaghet=4 11vb01 alle vorghifftighe worme . 11vb02 h dat krud myd den blomen in water=3 11vb03 gestot vnde vppe de vuchten wunden-3 11vb04 edder vuchte bladderen ghelecht=5 11vb05 dat tuth se tohope vnde droget-3 11vb06 se vnde krenket de vnkuscheyt 11vb07 dat sulue plaster vppe dat houet 11vb08 warm ghelecht reynighet dat breghen-4 11vb09 van boser vuchticheyt scrift 11vb10 serapio/A . 11vb11 bete/L in latine ys beta=2/D 11vb12 betasicla/D franco/A 11vb13 a secht . && de ghestot 11vb14 vnde myd senepe/D geghetten-7 11vb15 is gud ieghen der mylten 11vb16 b wedaghe . && ro_bete/D ghestot ys 11vb17 eyn warhafftich hulpe to den groten-3 11vb18 sweren vppe dem houede wan 11vb19 me de dar vele mydde bestricket . 11vb20 dat sulue ys ock gud deme schoruideghen=8 11vb21 c houede . && dat water 11vb22 dar de bete/D inne ghesoden is vordryfft-6 11vb23 de nete den schym dar dat 11vb24 houet schoruedich aff to werden 11vb25 plecht dar mede vele ghedwagen 11vb26 d auicenna/A secht secundo canonis . 11vb27 water dar bete/D inne ghesoden is 11vb28 is gud den seren seycken vletechtighen=4 11vb29 oren dar eyn plaster vp ghemacket=6 11vb30 vnde eyn luttyck in de oren 11vb31 e ghedropen . && beten_wortele/D vacken-4 11vb32 ghegetten is nicht gud deme 11vb33 maghen wenthe dat macket walgheringhe-9 11vb34 . && bete/D beyde wortele=4 11vb35 vnde krudt ghestod myd etike 11vb36 vnde myd senepe/D alszo ghenuttet 12ra01 ys gud der seken leueren vnde mylten-3 12ra02 g secht serapio/A . && bete/D dede 12ra03 brune blade hefft krud edder wortele-4 12ra04 ghesoden bestoppet den buck . 12ra05 h eyn prustinghe myt oreme sape 12ra06 vnde myt honnighe ghemaket edder-3 12ra07 warm in deme munde geholden=3 12ra08 . suuert den breghen . ock de seken-3 12ra09 i oren . && bete_dede_wytte_blader_hefft-9/D 12ra10 ghesoden de weyket den 12ra11 k buck . de wortele alleyne doch vaken-3 12ra12 gegheten ys dem maghen vnde-2 12ra13 ingheweyde bosze . && beyderleye=4 12ra14 beten_blade/D gegroset vppe de 12ra15 cloue der lyppen der hende der vote 12ra16 dat van kulden worden ys ys gud 12ra17 ock ys se gud vp de ghelen vlacken=3 12ra18 de vppe der hud werden . 12ra19 l sper ghepuluert vnde myt sape 12ra20 van beten_blade/D ghemenghet ys 12ra21 gud ieghen de bosen sweren edder 12ra22 m brune bledderen . && ock we syck 12ra23 n ghebrant hefft . && beten_blade/D 12ra24 myt bonen/D ghesoden weyket den 12ra25 buck vnde ys ock gud ieghen den 12ra26 o kolck . && myt beten_sap/D dat houet 12ra27 bestreken dodet de lusze vnde maket-3 12ra28 de har wedder wassen de myt 12ra29 den grinden vth ghefallen synt . 12ra30 p dyascorides/A vnde plinius/A schriuen 12ra31 wytte_beten_blade/D myt knoueloke=2/D 12ra32 stot vordryfft de motten de dat 12ra33 har der vrowen vppe deme houede-2 12ra34 aff ethen dar mede ro bestreken 12ra35 q der wytten_beten_blade_sap/D myt 12ra36 honinghe in de nese gedan suuert 12ra37 den breghen in dat houet vp ghetoghen=6 12ra38 r . de sulue bete/D myt lynsen/D 12ra39 vnde eticke ghesoden ghenuttet 12ra40 s suuert den buck . && brun_beten_wortele/D 12rb01 ghestot in watere ghesoden-3 12rb02 in dem bade dar mede gewreuen-3 12rb03 vordrijfft dat yokent . ock rudicheyt=7 12rb04 t des lyues dat houet myt 12rb05 oren sape blade wortelen bostreken 12rb06 vnde gesopen vordrijfft alle kranckheyt-4 12rb07 vnde swiminge des houedes 12rb08 vnde ys gud ieghen den blotgangk 12rb09 v dat sap ghedrunken . && wylde_beten_blade=9/D 12rb10 synt lutker ock dunre 12rb11 wan tame_bete/D && de wylde_bete/D 12rb12 ghesoden vnde ghegheten ys deme 12rb13 buke gud ok wedder alle vorgijft 12rb14 r1 wylt_beten_sadt/D ghepuluert myt 12rb15 wynsur vnde ghedrunken vordrifft 12rb16 den blotgangk . 12rb17 borrago/L borratzie/D porrasue=3/D 12rb18 heth brunscherleye/D edder=3 12rb19 blaw/D se hefft scharpe blader 12rb20 vnde ys heyt vnde vucht in deme 12rb21 anderen grade . dat krud droge . 12rb22 de blomen nicht nutte . dat sadt 12rb23 twe iar isset gud in artzedige . 12rb24 a borrago/D blomen vnde de kolle 12rb25 in wyne gelecht maket den mynschen=5 12rb26 vrolick vnde sterket dat herte-2 12rb27 vnde maket gud blot gude varwe-2 12rb28 b we den wyn drinket . && dat 12rb29 krudt edder dat sap myt zucker 12rb30 myt honinghe myt wyne gedrunken-3 12rb31 c ys ock dar gud tho . && dat 12rb32 krud myt watere ghesoden vnde 12rb33 dat myt honinghe vnde myt zucker 12rb34 ghedrunken vordrijfft den host . 12rb35 vnde suuert den wech de van der 12rb36 lunghen in de kelen gheyt vnde ys 12rb37 gud der struuen scharrechtighen 12rb38 d borst dat krud vnde de blomen ro 12rb39 gegheten edder in kole/D gegheten 12rb40 e maket gud blot . borrasien_blomen/D 12va01 in honnich dat yar auer ghelecht 12va02 vnde dar aff des auendes ghenuttet-3 12va03 is gud deme maghen vnde dauwet-3 12va04 wol de spyse . alse constantinus/A 12va05 in dietis vnde dyascorides/A seghgen 12va06 f wedder de gelen sucht vnde ok na 12va07 ander sucke ete vleysch vische dar 12va08 borrago/D inne gesoden is in dynen 12va09 drank legge se also secht platearius/A . 12va10 bilse/L iusquiamus/D polniaris_taniculata/D 12va11 . && bylse/D is kold 12va12 in dem drudden grade vnde 12va13 is dryer leyge . de erste heft swart 12va14 sad de blade synt scharp vnde purpuren=5 12va15 varwe vnde selden vyndet 12va16 men de anders wure wenne in gallatia-3 12va17 se en is nicht gud in artzedige . 12va18 de andere heft sad alse man_sat/D de 12va19 de is de beste . && de drudde heft rodelechtich-10 12va20 sad we des witten nicht 12va21 a hebben kan de neme des roden && we 12va22 maden vnden in den voyten hefft 12va23 edder we harworme hefft de stote 12va24 rot edder wyt_bilsen_sad/D vnde legghe=3 12va25 dat vp eynen heyten teygel steyn 12va26 vnde lath den rock ane de worme 12va27 edder an de maden also heyt ghan 12va28 b weme de thenen swillen edder we 12va29 don de neme der witten_bilsen_sap/D 12va30 edder dat krud grone ghestot mit 12va31 rosen_olye/D vnde holde dat in dem 12va32 munde vppe de weydagen der tenen-3 12va33 . edder stote de wortelen mit eteke-2 12va34 c vnde legghe vppe de tenen . welkem-3 12va35 manne syn mechte edder den 12va36 vrouwen ore burste swyllen de seyde-2 12vb01 der suluen witten_bylsen_sad/D mid 12vb02 watere ein plaster dar vp edder mit 12vb03 wyne wan de swuls nicht heyt en 12vb04 is dat is wan de wunden swyllen 12vb05 dar in ghegoyten also secht diascorides-5/A 12vb06 d . && eyn plaster des wytten_bilsen_krudes/D 12vb07 myt ghersten_water/D 12vb08 ghestot vordrifft de heyten gycht . 12vb09 vnde den swuls de van hitte is dar 12vb10 e vppe ghebunden . && dat sulue plaster=4 12vb11 vordrifft de heyten podagram 12vb12 in den voyten ock dar vp ghebunden 12vb13 f dat sap der wytthen_bylsen/D . effte 12vb14 der roden orer blede vordrifft vnde 12vb15 dodet de worme in de oren ghegothen-4 12vb16 vnde vordryfft ock allerhande=2 12vb17 g oren sweren . && de wortele in 12vb18 etecke ghesoden vnde lange warm 12vb19 in deme munde gheholden vordrift 12vb20 h den swuls der thenen . && weme de 12vb21 oghen we don vnde ettheren ome 12vb22 de wassche se myd deme sape ghemenget=6 12vb23 myd en kleyne dunnes medes-3 12vb24 vnde stricke des sapes en kleyne-2 12vb25 i in de oghen . && we blod 12vb26 vp roffelt edder ock vth deme munde-2 12vb27 spyghet de drincke etick dar bilsen_wortelen-12/D 12vb28 vnde dat krud ynne gesoden-3 12vb29 k synt . && wyt_bylsen_sadt/D eyn 12vb30 halff quentyn myd man_sade/D . eyn 12vb31 quentyn vnde wol ghepuluert vnde-2 12vb32 myt vrouwen_melk dar eyn luttick-4 12vb33 eteckes dar tho sy eyn plaster 12vb34 myd deme wytten van deme eyge 12vb35 vppe de dunninghe ghel_echt deme 12vb36 de in der sucht nicht wol slapen kan 12vb37 dat ys gued . && to deme suluen 12vb38 eyn plaster eyn luttick wyttes_wyerkes-5/D 12vb39 wol gepuluert vor drifft der 12vb40 l ogen trane dar vp geleit . dat krut 13ra01 gestot myt dem wytten van dem 13ra02 eyge vnde eyn plaster twisschen den 13ra03 nauel vnde dat ghemechte ys gud 13ra04 ieghen den ouerswinden hoffgank 13ra05 m also schrifft platearius/A . && bylsenkrud=4/D 13ra06 gesoden vnde gedrunken ednota=4 13ra07 der dat sap in eyne wunden gegothen-4 13ra08 maket den mynschen vnsynnich=4 13ra09 n francko/A probauit . && bylsen/D 13ra10 olye ys gudt in heyter suke wan 13ra11 eyn nycht slapen kan . in de dunninghe=6 13ra12 o gebunden && weme dat houet-3 13ra13 we doth van hytte der kranckheyt=4 13ra14 de bestrike de neszhole dar 13ra15 p mede && de suken alse dat lendenouel=4 13ra16 . podegra in den voythen de 13ra17 van heyter sake gekomen synt dar 13ra18 mede gesaluet dat sachtet se alle . 13ra19 also schriifft magister rogerius/A 13ra20 vnde leret den olye maken . 13ra21 blodword/L de nicht geplantet=3 13ra22 ys . de heyt bursa_pastoris=3/D 13ra23 edder gense_kerse/D . schrijfft magister-6 13ra24 a mundinus/A . && gensze_kerse/D 13ra25 distilert also rosen_water/D vnde vaken-3 13ra26 auent vnde morghen gedrunken-3 13ra27 stoppet den blothgangk bouen 13ra28 b vnde ock nedden && welck vrowe=2 13ra29 ore blome tho vntijden alto vole-2 13ra30 hefft de legghe vijff struke verszcher-4 13ra31 gensekersen/D in ore scho vnder 13ra32 beyde versen vnde gha dar vp dry 13ra33 daghe edder veyr vnde drinke des 13ra34 suluen waters eynen guden lepel 13ra35 vul dat helpet expertum est sepius 13ra36 beze/L besen/D rusch/D rysch/D het 13ra37 biblius_papireus/D id ys kolder-3 13ra38 a drogher nature && dar vmme 13ra39 rysch/D tho asschen gebrant in wyne=2 13ra40 gedrunken maket guden slap . 13rb01 dat sulue stillet den blodgangk benedden-6 13rb02 dat sulue ys gud dem dat 13rb03 blot vp roffelen in den halse . 13rb04 b de besen/D ghedroghet vnde gepuluert=4 13rb05 in versche wunden vnde vuchte-2 13rb06 bosen vloyte gestrowet droghet 13rb07 vnde heylet se vnde tuth se wol to 13rb08 c hope && dat sulue puluer myt etike=2 13rb09 gemenghet vnde in de fystelen 13rb10 vnde vuchten schorff de syck yo 13rb11 mer vnde mer vthbreyden dat vordryfft-6 13rb12 d se && de pedeck van den besen-3/D 13rb13 tuth to syck alle vuchticheyt 13rb14 dar vmme tuth he dat water vth 13rb15 den oren wan men en dar in steket 13rb16 ock dat water vth dem wyne 13rb17 e wan men on dar in lecht de sulue-2 13rb18 pedeck gedroghet vnde in de fystelen-5 13rb19 vnde in den vuchten schorff 13rb20 gelecht maket se droghe also schriuet-3 13rb21 magister plinius/A libro decimo 13rb22 quarto et xxiiii 13rb23 bonen/L synt kolder drogher 13rb24 nature wan se olt droghe 13rb25 a synt auer wan se grone synt so 13rb26 synt se kolder vuchter nature so 13rb27 maken se bose vuchtnisse bose grof 13rb28 melancolien blod vele boses bouen 13rb29 in dem buke wyndes dem kranken 13rb30 breghen dem kranken magen synt 13rb31 se vnghesunt auer gesoden edder 13rb32 ghebraden synt se so gantz bosze 13rb33 b nycht . && allerhande bonen/D sche 13rb34 bestoppet den buck vnde de kerne 13rb35 de weyket dicit ysaac/A in dietis . 13rb36 c alle nyge versche bonen/D synt dem 13rb37 maghen bosze wan drogher vnde 13rb38 mer boses wyndes an dem lyue 13rb39 d alle bonen/D myt oren hulsen ghegeten=5 13rb40 synt swarlick to vordowende 13va01 vnde macken vele wyndes vnde suke 13va02 der mylten . ane hulse gesoden synt 13va03 se myn schedelyck . vnde starcket 13va04 wol vnde macket gude varwe deme-2 13va05 f antlate . && droge bonen/D gesoden-3 13va06 vnde dat erste water aff ghegoten=5 13va07 ander dar vp gegoten vnde 13va08 denne wol ghesoden so synt se gut 13va09 vnde helpen vth spigen den qualster 13va10 dat flecma dat in der lunghen vnde 13va11 in der borst is wen dar komen/D edder 13va12 dost/D vnde eyn kleyne pepers/D myd 13va13 g honnige mede gesoden is . && de groten-3 13va14 hoff_bonen/D in eteke gesoden vnde 13va15 de hulse ghegetten bestoppen den 13va16 hoffganck den vlote des bukes vnde 13va17 we de spise wedder bouen vt gyfft 13va18 vnde is gud den bosen sweren edder=3 13va19 bledderen de men in deme ingeweyde=5 13va20 h des bukes hefft . && de suluen=3 13va21 bonen/D ane hulsen vnde eyn luttick=4 13va22 honniges dar mede ghesoden 13va23 vnde genuttet . loset vnde werpet 13va24 vth den vlote vnde den qualster der 13va25 i lunghen vnde der borst . && grote_bonen/D 13va26 myd etecke vnde honnighe 13va27 ghesoden vnde ghestot eyn plaster 13va28 dar van ys gud vppe sweren de in 13va29 den senen der ledemathe werden . 13va30 k bonen_mel/D myd eticke vnde myd 13va31 watere eyn plastere vppe heyte swele=2 13va32 de van stoten edder van slegen 13va33 synt ock vppe den swuls de in den 13va34 brusten van der melck den vrouwen 13va35 wert is gud also secht serapio/A . 13va36 bonenmel/L myd honnige gemenget=6 13va37 eyn plaster vppe de 13va38 knobbeken in de lippen ghelecht-5 13vb01 vor drifft se . && ock de sweren 13vb02 in den oren vnde vordrifft ock dat 13vb03 brune vnde dat gele dat vnder den 13vb04 m ogen_appelen geworden is . && bonemel-5/D 13vb05 an ore hulse mit wyrok/D mit 13vb06 rosen/D myt deme wytten van deme 13vb07 eyge eyn plaster vordrift den swuls 13vb08 vnde de swillinghe der oghen vnde 13vb09 n der och_appele . && de schel aff ghedan-3 13vb10 vnde de bonen/D in deme munde 13vb11 ghekauwet . alse eyn plaster vppe 13vb12 dat vorhouet ghebunden vordrifft 13vb13 den vlote der vuchticheyt van den 13vb14 o oghen . && bonen/D ane schel in wyne-2 13vb15 ghesoden ghegetten vor dryfft 13vb16 allerhande swel de inwendich des 13vb17 buckes sint vnde eyn plaster vppe 13vb18 den swuls des mannes gheylen gelecht-5 13vb19 p is gud && des mynschen hende-2 13vb20 edder antlate in bonen_sode/D vakene-4 13vb21 waszchen vordrifft de ghelen 13vb22 vlecken vnde macket ock de hud 13vb23 reyne wyt vnde ock weyck && io 13vb24 doch dat suluen bonen_sodt/D mysse 13vb25 varwet alle wullen lacken . && dat 13vb26 sulue bonen_sodt/D ghedruncken suuert=4 13vb27 vnde reynighet wol de lungen 13vb28 q dat sulue bonen_sodt/D warm myt 13vb29 engheuer/D . lanck_peper/D kannel_puluer-3/D 13vb30 ghenuttet gyfft naturlicke hitte-2 13vb31 r deme mynschen . && geschraden 13vb32 bonen_mel/D mit honnighe vnde ein 13vb33 luttick waters ghesoden ghenuttet=3 13vb34 vordrifft den hosten dat harde 13vb35 swel des mynschen in der borst vnde-2 13vb36 s de yennen dede blod vp hosten 13vb37 bonen/D myd den huszen in etecke 13vb38 vnde water ghesoden vnde ghenuttet=6 13vb39 ys ock gud tygen den hoffghanck-6 13vb40 alz hedde he ok lange gewesen 14ra01 t bonen/D in etike myd den hulsen 14ra02 gesoden ghenuttet synt gud wedder-3 14ra03 de spyse bouen vth tho spigende-2 14ra04 v . eyn plaster myd bonenmele/D 14ra05 myd komen_puluer/D myd etike vppe-2 14ra06 de swullen gheylen des mannes 14ra07 r1 ys gud . && snyd bonen/D mydden 14ra08 entwey legghe vppe de wunden 14ra09 de gesneden edder anders geworden-3 14ra10 y synt . so bosteyt dat blod . ok 14ra11 wen eyn yle in deme water ghebeten-5 14ra12 hefft dat ed blodet vnde swellet-3 14ra13 dar legghe ock der mydden entwey-4 14ra14 gesneden bonen/D vp so ebsteyt 14ra15 z dat blot vnde de swuls . bonen_mel/D 14ra16 bonen_schel/D tohope puluert 14ra17 myt watere eyn plaster vakene 14ra18 versch wan syck eyn kint myt vure-2 14ra19 brant hefft dar vp gelecht vordryfft=6 14ra20 z1 des vures ekynghe . && dat 14ra21 sulue vppe harde har vakene ghelecht=5 14ra22 z2 maket se weyck . ock wur 14ra23 dat har versch aue schoren ys dat 14ra24 sulue dar vakene versch vp ghelecht=5 14ra25 v1 so en wassen de har nycht 14ra26 draden wedder in der stede . bonen-3/D 14ra27 alletijd edder vakene gegheten-3 14ra28 bestoppen den maghen vnde den 14ra29 mylten vnde maket dat ingheweyde-2 14ra30 seyk vnde kranck vnde maket 14ra31 sware sorchuoldige dancken vnde 14ra32 sware drome in dem slape wamme-2 14ra33 auer de bonen/D eynen nacht tovoren=5 14ra34 in water myt eyn luttinck 14ra35 soltes deyt vnde des morghens dar 14ra36 mydde vp suth vnde dat water aff 14ra37 gedan vnde versch water dar mydde=2 14ra38 gar gesoden so vorgheyt den bonen-3/D 14ra39 alle ore bose nature . && ock 14ra40 wanmen wat peppers/D edder origanum-3/D 14rb01 dost/D edder alsulk dingk dar 14rb02 mede sud so werden se noch ghesunder-6 14rb03 . eten de honre vaken bonen-3/D 14rb04 so legghen se nycht eygere . alle-2 14rb05 dusse vorschreuen stucke beschriuen-3 14rb06 platearius/A auicenna/A vnde albertus_magnus=13/A 14rb07 aa && de bonen/D ane 14rb08 schel in watere gesoden alse eyn 14rb09 pulment dorch eynen lynen dock 14rb10 ghedrucket vnde dat myt czegen_melk 14rb11 tohope vp gesoden gegetten 14rb12 dat vordrijfft alle magen suke vnde 14rb13 bb ghyfft guden slap . && reyne bonen_mel/D 14rb14 ane hulse menghe in ezel_melk 14rb15 eyns so gete dat nate en wech vnde 14rb16 droghe dat dicke in der sunnen edder=3 14rb17 in dem warmen dat menge in 14rb18 warmen watere dar versche dyn 14rb19 antlath halsz vnde wanghen mede=2 14rb20 dat maket reyne blancke hud 14rb21 dat sulue stillet dat blot der nese 14rb22 dar in ghedan . uppe den swuls 14rb23 des ghemechtes legghe dat sulue 14rb24 warm in watere gesoden 14rb25 a berenbom_blade/L cleyne sneden-3 14rb26 in watere gesoden edder=3 14rb27 de blade versch in eynen moysere-4 14rb28 ghestot vnde warm vppe den 14rb29 maghen geleyd bestoppet den hoffgangk-5 14rb30 b de van colera ys . && de suluen-3 14rb31 blade groset edder ghestot edder-3 14rb32 gantz vordrijfft de hytte aller 14rb33 wunden dar nicht alto kolt vp 14rb34 gebunden vt dicit palladius/A libro 14rb35 de agricultura et tangit auicenna/A 14rb36 secundo canonis 14rb37 beren/L pyra/D synt kolder drogher-4 14rb38 nature holtberen/D nature=4 14rb39 ys kolder wan garden/D 14va01 a beren . cc alle ripe beren/D stoppen den 14va02 den maghen nicht so sere alse vnripe-2 14va03 b . && ro edder gesoden beren/D na 14va04 etende ghenuttet drucket de anderen-3 14va05 spyse nedder word vnde maken 14va06 c redelicken hoffganck . && beren/D gesoden-5 14va07 in regen watere vnde nicht 14va08 alto kold gheleyt . vppe des magen 14va09 munt vordrifft we vele de spise wedder-3 14va10 bouen vth gyfft dat van kolera 14va11 d is . && dat sulue also benedden den 14va12 nauele ghelecht bestoppet den hoffganck-5 14va13 e hec platearius/A . && ripe beren-3/D 14va14 na der spise getten eyn kleyne 14va15 f starket den maghen . && bern/D ghedroghet-7 14va16 vnde ghegetten bestoppet 14va17 den buck schrifft auicenna/A secundo canone-4 14va18 g . && beren/D nochterne ghegeten=3 14va19 vele bestoppen den buck se telen 14va20 vacken worme in dem maghen dar 14va21 vmme we beren/D eten wyl dat schal 14va22 h wesen na anderer spise . && beren_sod/D 14va23 ghedruncken bestoppet den buck 14va24 vnde vor drifft den hosten de van 14va25 hytte dorre edder droghe is && hec 14va26 i omnia dyascorides/A . && holt_beren_sap/D 14va27 eyn plaster vppe grote wunden 14va28 thut se wol to hope vnde vor drift 14va29 bosen vlote de dar to komen mochte-2 14va30 k . && beren/D gestot ein plaster vordrifft-6 14va31 allen bosen vlote to beynen to 14va32 henden to armen dar vp ghelecht 14va33 beren_blade_sap/D edder der beren_sap/D 14va34 ys gudt wur eyn vor gyfftich 14va35 worm ghesteken hefft alze besecken 14va36 wespen slanghen aderen vnde des 14va37 ghelick holt_beren/D synt dar best to 14va38 de swempe/D de myt holt_beren/D gesoden-5 14va39 synt de sint schedelick ghegeten-3 14va40 m && beren/D geuen beiter voydinghe-3 14vb01 krafft wan se ghesoden edder 14vb02 ghebraden synt wan de queden/D . 14vb03 n beren_sap/D ghedruncken bestoppet 14vb04 de koleren hoffganck men den maghen-4 14vb05 o is edt bose . && wen du beren/D 14vb06 ghegeten hefst so drynck yo guden 14vb07 wyn eddere anderen guden drank 14vb08 na vnde ete ein luttik krudes dar 14vb09 vp . && hec omnia serapio/A . 14vb10 bolderian/L is bymynte/D . 14vb11 bercken_holtes_borcken/L 14vb12 dar macket me in russen-3 14vb13 vnde in norwegen 14vb14 a oly aff geheytet doyget/D . && we lickdorn-4 14vb15 in den ochleden hefft de stryke=2 14vb16 deyghet/D bouen vppe de ogen lede=2 14vb17 twey edder drey nacht vnde wysche=3 14vb18 dat denne myd smalte/D wedder 14vb19 b aff . && wunden effte ander schorffnaet-4 14vb20 de nicht gerne heylet dar strike-2 14vb21 c one in . && we spolworme edder 14vb22 ander worme in deme bucke hefft 14vb23 de seyde deyget/D myt wyne edder 14vb24 myt oldeme winsurliken bere warm 14vb25 nochterne twye edder drye geduncken-3 14vb26 d . && we de gycht in deme bucke 14vb27 edder yn den ledemathen hefft . de 14vb28 drincke dree dage lanck nochterne 14vb29 myd oldeme warmen beyre deyget/D 14vb30 e in eyner kesten dar deyghet/D ynne 14vb31 ys dar en komed nene mutten yn 14vb32 wullene kledere edder yn wullene doken-3 14vb33 dar se reyde nicht inne sint ok 14vb34 so ruken de kleder wol also rusch_leder 15ra01 f de cledere dar rede mutten inne 15ra02 synt de henghe vp eynen kukenkorff=5 15ra03 dar eyn kolfur vnder sy dar 15ra04 de deyget/D inne barne dat de rock 15ra05 an de cleder gha dat do also vaken 15ra06 dat de mutten steruen so ruken ock 15ra07 g de cleder wol && de worm edder 15ra08 de harworm in den knoken steruet 15ra09 deyget/D twye edder drye versch dar 15ra10 h vp gestreken && hefstu de worme 15ra11 in den tenen so strick deyget/D vp eynen=3 15ra12 lynen dock vnde legghe dar vp 15ra13 i so steruet se && we syck vorbrant 15ra14 hefft in vure edder an andere hytte-2 15ra15 de legge deyget/D myd eynen lynen 15ra16 doke dar vp dat heylet drade wol 15ra17 k de wortelen der lickdornen dodet=3 15ra18 de deget/D dar drye edder mer 15ra19 l versch vp gestreken weme dat houet-3 15ra20 kranck ys edder vele swimelt 15ra21 de ruke vaken to den deygete/D dat 15ra22 m ys gud dar ieghen . harde sweren 15ra23 edder drosze edder brune_bledderen-3 15ra24 komet vp vnde werden verdich 15ra25 wan me de myt deygete/D wol bestriket=7 15ra26 n uppe de vickbulen strick 15ra27 deyget/D edder vp der vrowen seyken=3 15ra28 o brust dat ys gud we den blotganck-5 15ra29 hefft de drynke deyget/D 15ra30 p hestu schelinge in dyner heymeliken=5 15ra31 stidden strick dar vp deget/D 15ra32 q so werth dat verdich hefft eyn 15ra33 pert den worm schrot edder de 15ra34 worme in deme liue synt dem gyff 15ra35 deget/D so steruen se expertum est . 15ra36 boyeke/L ys fagus/D . boyken_holt/D 15ra37 ys hart iodoch stecken 15ra38 yd de worme gerne ane wan yd 15ra39 alletyd in deme roke ys in vuchten=3 15ra40 steden vorderft yd lichte in eynen-3 15rb01 water grauen geleyt wert 15rb02 yd hart vndertyden alse eyn steyn 15rb03 a also secht liber rerum . && weme syn 15rb04 teneuleysch we doyt vnde syne lyppen=3 15rb05 sere synt de kouwe boykene_blade/D 15rb06 vnde bestrike de lyppen ok myt 15rb07 b der speykelen dat ys gud . && wan 15rb08 dyn har vtuallende ys vppe dyneme-2 15rb09 houede so menge honnigh vnde 15rb10 aschen_van_boyken_holte/D vnde strick 15rb11 dar vp dat helpet secht plinius/A libro=3 15rb12 c xxiiij . mosz van heymbokene_holte/D 15rb13 lat wol drogen schudde de 15rb14 erde wol vth stote yd cleyne sichtet-3 15rb15 wol dorch eynen dock duth 15rb16 puluer heylet wunden de neyne salue-2 15rb17 heylen wyl ok steruet dar van 15rb18 de harworm 15rb19 bock/L ys fagina/D vnde ys soyte-2 15rb20 drey egget de vrucht van 15rb21 der boyke/D ethen de musze gerne 15rb22 a doch den ratten ys yd bose . bouck/D 15rb23 ok bokene_blade/D myt honnighe 15rb24 menget bringet dat har wedder 15rb25 wassende wemme dat van sucke 15rb26 b vthe geuallen ys . olye_van_boucke-3/D 15rb27 maket ys soyte vnde brant aller 15rb28 clarest in den lampen sunder bouck/D 15rb29 vnde syn olye syn in der borst nycht 15rb30 gud alse de sulue magister plinius/A 15rb31 c vnde liber rerum segget . bouck/D ys 15rb32 den swynen soyte kost vnde maket 15rb33 eyn gud bequeme wol to kockende-2 15rb34 wol to dauwende vleysch vnde 15rb35 ys des mynschen magen nutte wen 15rb36 ander swinen vleysch . also secht 15rb37 paladius/A libro xxi . 15rb38 bolus_armenus/L radelsteyn/D 15rb39 ys kolt vnde droghe in den 15rb40 ersten grade de bleyck rode nicht 15va01 altorod . && is gud hundert iar he 15va02 is eyn adere in der erden sunderlyken-3 15va03 a in deme lande to ermenien . wedder-3 15va04 den bloud ganck des buckes 15va05 nym drey pillen des morgens drey 15va06 des auendes drey dage edder mer 15va07 ghemacket van bolus_puluer/D mid 15va08 deme wythten van deme eyghe vnde 15va09 eyn plaster van dem suluen legghe 15va10 warm twysschen den nauele vnde 15va11 b dat ghemechte . && is de bloudganck-5 15va12 vth der nesze edder vthe deme-2 15va13 munde so nym ok also de suluen 15va14 pillen vnde dat sulue plaster legge 15va15 c bouen vppe den maghen . && weme 15va16 de nesze vele blodet de neme sap 15va17 van blotword_krude/D dat ys gensekersen_krude-12/D 15va18 vnde menge dat mid 15va19 bolus_puluer/D alse deych vnde steke 15va20 dat in de nesze also eynen tappen vnde-2 15va21 the dat vuchte in der nesze vp 15va22 in dat houet vnde myd deme suluen 15va23 sape vnde bolus_puluere/D macke eyn 15va24 plaster in beyde dunninge kolt . wente-2 15va25 d hyr platearius/A . && wedder de 15va26 pestilentien . drose vnde andere hitte-2 15va27 swele edder sweren edder hytte 15va28 bladderen drinck bolus_puluer/D mid 15va29 lantwyne de nicht starck vnde wol 15va30 to mathe sur sy vnde strick des suluen-3 15va31 ok dar vp dat helpet wisse ed 15va32 en sy denne dat de bolus/D nicht endoghe-5 15va33 . edder de mynsche in eyner 15va34 starcken sucht . edder sucke sy dar 15va35 de mynsche aff steruen schulle also 15va36 e secht galienus/A . && we den snuuen 15va37 hefft edder bose bledderen in dem 15va38 lyue . edder we vele vlotes van dem 15va39 bregene vppe de borst hefft de drinke-2 15va40 morghen vnde auent bolus_puluer-3/D 15vb01 myd wol thomatem sterken wyne-2 15vb02 f . && weme de rybbe tho boget 15vb03 edder to brocken synt edder ander 15vb04 ledeemathe so drynck bolus_puluer-3/D 15vb05 g myd wyne ock also . && wed 15vb06 der sweren yn der lunghen edder 15vb07 wunden des lyues edder wedder 15vb08 starcken hoffganck drinck bolus/D mit 15vb09 wyne . && wente hyr liber graduum 15vb10 brod/L dat nicht reyne 15vb11 is van drespen/D raden/D 15vb12 dwalken/D vnde wol gesolten=6 15vb13 nicht wol gesuret vnde ouel 15vb14 ghebacken ocket allerhande suke 15vb15 des lyues . && brod/D nutte to eten 15vb16 dat schal einer nacht olt sin && wente-2 15vb17 versch edder warm bord/D is der 15vb18 nature vnghesunt . && id maket 15vb19 dorst id gheyt lanckseme nedder in 15vb20 deme maghen . && brot/D van weyteme-2 15vb21 mele voydet best . && doch ys 15vb22 id lanckseme vordavwelick vnde 15vb23 starcket myn wan van anderen korne-2/D 15vb24 . && brot/D wol to mathe gebacken-3 15vb25 wol to mate gesuret gyfft best 15vb26 voydinghe deme lyue . && ghesuret_bord/D 15vb27 weycket den buk vnghesuret 15vb28 bestoppet . && old_droge_brodt/D 15vb29 in vette edder olye ghebacken bestoppet-7 15vb30 den buck . && ghersten_broth/D 15vb31 gift cleyne vodynge vnde oket-3 15vb32 de buck vnde ocket alle suke de 15vb33 van kolder sake komen . id maket 15vb34 vele bose wynde dem lyue ock de 15vb35 podageren ocket eth . && grof brot/D 15vb36 ys dem buek vnde allen ledematen 15vb37 nicht gud . ock dem dorren magen 15vb38 ys id schedelich los_broth/D droget 15vb39 den magen vnde hindert der spyse 16ra01 dowynghe . wente hyr auicenna/A 16ra02 constantius/A plinius/A libro xxv ein 16ra03 plaster van kornebrode/D vp swlus geleyt-4 16ra04 thut tho secht galienus/A 16ra05 brod/D eyner nacht edder twyger 16ra06 old yo nicht versch edder nicht 16ra07 heyt ys alder best . 16ra08 bbotterr/L eynes iowelken 16ra09 dertes is heyt vnde vucht 16ra10 dar vmme hyttet se vnde 16ra11 a maket harde hut we se vaken yd . 16ra12 vnde ys deme maghen schedelick 16ra13 doch is se der lunghen gudt wente 16ra14 wat ock serichten in deme bucke ys 16ra15 b se nutte . && wan den kinderen de 16ra16 thene wassen vnde ock we don so 16ra17 bestrick one dat tenen vleisch mid 16ra18 ko_botteren so wassen se wol . 16ra19 c bottere/D myt honnige sup warm 16ra20 dat vor drifft alle vor gyfft de dy 16ra21 d mach ghegeuen wesen . && bottere=2/D 16ra22 versch myd mandelen/D vnde suckere-4 16ra23 vacken ghenuttet vettet den 16ra24 mynschen vnde vordrifft den kolden=3 16ra25 hosten effte droghen hosten vnde-2 16ra26 den swuls ock de sericheyt der 16ra27 e borst . && bottere/D myd honnighe 16ra28 vaeken ghenuttet effte ghelycket 16ra29 dat loset dat swel in der syden vnder=3 16ra30 den rybben effte de sweren in 16ra31 f deme lyue hebben . && wen eyn 16ra32 slanghe effte eyn ander vorgyfftich 16rb01 deer ghestecken hefft de smere dat 16rb02 myt botteren/D && bottere/D versch 16rb03 myd mandelen/D myd suckere vnde 16rb04 honnighe ghetempereret vnde ok 16rb05 vackene nochterne ock des auendes-3 16rb06 ghenuttet wedder de sweren 16rb07 ock bladderen der lunghen vnde 16rb08 g blout vp rofelen ys gudt . && uele 16rb09 botteren/D tho eyner tyt ghegheten 16rb10 weyket vnde macket dauwynghe 16rb11 der spyse in deme magen . . && wente-2 16rb12 hir auicenna/A secumdo canone 16rb13 vnde constanntinus/A in dyetis . 16rb14 h botteren/D dem houet iucken der 16rb15 senen sucke denn bosen wunden ys 16rb16 i gudt dar vp ghesmeret . && bottere=4/D 16rb17 leth neyn bose vleysch in wunden=3 16rb18 in sweren wassen effte bledderen 16rb19 k bottere/D legghe vppe dat sere in 16rb20 deme nedderen achter deyle dat is 16rb21 l gudt . && we den snuuen hefft vnde 16rb22 den vlothe in deme halse edder de 16rb23 vue vucht vnde groth ys de berne 16rb24 botteren/D in eynen krusele also ein 16rb25 lecht vnde late den rock in de nese 16rb26 edder in den halsz ghan . && wente=2 16rb27 hyr dyascorides/A . 16rb28 bloutsteyn/L omatites/D 16rb29 vngewasschen is heit 16rb30 vnde droghe ghewasschen-4 16rb31 is he kolt vnde droghe in dedem=3 16rb32 a anderen grade . && bloutsteyn/D 16rb33 ghepuluert myd dunneme wyne 16rb34 ghedruncken vnde puluert in de ogen 16rb35 ghedan vordrifft der oghen vucticheyt-5 16rb36 bledderen vnde sweren sericheyt 16rb37 vnde der oghenbran struuycheyt . 16va01 b blotsteyn/D myt eticke des auendes=3 16va02 gedrunken ys gud den gheystlicken-4 16va03 luden de in oren slape nicht 16va04 pollucien hebben wylt alse placentinus-5/A 16va05 c schrift . weme de nese vele 16va06 blodet de wriue blotsteyn/D vp eyneme-2 16va07 ryuesteyne myd gensekersen_sape/D 16va08 vnde nutte dar inne vnghespunnen=3 16va09 vnde vnghetwernde syden vnde 16va10 d stecke in de nese . we blot vthspiget=3 16va11 myd qualster also vth eynem 16va12 sweren de legge dragant/D eyne nacht 16va13 in rosen_watere/D vnde wryue blotsteyn-5/D 16va14 dar mede vnde do dar to eyn 16va15 luttick gummi_arabicum/D dar make 16va16 pillen aff der holt auent myddach 16va17 vnde morghen yo eyne vnder der 16va18 tungen vnde lath se lengksem syck losen-3 16va19 e dat such in . we nycht wol vtspigen-6 16va20 kan van dorricheyt der borst 16va21 de do dat sulue wente hyr platearius=5/A 16va22 circa_instans 16va23 bernesteyn/L ys droge vnde 16va24 heyt vnde ok agetsteyn/D vnde 16va25 ys in deme bockstaue a 16va26 carpentas/L ys romesch_roue/D 16va27 hillighen_beren/D wilt_czeduar/D 16va28 is altomalen eyn 16va29 dinck canfer/L canfora/D . 16va30 canfer/D ys kolt vnde droge in deem=2 16va31 drydden grade . de wytte vnde-2 16va32 lacrste ys gud de nicht so clar edder-3 16va33 gel ys ys nycht gudt alse de 16va34 claarste de canfer/D de vorgheyt drade=2 16va35 . wan men auer one in eyner 16va36 alabaster edder mormelen steyne 16vb01 bussen myd vlasz/D edder myd lyne/D 16vb02 in bomwullen/D hefft so blift he wol 16vb03 vertich iar gud auicenna/A secundo canonis=5 16vb04 vnde albertus_magnus/A libro 16vb05 a sexto vegetabilium . de canfer/D gheroken-5 16vb06 edder ghenuttet maket de 16vb07 manne kusch vnde de vrowen vnkusch-5 16vb08 vnde we alto vaken canfer/D 16vb09 ruket edder nuttet de werth drade=2 16vb10 graw auer platearius/A vnde 16vb11 diascorides/A segghen al dat hyr na 16vb12 b steyt . && welck gud prester nycht 16vb13 wyl in syneme slape bose pollutiones=4 16vb14 bose drome hebben dar vmme-2 16vb15 de misse moste gelaten werden 16vb16 de make eyn plaster van nachtscheiden_sape-8/D 16vb17 myd canfer_mele/D vppe syn 16vb18 mechte vnde vppe den knoken de bauen-3 16vb19 synem mechte ys vnde legge 16vb20 dar vp eynen dunne slaghen stucke 16vb21 blyges so blyfft he kusch wan he 16vb22 c wyl . && weme syn leuere alto sere 16vb23 hyttet de menge canfer/D gepuluert 16vb24 myd nachtscheyden_water/D distilleret=3 16vb25 vnde make eynen lynen dock 16vb26 dar inne nath vnde legge vacken 16vb27 d vppe de leueren vrisch . weme syne 16vb28 nese vele blot de make eyn canfer_puluer/D 16vb29 vnde van netelen_sade/D puluer-3 16vb30 in gensekersen_sape/D edder in 16vb31 oreme water distilleret runde senewolde=7 16vb32 pilleken vnde steke de in 16vb33 e syne nese . wen auer kumpt dat 16vb34 kolde van der hytte der leueren 16vb35 so schalme de suluen puluer mengen=3 16vb36 myd koldenborn water ane 16vb37 nachtscheyden_water/D vnde legge 16vb38 dat vp dat vorhouet vnde vnder 16vb39 f den hals vppe der stroten . && weme-2 16vb40 syn antlath van sucke ys brun_gelick 17ra01 alse icht he in der sunnen entuarwet-6 17ra02 sy de menge canfer_puluer/D 17ra03 myd rosen_water/D vnde myd reynen 17ra04 wytten suuerdeme honnighe vnde=2 17ra05 g bestryck seck dar mede . && we 17ra06 dat heyte feuer hefft edder ander 17ra07 sucke myd groter hytte edder we 17ra08 syne synne vorlust dat me one bynden-3 17ra09 moet . menghe canffer_puluer/D 17ra10 myd roszen_olye/D vnde stryck ome 17ra11 dat myd eyner vederen in syne nesehole=6 17ra12 dat he dar aff pruste effte finnere-4 17ra13 dat is betere wan myd anderen=3 17ra14 h dinghen . && dat sulue vordrift 17ra15 de suke de hitte vnde quade rodicheit 17ra16 ock de roden vlecken de to der vnreynen-6 17ra17 sucke schickket synt . wan 17ra18 me seck des auendes mede bestriket 17ra19 vnde des morghens bequemelicken 17ra20 myd rosen_watere/D nicht sere wedder=3 17ra21 wasschet . && canfer/D er dat me 17ra22 one tho artzedye brucket schalme 17ra23 one myd vrisschem water edder 17ra24 rosezn_water/D wryuen . 17ra25 camillen_blomen/L schalme 17ra26 vp nemem in deme meygen 17ra27 vnde lathen drogen in der 17ra28 lucht ane sunnen && ock ore blade 17ra29 vnde wortelen ock also . && dar 17ra30 na schalme se bynden vnde beholden=3 17ra31 dat yar auer yn eynen reynen 17ra32 lynen laken went men se bedaruen 17ra33 wylle . && camille/D synt witte wol 17ra34 rukende blomem dar vmme heiten 17ra35 se meghede_blomem/D ore krafft de 17rb01 hyttet vnde ock droghet yn deme 17rb02 a ersten grade . && dar vmme we 17rb03 se sud in watere vnde seck dar mede=2 17rb04 wasschet vnde des eyn kleyne 17rb05 drincket nochteren edder des auendes-3 17rb06 . && dat weycket de harden 17rb07 hudt vnde macket weyck de harden=3 17rb08 ledemathen vnde vordrifft ok 17rb09 de losycheyt edder de modycheyt 17rb10 b des mynschen . && camillen_blomen/D 17rb11 myd watere ghestot vnde ock eyn 17rb12 plaster warmelich ghebunden vordryfft-6 17rb13 de sericheyt der oghen_bran 17rb14 vnde starcket dat breghen in deme 17rb15 c mynschen && we se suth in beyre 17rb16 edder in watere vnde vacken drinket-3 17rb17 dat vordrifft den bosen wynt 17rb18 vte deme bucke des mynschen vnde-2 17rb19 den steyn van der blasen vnde is 17rb20 ok gut dene de myd arbeyde pyssen 17rb21 d camillen_krud_vnde_blomen/D ghesoden-5 17rb22 myd watere macket den vrowen-3 17rb23 blomen ghande . wan se langhe=3 17rb24 nycht ghewesen ys wan men 17rb25 se myd deme brythem vnder rockert 17rb26 vnde den buck des mynschen mede=2 17rb27 bedet vnde de blomen ghesoden 17rb28 in ghuden beyre edder wyne tho 17rb29 der tyd ghedruncken . && dat sulue-2 17rb30 ghedruncken . styllet des mynschen=4 17rb31 buckes kurrent vnde ys ock 17rb32 gudt deme swyllenden maghen vnde 17rb33 vordrifft ok dat sware highent edder-3 17rb34 gyschen vnde ys ock gudt der 17rb35 secken leueren vackene ghenuttet 17rb36 e wan ein wiff in arbeide is myd eneme-2 17rb37 doden kynde de drincke camyllen_blomen_puluer-17/D 17rb38 vnde myd varchen=4 17rb39 wyne so wert se des wol losz 17va01 f de camellen_blomen/D myt oreme 17va02 krude in watere vp gesoden vnde 17va03 ok der suluen vrowen warm vppe-2 17va04 de buck geleyd helpet dustebat=3 17va05 g && camellen_blomen_puluer/D 17va06 myd honninge gemenget reyniget 17va07 de sweren vnde de vulen wunden 17va08 dar in gedan && ock vordrifft dat 17va09 alderbest de bladeren in deme munde-2 17va10 ok de suluen vnder den oghen 17va11 an dat anghesichte ghestreken ys 17va12 h gud der affchellende hud . && we eynen-3 17va13 kolden maghen hefft de drinke=2 17va14 vaken auent ok morghen wyn 17va15 edder gud beyr dar camellen_blomen=3/D 17va16 vnde blade inne soden synt he 17va17 i wert gesunt . && water van camellen_blomen/D 17va18 distilleret auent vnde morghen=4 17va19 ok gedrunken vnde beyr gedrunken=7 17va20 dar camellen_blomen/D inne-2 17va21 vp gesoden synt maket dat de 17va22 watersucht myt der pyssen enwech 17va23 k gheyt . && we rudichtich edder clauwichtich-8 17va24 ys . de stote de blomen 17va25 myd sureme etike vnde wriue syck 17va26 dar mede in deme bade wan he 17va27 dar ingheyt ok wan he dar wedder-3 17va28 l vth gheyt && camellen_blomen/D 17va29 krud myt orer wortelen in reghen 17va30 watere edder in vleteme watere 17va31 gesoden vnde dar inne warm gesethen-6 17va32 vnde des in dem suluen bade-2 17va33 gedrunken dat ys gud we nicht 17va34 m wol pyssen kan dat sulue maket 17va35 der vrowen blomen tydich dat 17va36 sulue vordrifft de sucht dat sulue 17va37 ys gud weme de leuer vaken we 17va38 n deyt . dat sulue ys gud wem de 17va39 buck swillet vnde hart ys vnde wan 17va40 de spyse nedden nycht vth enwyl 17vb01 sunder bouen dar vele lude aff steruet=3 17vb02 . && so ys dusse artzedige grotes-3 17vb03 geldes werth wente he mach 17vb04 syn lyff hyr mede redden schrifft serapio-5/A 17vb05 o camellen_blomen/D myt bom_olye 17vb06 vnde eyn luttick waters gesoden-5 17vb07 vnde ghedrunken vnde dat 17vb08 herte ock dat lyff mede bestreken 17vb09 wan de terciane edder dat kolde 17vb10 eynen mynschen an gheyt dat ys 17vb11 gud && de sulue salue helpet weme 17vb12 dat vele vnder den rybben wey 17vb13 p doth && weme wasset eyn vleysch 17vb14 in den oghenwinckelen dat trenet 17vb15 alsz fystelen kouwe de blomen vnde 17vb16 legghe dar vp vnde vppe de oghen 17vb17 p dat sulue suuert de eteringhe sweren-3 17vb18 q vnde heylet se we de runczelen 17vb19 hefft vnder den oghen de stote de 17vb20 blomen myd en luttick etikes vnde 17vb21 r legghe dar vp wen eyn vorghifftich-4 17vb22 worm edder ander dyer sticket=4 17vb23 edder byt alse eyn ader slange 17vb24 spinne douende hunt de drinke 17vb25 der blomen puluer eyn halff grossen=3 17vb26 wichte edder mer myd warmen=3 17vb27 wyne edder myd starken byre-2 17vb28 s . && we den steyn in der blasen 17vb29 hefft edder den rysenden steyn heft 17vb30 de drinke vertich daghe vmme alle-2 17vb31 daghe eyn halff quentyn camillen_blomen_puluer-17/D 17vb32 des auendes vnde 17vb33 des morgens halff myd wyne edder-3 17vb34 myd oldeme byre warm so vorgheyt-5 17vb35 de steyn && hec omnia ex plinio/A 17vb36 diascoride/A plateario/A francone/A serapione-2/A 17vb37 t et galieno/A && beyr gedrunken dar camellen-6/D 17vb38 inne ligghen edder inne soden 17vb39 synt vnde camellen/D in wyne soden legge-2 17vb40 warm vp dat houet dat sterket 18ra01 den breghen vnde tuth dar vth bose 18ra02 vuchtnisse vnde ys gud der olden 18ra03 sucke des houedes de van kolder 18ra04 nature is . auicenna/A secundo canonis 18ra05 v camillen/D in watere ghesoden starken=3 18ra06 alle ledematen de seynechtih sint 18ra07 vnde vordrift de modycheyt wan 18ra08 men se dar inne warm edder kolt 18ra09 x wasschet auicenna/A ibidem twye 18ra10 in der wecken de vote dar ine wasschen-5 18ra11 starket dat lif gift gude vornuft 18ra12 synne vnde starket dat bregen vor 18ra13 drift vth dem magen vnde is heyt 18ra14 vnde droge in dem dridden grade 18ra15 canel/L cynamomen/D iscumen/D 18ra16 rindeken/D cynamomum/D cymyn=3/D 18ra17 is drier hande auer de 18ra18 kleynste de dichteste de de soteste 18ra19 de beste tengert vnde bitet an de tunge-2 18ra20 de is de beste . && de genuttet de 18ra21 droget des mages slim vnde starket 18ra22 a one vnde maket dat enwol dowet 18ra23 des magen spise vnde helet de seren 18ra24 bledderechtigen neren vnde leueren 18ra25 vnde reyniget vrowen suke vnde 18ra26 vor drift den vuchtigen host vnde 18ra27 b den snuuen . && canneel/D vaken genuttet-3 18ra28 vor drift de lenden suke vnde de 18ra29 watersucht wan eyn mynsche bouen-3 18ra30 slanck vnde benedden swullen is 18ra31 c vnde de nauel vp blaset . && ock vor 18ra32 drift he alle bose vuchtnisse des bregen-3 18ra33 d des magen . dd canneel/D gepulueret 18ra34 vnde up gestrowet droget vnde helet-3 18ra35 wat van einer vorgiftigen creaturen-3 18ra36 e gesteken is efte gebeten is . && ock 18ra37 f de krampe de dar af plecht tho komende-5 18ra38 de vor geyt dar af . && cannel/D 18rb01 mit starken wine edder mit starken 18rb02 winetike gestot vnde in dat angesichte-6 18rb03 gestreken vordrift der hudt brunicheyt-7 18rb04 de van suke edder van der 18rb05 g lucht geworden is . && canneel/D vaken 18rb06 genuttet starket de leueren vnde opent-4 18rb07 h ore bestoppinge && de grote 18rb08 canneel/D mit den dicken wortelen ghepuluert-7 18rb09 vnde des anderhalf quentin-3 18rb10 io tho eneme male mit warmen 18rb11 wine ghedrunken tho dem anderen 18rb12 male ock also vele des puluers mit 18rb13 koldeme watere genuttet vordrift 18rb14 de sucke emerroydes den bloud 18rb15 ganck achter vthe der rugge aderen-3 18rb16 . && hec ex plinio/A dyascorides/A et 18rb17 auicenna/A secundo canone et ex francone-2/A 18rb18 . && olye van cannele/D gemacket 18rb19 ys dat alderbeste in alleme swulse 18rb20 secht auicenna/A secundo canone . 18rb21 capellen/L yuncvrouwen_har/D 18rb22 a capilli_ueneris/D && we 18rb23 den steeyn hefft den brecket=4 18rb24 se wan he cappellecken/D vackene-2 18rb25 ghenuttet yn syneme drancke . 18rb26 b mirtus/D is pors/D darme in westualen-3 18rb27 c den grensinck/D aff brauwet . oliye-2 18rb28 van deme porse/D myd wyn olye 18rb29 van lilien/D vnde ysopen_blade/D vnde 18rb30 eyn luttick meischer_ko_botteren/D to 18rb31 hope ghesmulten alse salue dat macket-4 18rb32 de har der vrouwen lanck vnde=2 18rb33 edt leth se nicht vth vallen wan 18rb34 men se dar mede bestreckt vnde saluet-3 18rb35 se . hec auicenna/A secumdo canonis=5 18rb36 d . && weme de har vth vallen 18rb37 de seyde capelken/D in loge dar wyn 18rb38 to si vnde wasche sin houet dar mede 18va01 e capelleken in wyne edder in byre-2 18va02 gheleghen vnde ghedrunken vor 18va03 dryfft alle bose vuchticheyt vth deme-2 18va04 maghen vnde ys gud ieghen 18va05 den roden kolre vnde ieghen vorghiftnisse=10 18va06 f . && cappelleken/D in watere=2 18va07 gesoden vnde gedrunken ys gud 18va08 den amborstighen der bosen mylten=3 18va09 den de myt noth pissen vnde 18va10 dat krud warm vppe den maghen 18va11 gelecht den de de gelen sucht hebben=3 18va12 vnde bestoppet den maghen 18va13 ock weyket yd den steyn && dat 18va14 sulue ys gud weme de leuere alto 18va15 sere hyttet ock weme de mylte vele-2 18va16 g wey doth . dat sulue gedrunken 18va17 reynighet vnde suuerth de vrowen 18va18 h wol in deme kyndelbedde capelleken-5/D 18va19 grone myt watere gestodt 18va20 eyn plaster vppe bose sweren de vorghan-4 18va21 vnde wedder werden dat 18va22 i ys gud && cappelleken/D grone eyne 18va23 nacht in loghe ghelecht vnde dat 18va24 houet warm dar mede gewaschen 18va25 vordryft den grindigen slym vppe der 18va26 swarden des houedes vnde vordrifft=6 18va27 de melden de mutten de dat 18va28 har vor nedden an aff ethen . hec 18va29 na omnia diascorides/A . && ock so ys 18va30 de cappelleke/D gud versch wan se 18va31 nycht bauen achte edder neghen 18va32 weken olt ys also schrift platearius-2/A 18va33 circa_instans . ore wichte tho 18va34 nuttende ys dry edder vijff quentin=3 18va35 gepuluert dar bauen nycht . 18va36 cardemomen/L fyne_cardemomen=5/D 18va37 cleyne_cardemomen=3/D 18va38 . cardamomum/D tho 18va39 latine . cardemomen/D blyuen teyn 18va40 iar gud dat grawe eyn luttick to 18vb01 gelechtigher varwe myt scharpelechtighen-10 18vb02 soyten smacken ock en 18vb03 luttick bytters vnde wolruken 18vb04 vnde grouelefftighen korneren 18vb05 ys de beste wan men de cardemomen-3/D 18vb06 nutten wyl so mostu se in eynen-3 18vb07 lynen doke wriuen vnde de 18vb08 steyneken ock den stoff en wech 18vb09 a don . && cardemomen/D in deme munde-2 18vb10 gekouwet vnde vppe vuchten 18vb11 schorff ghestreken heylet wol 18vb12 b cardemomen/D ghepuluert vnde 18vb13 myt etike edder myt sureme byre 18vb14 des morghens ghesopen dodet de 18vb15 c spolworme des maghen . && we eyn 18vb16 kranck herte hefft dat he ichteswanne=5 18vb17 amechtich werth alse efft 18vb18 he mode arbeydet hebbe vnde nycht 18vb19 wol vorbat ghan kan dath van 18vb20 kolder sake kumpt alse ycht ome 18vb21 kolt water an deme herten sy de 18vb22 sede cardemomen/D in guden wyne 18vb23 vnde do dar rosen_water/D to . dat 18vb24 drinke he warm edder kolt dat 18vb25 d ys ome gud && we eynen kranken 18vb26 maghen hefft vnde de spise nycht 18vb27 wol vordowen kan vnde ok nycht 18vb28 wol ethen mach de puluer cardemomen=5/D 18vb29 vnde annis/D vnde nutte dat 18vb30 e in syner spyse . && we syne spyse 18vb31 an synen danck bauen vth ghijfft 18vb32 dat van kolder sake kumpt de menghe-3 18vb33 cardemomen_puluer/D droghe 18vb34 krusemynten_puluer/D vnde nutte 18vb35 des wen he ethen wyl vnde wan 18vb36 e he getten hefft . && de suluen twe 18vb37 puluer gesoden in etike myt saluyen_water-8/D 18vb38 gemenghet vnde vp den 18vb39 munth des maghen geleth dat ys 18vb40 f gud . cardemomen_puluer/D in de 19ra01 nesze stecken is gud deme krancken=3 19ra02 g breghen && ok dat sulue puluer-3 19ra03 edder dat cardemomen_sad/D al 19ra04 ghans vppe kolen ghebrant vnde 19ra05 den rock myd eyner pipen in de neseholler-8 19ra06 laten ys gud wan de snuue 19ra07 dar nicht mede en is . && hec platerius-4/A 19ra08 et secreta secretorum . && dat 19ra09 sulue myd warmen watere nochterne-2 19ra10 ghedruncken ys gudt teghen de 19ra11 gich tighen de lenden sucke teghen 19ra12 de clemmynghe des buckes . && we 19ra13 nicht pissen kan vnde we den steyn 19ra14 heft also schrifft dyascorides/A . 19ra15 carue/L gartkome/D cymynum_allexandrinum/D 19ra16 . && carue/D is 19ra17 vyff yar in syner krafft dat 19ra18 sad hort alleyne to artzedie . id is 19ra19 het vnde droghe in deme anderen 19ra20 a grade . && carue/D in wyne ghesoden 19ra21 edder in olden beyer gedruncken . 19ra22 is gud deme de nicht wol pissen kan 19ra23 b vnde deme sin herte vele beuet carue_puluer-9/D 19ra24 in der spyse ghenuttet starket-3 19ra25 den magen yd vordauwet wol 19ra26 de spyse ed dodet de worme des bukes-3 19ra27 vnde vordrifft de bosen wynde 19ra28 c des buckes . && eyn salse ghemaket=3 19ra29 dar carue_puluer/D inne is genuttet-3 19ra30 is gud den de nicht wol ethen 19ra31 mach vnde starket dat ghesichte . 19ra32 hec omnia platearius/A et dyascorides-3/A 19ra33 d . && carue/D macke heyt in eyneme=4 19ra34 deghele gued dar vp seghen_melck 19ra35 twey stunde so lath one drogen-3 19ra36 so is se gud in artzedighe . 19ra37 castanie/L castanea/D . se synt 19ra38 mydden in dem ersten grade 19ra39 heyt in dem anderen droge . 19rb01 castanye/D ro ghegeten macket deme-2 19rb02 houede kranckheyt deme buke 19rb03 vele in blasynghe . vnde synt nicht 19rb04 b wol vor_dauwelik . && castanie/D gebraden-6 19rb05 vnde also heit in warm water-3 19rb06 geleyt ghegetten synt gud der 19rb07 dorren borst . && ock den dede blod 19rb08 vp hosten wen se bestoppen den magen . 19rb09 c castanien/D vacken gheghetten ro 19rb10 edder gebraden macken vele buck 19rb11 blasynghe vnde reyschen to vnkuscheit-5 19rb12 && hec omnia ex isidero/A ethimoloyarum-5 19rb13 d et dyascorides/A . && castanien/D 19rb14 myd solte myd honnighe to hope 19rb15 gestot is gud vppe de vorghifftigen 19rb16 wunden de eyn doue rodde edder 19rb17 mynschen eyn worm edder eyn slanghe-3 19rb18 ghebeten hefft . && dat sulue 19rb19 is gud weme de bruste swullen synt . 19rb20 e castanien/D schel borcken vnde blade-2 19rb21 ghepuluert vnde myt warmen 19rb22 watere legge den kyndren vppe dat houet-3 19rb23 so wassen on vele harsz vnde bewaret=5 19rb24 dat id one nicht vth walt . 19rb25 f cypolle/L cybelle/D cepa/D bulbus_domesticus/D 19rb26 to latine . && cipollen_sad-10/D 19rb27 schalme seygen in 19rb28 wol gemesset wol drye plogetlant 19rb29 wan id ein clar soyte weder is wan de 19rb30 suden edder sudwesten wint weyget dat 19rb31 is gut in dem mercen edder in dem herweste 19rb32 a seyge se . && wultu des stanckes cypollen-6/D 19rb33 knouelock/D edder ander lok/D vrig 19rb34 wesen so kauwe in dyneme munde vor 19rb35 etende ok na etende coriander/D edder czeduar=4/D 19rb36 edder negelken/D edder mynten/D myd 19rb37 ruden/D edder bonen/D edder erwete/D gebraden-3 19rb38 penneket edder desem/D kawet in deme 19rb39 b munde && cipollen/D geten maket vnkussheit-4 19rb40 c && rode_cipollen/D mit wyne stot 19va01 eyn plaster warm ys gudt vp den 19va02 seken magen vnde vp de lyckdorne 19va03 d cypollen/D vaken ghegeten maket 19va04 rode hud vnde krenket den breghen 19va05 e hec auicenna/A secundo canonis . cypollen-3/D 19va06 ro in cleynen stucken gesneden in 19va07 etike twe edder dry stunde vnde des 19va08 morgens in deme munde gekouwet 19va09 myt solte vnde gegethen . tuth de bosen-3 19va10 vuchticheyt vth der borst ock 19va11 vth deme houede . also dat men se 19va12 vthspygen mach . vnde ys gud flecmaticis-7 19va13 de vele vuchtnisse hebben 19va14 vnde synt vuchter nature . secht 19va15 f galienus/A . cypollen/D ro gegheten 19va16 blasen den buck vnde maken dat 19va17 houet swar vnde ocket den dorst . 19va18 g secht magister dyascorides/A . yodoch=4 19va19 secht constantinus/A . dat de 19va20 cypollen/D synt gesunt vnde maken 19va21 den maghen gude hytte dar se one 19va22 wol mede weyket vnde we se alle-2 19va23 daghe ethet de blyft gesunt . 19va24 cypollen/D myt etike vnde myt honnighe-5 19va25 gestot eyn plaster heylet des 19va26 douendighen hundes bethe drey 19va27 daghe dar vp ghelecht vnde laten 19va28 i so langhe stede ligghen && cypollen_sap=7/D 19va29 in de neseloker ghegoten 19va30 suuert dat houet vnde de houet 19va31 k sweren . && cypollen_sap/D myt honninghe-6 19va32 vnde myt smalte/D ghemenghet=4 19va33 ys gud , weme de scho edder 19va34 de hosen an den voythen ofte an 19va35 den beynen sere gevrunghen hebben=3 19va36 m dar vp gestreken && cypollen_sap/D 19va37 myt honinge menghet vnde vppe 19va38 de oghen lede gestreken vnde eyn 19va39 gar luttinck in de wynkele der 19va40 oghen by der neszen ghedan dat 19vb01 u vordryft den scheme && cypollen_sap/D 19vb02 myt etike gemenghet vordryft 19vb03 de vlecken van dem anghesichte ok 19vb04 vth den oghen yo vaken dar vp 19vb05 o ghestreken && cypollen_sap/D vnde 19vb06 sad thohope gestot dat vordrift de 19vb07 bosen varwe vlecken des angesichtes-3 19vb08 edder vppe der anderen hudt 19vb09 dar mede gewreuen vnde dar vp 19vb10 p gestreken && cypollen_sad/D myt honninge=5 19vb11 dar eyn luttick etikes to sy 19vb12 tohope wol gestot strick vp lyckdorne-5 19vb13 q dat ys gud && cypollen/D myt 19vb14 brodes_kromen/D ghekouwet heylet=3 19vb15 r den seren munth && we alle morghen-4 19vb16 syne tenen wrijft myt cypollen_sape-8/D 19vb17 dem sweren se nummer 19vb18 s cypollen/D myt olye gestot vnde gegethen-6 19vb19 vordrijfft dat bulderent in 19vb20 deme buke ock wen eyn den hoffgangk-5 19vb21 t hefft gehad wor har wassen-3 19vb22 schal dat wrijff myt gestotten 19vb23 v cypollen/D vnde myt mynten/D && weme-2 19vb24 de emorroydes de aderen in dem 19vb25 achteren nedder hole tho sere bloden-3 19vb26 . de schal bynden dar vp ghestotte-6 19vb27 x cypollen/D && cypollen/D vake 19vb28 gegheten helpet der vrowen wan 19vb29 se ore tijdt langhe nycht gehadt 19vb30 hefft . woldoch cypollen/D vake ghegethen-6 19vb31 se krenken den breghen vnde-2 19vb32 y oken den slap && cypollen/D vnde 19vb33 krusemynten/D ghekouwet vnde gegethen-6 19vb34 vordrifft des mundes stank 19vb35 dusse dyngk synt vth gallienus/A auicennen-6/A 19vb36 plinius/A constantinus/A dyascorides-8/A 19vb37 z schrifften && entgheyt dy 19vb38 dyne sprake so dringk or sap myt 19vb39 r1 watere . && weme de voythe sere-2 19vb40 synt van eyner sucht de smere 20ra01 se myd deme sape . && deme de munt 20ra02 stynket de vryue de tenen myt oreme-2 20ra03 sape . && wem de knocken trach 20ra04 synt gheworden . de ethe cypollen/D 20ra05 wortelen . 20ra06 cytolozen/L hermodactili=2/D 20ra07 dede wyt enbynnen 20ra08 synt vnde dicht ane hole-2 20ra09 de synt best . && alle 20ra10 iar schalme yo nige versche hebben 20ra11 wante se bauen eyn iar edder in 20ra12 noden bauen twe iar to artzedige 20ra13 a nicht nutte synt . && sap van vennekole-6/D 20ra14 vnde lutter honnigh lycke 20ra15 vele tohope vp ghesoden vnde myd 20ra16 deme honnige anderhalff edder 20ra17 twey quentyn puluer van cytolosen-3/D 20ra18 ghenuttet is gud iegen arteticam=3 20ra19 de sucke der arme der ledemate-2 20ra20 ock cyragram hant lede sucke 20ra21 vnde podagram voythe suke wan 20ra22 se nicht myd feuere febres edder 20ra23 myd ffegma vuchticheyt ensynt . 20ra24 b ock eyn plaster van dem suluen 20ra25 vppe de suluen drey sucke is nutte 20ra26 c dar tho && ieghen de lenden suke 20ra27 schaltu honnich wol vp seyden vnde-2 20ra28 don dar tho water vnde lath 20ra29 dat ock seyden tohope myd twey 20ra30 quentynen cytolosen_puluere/D vnde 20ra31 eynen haluen verdinck komen_puluer-3/D 20ra32 dat dat werde also lactuarium 20ra33 des schaltu ethen des auendes vnde-2 20ra34 ock vppe de killinghe der suke 20ra35 eyn plaster dar van legghen . 20ra36 d eyn halff lot cytolosen_puluer/D 20ra37 myd walscher edder myd venedigescher=11 20ra38 sepen/D ghemenget dat 20ra39 byth dat vule vleysch vt den wunden-3 20ra40 edder vt den sweren wan me 20rb01 dat eyne nacht edder lengher dar 20rb02 e vp leyth . && eyn wortele edder 20rb03 twey van cytolosen/D wol ghesuuert 20rb04 vnde in cleyne stucken ghesneden 20rb05 in eyn half quartyr nyges beyres 20rb06 in eyne thodeckeden kannen eyn 20rb07 nacht eynen dach ghelecht vnde 20rb08 dat ghedrunken dat weyket vnde 20rb09 suuert den maghen dat eyn wol 20rb10 blackeren kan . hec platearius=2/A 20rb11 f et yxperiencia . && wan du wult 20rb12 cytolosen/D bederuen . so legghe se in 20rb13 venekel_sap/D edder venekel_water/D 20rb14 twey edder drey stunde dar na droghe=3 20rb15 g se . && item nym cytolosen/D 20rb16 holword/D spensgrone lycke vele gepuluert-7 20rb17 strauwe in olde vule wunde=2 20rb18 dat verschet vnde reynighec se 20rb19 hoc expertum est . 20rb20 cymynte/L kattemynte/D bolderian=6/D 20rb21 . && bymynte/D ys al 20rb22 eyn dinck . 20va01 cle/L cleuer/D drebladt/D trifolium-4/D 20va02 trifolion/D trilicon/D . 20va03 a cleuer/D de blade in etike 20va04 vnde honnighe soden vnde gedrunken=3 20va05 is gudt wedder slanghen edder-3 20va06 ander vorgiffnisse bette edder 20va07 b steke . de suluen blader gestod vnde 20va08 myt wyne gedrunken sint gudt we 20va09 de febres de tercianen dat kolde ouer-3 20va10 den anderen dach hefft . 20va11 c cle_blade/D cle_sadt/D ghestot versch 20va12 vnde dar na ander cle_blade/D ander 20va13 cle_sath/D gedroghet vnde gepuluert 20va14 vnde dat puluer myt dem suluen 20va15 watere saden . vaken warm auent 20va16 vnde morghen ghedruncken . 20va17 we de vallende suke edder watersucht-5 20va18 edder dat syden ouel heft edder-3 20va19 welk vrouwe ore blome nicht 20va20 wol hefft . also schrift dyascorides/A 20va21 soyke men in litera k kle/D kleuer/D . 20va22 coriander/L coriandrum/D . 20va23 corion/D . coriander_sad/D 20va24 horet to artzedige vnde 20va25 blifft gudt in syner krafft twe iar 20va26 a coriander/D vake ghenuttet krenket=3 20va27 dat herte der oghen ghesichte 20va28 ock maket yd swaren modt . 20va29 && unde we synre stede vnde alle 20va30 daghe ethe deme brenget dat grothe-3 20va31 suke edder den doeth . vnde 20va32 we synre tho vele neme tho eyneme-2 20va33 male edder tho eyner tijd . de 20va34 werth krangk in synen breghen . 20va35 vnde in synen synnen . also secht 20va36 b ysidorus/A . coriander/D legghe eyne 20va37 nacht vnde eynen dach in etike . 20va38 dar na lath one wedder droghen 20va39 so nymmestu ome syne vndoghet , 20va40 vnde so machstu one secker vnde 20vb01 veyligher nutten in dyner nod to 20vb02 c artzedige coriander_krud/D gantz 20vb03 ruket in der hant . thovoren stincket=4 20vb04 yd . olt coriander_sath/D is ok 20vb05 d gudt to seygende galienus/A secht 20vb06 dat neyn krudt beth vordryfft de 20vb07 spolworme wan coriander_krud/D 20vb08 in deme eynen daghe in wyne soden=3 20vb09 vnde ghedruncken . des anderen=3 20vb10 daghes dat krud ghepuluert 20vb11 vnde eyn halff quentyn edder eyn 20vb12 luttick myn edder mer myt eticke 20vb13 e ghedruncken . && weme dat ghemecht=5 20vb14 . edder anders wath ghedrunthen-8 20vb15 were . de legge dar vp 20vb16 corianderen_sadt/D myt rosine/D vnde 20vb17 f myt honninghe ghestot . coriander=3/D 20vb18 ghestot vnde twe daghe edder 20vb19 drey auent vnde morghen ghedrunken-3 20vb20 vor in watere ghesoden vordrijfft=7 20vb21 den hoffgangk des buckes 20vb22 g && coriander_sadt_puluer/D suluer_schume 20vb23 is litargium/D vnde gepuluert 20vb24 bliwyt/D etick rosen_olye/D de vyue to 20vb25 hope menghet dar make van eyne=2 20vb26 salue . dar mede bestrick dat hillighe-5 20vb27 vur vnde swel dat van hitte 20vb28 wert edder dat syck van hitte erheuet-5 20vb29 g . && is de salue tho swar to 20vb30 makende vnde des yo draden noedt 20vb31 ys to hebbende so nym coriander_sadt/D 20vb32 myt eticke vnde legge dar vp 20vb33 edder weyke eyne krome brodes/D 20vb34 in corianders_sape/D . dat vordryfft 20vb35 ock bose hytte in swellen vnde in 20vb36 bledderen dar vp ghelecht . 20vb37 h && coriander_sap/D myt bonen_mele/D 20vb38 eyn plaster vppe de brunen edder 20vb39 de swarten bledderen gelecht vordrijfft=7 20vb40 i se . && dat sulue vordrijfft 21ra01 ock de drose edder de harden knobben-3 21ra02 in der huth de twisschen der 21ra03 huth vnde vleysch werden de schrofule-4 21ra04 k heyten dar vp gelecht . && dre 21ra05 coriander_korner/D ghegetten vordrifft=6 21ra06 de tercianen eyr yd one angeyt=4 21ra07 l . wedder de sulue suke schaltu=2 21ra08 aflesen corianderen_korne/D wur 21ra09 se wasset er de sunnen vpgheyt vnde 21ra10 beholde de wan eyneme mynschen 21ra11 de terciane wyl anghan so legge 21ra12 ome des vnder syn houet dat ys 21ra13 m ome gud . wan de vrowe ore blomen-3 21ra14 hefft gehat also mannich coriander_corne=13/D 21ra15 alse se yth also mannyghen=4 21ra16 dach heft se orer blomen nicht 21ra17 dusse vor geschreuen stucke synt 21ra18 vth den boken galieni/A diascoridis/A 21ra19 zemocratis/A . nu wyl ick schriuen 21ra20 n serapionis/A sproke . grone edder 21ra21 nyge coriander/D ghenuttet ys vorghyfft-6 21ra22 . && io doch bloth sweren 21ra23 edder bladderen heyte bladderen 21ra24 ock sweren myt dem sape bestreken=3 21ra25 o losschet de hytte . && ock dat 21ra26 sulue sap edder de nyge coriander/D 21ra27 gestot vnde gheroken vnde in de 21ra28 nese ghestecken vordrifft der nese 21ra29 p blodent . coriander_sap/D myt vrowen-3 21ra30 melck vordrifft grote bytter 21ra31 killinghe vnde wedaghe der oghen 21ra32 q dar in gedropt . uan deme suluen 21ra33 eyn plaster vp de oghen vordrifft 21ra34 allen bosen vlote edder vuchtnisse 21ra35 de van deme breghen nedder sticht 21ra36 r droghe coriander/D eyne nacht vnde-2 21ra37 eynen dach in water gelecht 21ra38 vnde vaken dat water auent ok 21ra39 morghen ghedrunken droghet de 21ra40 vnkuschen nature vude maket kusche 21rb01 mynschen wente serapio/A schrifft 21rb02 s dat . && twe edder drey korne coriander-5/D 21rb03 na etende gekouwet genuttet-3 21rb04 vordryfft de vprofelinghe des 21rb05 herten beuinghe vnde hyttet den 21rb06 t magen . allerhande vleysch myt 21rb07 coriander_puluer/D bestrowet maket 21rb08 v deme guden roke vnde smack . coriander-7/D 21rb09 myt eteke ghestot beholt 21rb10 dat vleysch in deme sommer so dat 21rb11 yd nicht drade vul wert wan du 21rb12 x des dar vpsprenghest . && wan du 21rb13 lock/D cypollen/D knouelock/D geghetten=3 21rb14 hefst so kouwe in dyneme munde-2 21rb15 coriander/D so vorgeyt de stanck 21rb16 dut synt alto male voruaringhe . 21rb17 crucewort/L sprinwort-4/D 21rb18 spranckorne/D laterides-3/D 21rb19 elocteodes/D herba_sancte_crucis=10/D 21rb20 . drey edder vyff sprankorne-2/D 21rb21 reyne geschellet vnde myd warmen=3 21rb22 watere des auendes gedrunken-3 21rb23 weycken den harden bestoppeden-5 21rb24 maghen also dat du wol to 21rb25 stole gheyst schrifft diascorides/A vnde-2 21rb26 herbarius/A . 21rb27 crutzebom/L hendecken/D kukuckes_salt-11/D 21rb28 quinque_digitus=3/D 21rb29 palma_cristi/D satirion_minus/D 21rb30 herba_mercurij/D . && de hefft almeystich-5 21rb31 de suluen krafft alse grot_satirion-4/D 21rb32 standelwort/D . 21rb33 cost/L costus/D costum/D ys 21rb34 wortele de kumpt van vromden-3 21rb35 landen yo he wytter 21rb36 verscher dichter ys ane kleyne 21rb37 worm hole inne wendich ane stof 21rb38 edder puluere wan me one entweibreckt-6 21rb39 nicht ouel enruket vnde bytter=3 21rb40 tengert vppe der tunghen de ys 21va01 de beste . && sunder de nicht entenghert-5 21va02 myd byttericheyt ock ouele 21va03 rucket vnde vele cleyner hole heft 21va04 bynnen de en ys nicht gudt theyn 21va05 a yar blyfft he gud . && cost/D in wyne 21va06 soden vnde ghedrunken is gud tegen 21va07 de harden mylten vnde leueren de 21va08 de van kulde ys vnde maken eyn 21va09 plaster dar vp van bom_olie van 21va10 wasse/D myt costpuluer/D to hope smulten-3 21va11 dar mach me sweden eddr salue 21va12 b af maken dar vp . && welck vrowe 21va13 dede ys kolder natur vnde neyne 21va14 vrucht vntfanghen kan de barne 21va15 cost/D vp eyner pannen vnde late den 21va16 rock in eyner roren van vnden vp 21va17 in de moder gan . && unde kost/D ghepuluert-7 21va18 vnde myd bom_olye menget-3 21va19 steck myt bom_wulle/D an de moder-3 21va20 dat reyniget vnde hittet de moder-3 21va21 c && we eynen kolden maghen 21va22 van kolder sake wegen hefft de neme=2 21va23 bom_olye . was/D yowelkes anderhaluen-6 21va24 verdinck vnde puluer van 21va25 wytteme_wyrcke/D van muschaten/D 21va26 van negelken/D iowelkes ein haluen verdink-4 21va27 van coste/D in wichte make dar 21va28 aff eyn plaster warm vppe den magen-3 21va29 d . && we eyn kranck houet van 21va30 kolder sacke hefft de drincke wyn 21va31 dar kost/D inne soden is io des auendes-3 21va32 e warm . && wedder de spolworme-2 21va33 drinck cost_puluer/D myt zotem 21va34 honnich water . hec omnia palladius/A 21va35 ceduar/L cituar/D ceduar/D ceduarium-5/D 21va36 is eyn wortele ichteswelkes-9 21va37 krudes vnde blifft 21va38 wol teyn yar gud wylt_ceduar/D ys 21va39 wyttelechttich vnde is deme munde 21vb01 walgerichtich mit en luttik scharpheyt-5 21vb02 . && unde wur de engheuer/D 21vb03 gud tho is dar is dusse ceduar/D ok 21vb04 a gud to . && ock maket he lust tho 21vb05 b etende vnde starket dat liff . && ok 21vb06 is he gud wedder stecken der slanghen-4 21vb07 g spynnen boser worme . && gut 21vb08 ceduar/D is dat de nicht lockere heft 21vb09 vnde bleck ghele is lanck vnde dunne=2 21vb10 ys ock in deme munde scharppen-3 21vb11 smack hefft schrifft constantinus_in_dyetis=13/A 21vb12 . && ceduar ghesoden-3 21vb13 vnde genuttet ys gud teghen 21vb14 vorghyfft vnde dar de slanghe steken-3 21vb15 hefft gekauwet dar vp geleyt 21vb16 e weme de mund stincket de kawe 21vb17 vacken ceduar/D in deme munde . 21vb18 f ceduar/D nochterne gheslocken dodet-3 21vb19 de spolworme vnde starket des 21vb20 mynschen synne vnde droghet de 21vb21 speckelen des bregens so secht macer=3/A 21vb22 g . && ceduar/D vackene gheghetten-3 21vb23 macket den mynschen lustich 21vb24 vnde starcket ock den maghen van 21vb25 h older effte nygher sucke . && ceduar-4/D 21vb26 in wyne ghesoden vnde ghedruncken-8 21vb27 vordrifft den hosten de 21vb28 i van kulde is . && ock kranckheit 21vb29 des maghen vnde des ingeweydes 21vb30 de van kulde edder van boszeme 21vb31 k wynde synt . && weme de wyn 21vb32 edder dat beyer vth syneme munde=2 21vb33 stincket deme is dat ock gud . 21vb34 l ceduar/D ghekauwet langhe in deme-2 21vb35 munde vnde dar na inghesloken 21vb36 vordrifft den stanck des lockes/D cypollen=6/D 21vb37 knouelockes/D vth deme munde-2 21vb38 . && hec palladius/A et francko/A 21vb39 m unde ock ceduar/D nochterne ghegetten-6 21vb40 is gut deme ro edder harde spise 22ra01 n in syneme maghen heft . && ock na 22ra02 etende ys he gud we nuwelyck ro 22ra03 edder harde spise geghetten hefft 22ra04 vt experientia docet 22ra05 cubebe/L cubeben/D cubeba/D 22ra06 cubebe/D kerkeste/D kenkessche=4/D 22ra07 . cubeben/D synt wol 22ra08 to mate heyt vnde se synt vruchte=2 22ra09 der bome ouer mer teyn iar bliuen-3 22ra10 se gud in orer krafft . && cubeben-3/D 22ra11 de myddelmatighen scharpen 22ra12 smack hebben myd vele gudeme 22ra13 a roke de schaltu vthlesen . we den 22ra14 snuuen hefft vnde eynen kranken 22ra15 breghen vnde dat houet seyck ys 22ra16 van kolder sake de hebbe alletyd 22ra17 vor syner nese cubeben/D vnde ruke 22ra18 b se . weyde hefft eynen kolden maghen=4 22ra19 vnde neyne gude varwe in 22ra20 syneme antlathe effte anghesichte 22ra21 de nutte vaken cubeben_puluer/D in 22ra22 c syner spise . cubeben/D in dem munde-2 22ra23 gekauwet edder allun/D gekauwet=3 22ra24 in dem munde den tho geholden-3 22ra25 vnde eyn luttick yo en twey 22ra26 gebethen dat vorclaret de stempne 22ra27 des mynschen vnde opent de bestoppeden=9 22ra28 leueren vnde reyniget 22ra29 der pissen ghanck also dat de steyn 22ra30 vth der blasen ock vth den neren 22ra31 mach myd der pissen enwech ghan 22ra32 vnde maket den mynschen lustich 22ra33 d also schrifft auicenna/A . && cubeben/D 22ra34 puluer der daghe nochterne ghedrunken=7 22ra35 yo eyn half quentin myd sape 22ra36 van borrogen_wortelen/D edder van kretelmoren-8/D 22ra37 edder kretelmore/D blade sape-2 22ra38 dat is gud we eyn kranck losich 22ra39 beuende herte hefft secht vnde schrifft 22ra40 palladius/A . 22rb01 cruffliata/L ys benedicta/D 22rb02 in latine gariofilata/D . 22rb03 benedicta/D ys heyt vnde 22rb04 droghe in deme anderen grade de 22rb05 blade synt betere in artzedige wan 22rb06 de wortele wan se grone ys so ys 22rb07 se alder best in der meyge tyd eyn 22rb08 a iar ys se droge gud . && de blomen 22rb09 der vrowen maket se gande wen 22rb10 dat krud in eynen erden gropen myd 22rb11 wyne suth vnde leth den swaden der 22rb12 hitte nedden vp in de heymeliken stede-2 22rb13 b ghan . wedder den kolck sudt 22rb14 krud myt der wortelen in mer water=3 22rb15 myt bom_olye vnde eyn plaster 22rb16 c legge warm vp den buck . wede 22rb17 bose ingheweyde ok eynen kranken 22rb18 maghen hefft van kulde edder boser 22rb19 wynde saken ock de de spyse nicht 22rb20 wol vordowen kan de drinke wyn 22rb21 nuchterne warm dar de blade ock 22rb22 dey wortelen inne gesoden synt vnde 22rb23 de suluen seyde in watere in eyneme-2 22rb24 erden gropen vnde late den swaden 22rb25 van nedden vnde vnder den clederen=3 22rb26 ouer alle dat lyff ghan dat he 22rb27 warm dar aff werde wente hyr 22rb28 platearius/A circa_instans . 22rb29 cassia_fistula/L holt dat mydde=2 22rb30 vnder vnde heyt kolt alzo 22rb31 secht liber graduum heyt vnde droge in 22rb32 dem anderen grade schrift placentinus-3/A 22rb33 heyt in dem dridden grade schriuen-3 22rb34 platearius/A ok constantinus/A . 22rb35 de cassia_fistis/D ys gud de en buten 22rb36 swart slicht de syck wol bogen leth 22rb37 ane knicken edder brekent vnde wan 22rb38 men se vpbrickt inwendich hefft se 22rb39 wol to mate wittelaftige varwe 22rb40 vnde aller meyst rodelichtige vnde 22va01 wan men se erst gantz cloppet nicpt-3 22va02 hollichtich en ludet vnde heft 22va03 wol to mathe scharpen smack mit 22va04 soticheit gudes rokes teyn iar blift 22va05 a se gud na orer verscheyt . wedder 22va06 dat swel in der stroten dar vele lude=2 22va07 af steruen macke einen gargarismus-3 22va08 gargaringe in dem halse in der 22va09 stroten mit cassia_fistula/D vnde nachtscheden-7/D 22va10 water sape vnde krud tho 22va11 hope ghe stot vnde vt ghewrungen 22va12 b cassia_fistis/D in eyneme cyrope is 22va13 c gud einer vngesunden leueren . cassiafistis-9/D 22va14 in welker mate edder wyse-2 22va15 darme se nuttet sachtet vnde drift 22va16 vt den dorren vorbrandde heten coleren-5 22va17 ock flecma groue vuchtnisse 22va18 ane alle hinder also dat se kindere 22va19 vnde swerewyue nutten mogen . 22va20 dat sulue vordrift ok alle swel alle 22va21 sweren de van heteme vorbranden 22va22 blode werden . also schrifft auicenna-2/A 22va23 d secundo canonis . castia_fistis/D 22va24 genuttet in artzedie edder in seck 22va25 suluen opent de bestoppende milten 22va26 leueren lungen vnde starcket borst 22va27 vnde herte vnde alle ingheweyde 22va28 des lyues vnde loset dar vt alle bose-2 22va29 wynde bose vuchtnisse vnde maket-3 22va30 gande dat water ock der vrowen-3 22va31 e tyd . && de sulue cassia_fistis/D 22va32 genuttet myd buckweykinge artzedige=6 22va33 drifft vth alle groue vuchtnisse-5 22va34 weydaghen sucke in der vrowen-3 22va35 ghemechte gheroyckeret myd 22va36 f cassia/D is gud && cassia/D myd honnighe-5 22va37 tempereret legghe vp vnde 22va38 yn harde vuchte sweren weyket 22va39 vnde smydet se also secht constantinus-3/A 22va40 de simplicibus . && wor eyn ghewychte-6 22vb01 cassia/D nym in noden twey 22vb02 ghewychte rindeken/D cinamomen/D 22vb03 g also schrifft diascorides/A && cassia/D 22vb04 myd roszyne/D vnde nachtscheden_water-3/D 22vb05 auent morgen genuttet is gud 22vb06 der bosen leueren den vnreynigen 22vb07 h senen vnde der gelen sucht . && we 22vb08 cassia_fistis/D nutten wil des schal 22vb09 bouen drey quentyn nicht wesen also-2 22vb10 secht abemesue/A vnde ock serapio/A 22vb11 cassia_fistis/D myt turbith/D soden is 22vb12 gud wedder de podagren koleren 22vb13 flecma ghele sucht vnde der leueren 22vb14 sucke && also secht ok platearius/A 22vb15 de simplicibus . 22vb16 cypressien_holt/L is heyt in 22vb17 dem ersten grade vnde 22vb18 droghe in dem anderen 22vb19 a grade . we nu eyn luttick pysset 22vb20 ouer eyn kleyne wyle echt eyn luttick-4 22vb21 . effte wedder de stranwinen 22vb22 nutte des holtes ghepuluert des 22vb23 b morghens in der spyse . && wan dyn 22vb24 wyn edder din beyer gheret so do 22vb25 des puluers dar in dat is gut wedder-3 22vb26 c de lenden sucke . && wan du de 22vb27 lenden suck heffst so sud des suluen 22vb28 puluers in wyne drinck altohant 22vb29 dat helpet secht platearius/A . 22vb30 corallus/L is koldt vnde 22vb31 droghe in deme anderen 22vb32 grade io de roden_korallen-6/D 22vb33 roder vnde klarer slichter 22vb34 groter nicht seer lockrichtich synt 22vb35 io de wytten_corallen/D slichter witter-3 22vb36 swarer ane lockere synt yo se 22vb37 a beter synt . && blodet dyn nesze vele-2 22vb38 macke pillecken van roden_korallen/D 22vb39 puluert mit blotwort/D edder gensekersen_sape-8/D 22vb40 steck eyne na der anderen in de nese 23ra01 b is dy we vmme de borst vnde spigestu=5 23ra02 blot so legge dragant/D in gerstenwater-9/D 23ra03 eynen nacht dar mydde-2 23ra04 make pilleken van rode_corallen/D cleine-2 23ra05 gepuluert dre holt eynen nach 23ra06 der anderen vnder der tunghen dar 23ra07 c na such dat in . && is dy nicht we 23ra08 vmme de borst vnde blodet doch vele-2 23ra09 de nese so make vnde holt ock 23ra10 de pillicken van dem puluere myd 23ra11 d wegebreden_sape/D in den munde is 23ra12 dy de munt vnde dat teneuleysch 23ra13 sere so menghe twey deyl roder_corallen_puluer=13/D 23ra14 den drudden deyl rod_rosen_puluer/D 23ra15 myd wyter dar allun/D 23ra16 eyne nacht inne leghen hefft des 23ra17 do vp dat tenenuleysch vnde holt 23ra18 e in dem munde . && blodet dy vele 23ra19 dyn tenenuleysch menghe rod_corallen_puluer-13/D 23ra20 myd honnige strick 23ra21 dar vp wente hyr platearius/A circa_instans-10 23ra22 f . is dyn mylte geswullen 23ra23 so drinck rod_corallen_puluer/D auent 23ra24 vnde morghen myd warmen watere 23ra25 f dat sterket ok dat herte den magen-3 23ra26 vnde alle dat du bynnen dynen lyue=2 23ra27 g hefst . && don dy dyne tene we 23ra28 vnde synt dy lockerichtich edder 23ra29 to braken wormetich dar do rot_corallen_puluer/D 23ra30 in dat helpet ichte 23ra31 h se vallet vth . rode_corallen/D to puluer-3 23ra32 brant vordryfft de trane der 23ra33 i oghen dar in ghedan . wede blod 23ra34 spiget de nutte auent vnde morghen 23ra35 dre daghe eyn quentin rod_rosen_puluer/D 23ra36 myd deme wytten van dem 23ra37 eyge vnde gummi_arabicum/D gemenget . 23ra38 k we eynen bosen magen hefft he sy 23ra39 iunck edder olt de henghe rode_corallen=6/D 23ra40 in den hals lyke vppe des maghen-4 23rb01 munt dat ys gud vnde wol 23rb02 bevunden wente hyr diascorides/A 23rb03 l vnde auicenna/A secundo canonis . rode_corallen-11/D 23rb04 bouen by dem bedde vordryfft-6 23rb05 bose drome boyser gheyste 23rb06 droghene touernisse donre blixem 23rb07 m vnweder . ok in welkem huse edder-3 23rb08 scheppe se synt edder we se by 23rb09 n syck drecht . ok in dem halse ghedraghen-7 23rb10 synt se gud wedder de blotsucht-5 23rb11 herte suke bose vorschreckinge=2 23rb12 n . ok vor de vallende suke vnde swoninge-5 23rb13 o . rod_corallen_puluer/D myt wartere-5 23rb14 gemenget besprenget in dynem 23rb15 garden bome krude vruchte dar 23rb16 mede so en schadet dar neyn blixem-2 23rb17 edder neyn vnweder wente hyr 23rb18 lapidarius/A vnde liber_de_proprietatibus=7/A 23rb19 a rerum . 23rb20 cristallen_steyn/L vnder de tungen-3 23rb21 b geholden vordryfft den 23rb22 dorste . cristallen/D gepuluert vnde 23rb23 c myd mede ghedrunken oycket de 23rb24 melk der ammen . de sulue melk is 23rb25 gud in ogen artzedige also secht lapidarius-8/A 23rb26 ok liber rerum . cristalle/D 23rb27 in warm gense_blod gheleyt wert 23rb28 teyge edder weyk secht experiment 23rb29 d camels_haw/L soyke squinantum/D 23rb30 dadele/L dadelen/D dactilus_dulcis/D 23rb31 dactulus_romanus/D 23rb32 dactili/D dadelen/D synt vruchte-2 23rb33 van palmen_bomen/D se synt heyt 23rb34 vnde vucht in dem anderen grade 23rb35 a dadelen/D synt nicht lichtliken to 23rb36 vordauwende we se vaken edder 23rb37 plechtliken yt dem werth de mage 23rb38 bose de leueren de mylte bestoppet 23rb39 deme tenen vleysche synt se bosze 23rb40 b schrifft magister ysaac/A . dadelen/D 23va01 dede rype synt vnde vnder tyden 23va02 ghenuttet de voden vnde starcken 23va03 wol ock olde weycke sloppe ledemate-4 23va04 de harden vnde streuen se sunder=3 23va05 yo doch groff blod telen se vnkusscheyt=9 23va06 c voyden se . && dadelen/D 23va07 in watere ghesoden vnde vakene 23va08 ghedruncken is gud der seyken bosen-3 23va09 blasen vnde dem syne lenden vnde-2 23va10 d de dee vackene we don . && dadelen-5/D 23va11 in eynem moyser ghestot vnde-2 23va12 myd deme suluen watere vnde 23va13 myd harte/D gemenget vnde tho hope-2 23va14 ghesoden vordrifft den schorff 23va15 dar mede ghewreuen . && hec dyascorides-7/A 23va16 . 23va17 dach_vnde_nacht/L eykwort/D 23va18 dropword/D is to latine paritaria=7/D 23va19 a . && paritaria_maior=3/D 23va20 . vitraria/D . vitriola/D wente glasze 23va21 vnde glesene vethe macket me dar 23va22 alder best mede reyne && se is heit 23va23 vnde droghe in deme drudden grade-2 23va24 . des krudes blomen synt twyer 23va25 hande varwe de eyne de synt brun_blawe 23va26 de anderen sint ghelechtich 23va27 b dat krud myt den blomen is grone-2 23va28 edder versch to artzedige gudt 23va29 droghe doch edt weynich . && dat 23va30 myd den blomen tho asschen ghebrant=5 23va31 dar macket me fyne glase van 23va32 c dropword/D en weynich gegroszet 23va33 edder en weynich to stot in einem 23va34 moysere dar do klyghen/D to lat dat 23va35 wol vp seyden in lantwyne dat legghe-3 23va36 alse du heytest lyden kanst vppe=2 23va37 den nauel wente vppe dyn gemechte=6 23va38 dat vordrifft de sucke des 23va39 maghen des ingheweydes de van 23vb01 kulde ys vnde is tegen de kolden 23vb02 c pyssen . && dach_vnde_nacht/D in bere-2 23vb03 ghesoden ghedruncken ys gud 23vb04 d tegen de kolden pyssen . && edder 23vb05 dat sulue krud ghegroset vnde vp 23vb06 eyneme teghel steyne heyt ghemaket-3 23vb07 vnde also warm vppe den nauel=3 23vb08 wente vppe dat mechte leyt is 23vb09 e dar ock gudt teghen . && we myd 23vb10 not pysset nu eynen dropen dar na 23vb11 echt eynen dropen de sede dat sulue=2 23vb12 in soltem watere mit bom_olye 23vb13 vnde bynde dat alse he warmest 23vb14 mach van dem nauel wente vp dat 23vb15 ghemechte io versch also vackene 23vb16 f wente he ghesunt wyrde . && dat 23vb17 sulue krud ghesoden alse eyn kol/D edder-3 23vb18 in eyn electuarium ghemenget 23vb19 ghemacket edder eygher koken 23vb20 dar mede ghemacket yffte eygher 23vb21 dar mede gheroret ys gudt weme 23vb22 syn maghe vnde syn yngheweyde 23vb23 kranck ys van kulde edder van boser-3 23vb24 lucht van bosem wynde in deme-2 23vb25 bucke . also schrifft platearius/A 23vb26 g dropword/D sunte_iohannes_krudt/D 23vb27 bybot/D waldistelle/D woldeken/D hulsen_hold/D 23vb28 myd synen bladen romessche_roue_wortele/D 23vb29 koralle/D . dusse seuen 23vb30 an vnser_leuen_vrouwen_hemmeluart_daghe=10 23vb31 edder palm_daghe ghewyget-5 23vb32 . && in welkem huse de sint 23vb33 dar mach de bose gheyst ock neyn 23vb34 toueringe schaden ok neyn spock 23vb35 h ynne driuen . && welk vruwe dusse 23vb36 ses suluen dynck gewyget by oren 23vb37 kindelbedde heft dar en mach neyn 23vb38 touerighe neyn wichelinghe neyn 23vb39 drochnisse neyne dwerghe neyner 23vb40 hande deyer effte spocknisse mote 24ra01 schaden noch vordreyt don dat is 24ra02 also vaken voruaren warhaftich . 24ra03 desem/L ys muscus/D in latine 24ra04 in dem lande to indya synt 24ra05 cleyne derycken in grote alse eyckhorneken=8 24ra06 den wassen swel twysschen 24ra07 oren beynen vnde buke twysschen 24ra08 velle vnde vleysche van orer vuchticheyt-7 24ra09 wan de swele rype synt so 24ra10 wryuen se . se vp dat dar vtfluth 24ra11 dat ys de beste deszem/D wan dat droge-2 24ra12 wol dat dat vleysch dat also desem-3 24ra13 ruck de swart desem/D is nicht 24ra14 gar gud . de ander de ys swarthlecht-5 24ra15 doch de to bleckegolt varwe=2 24ra16 gheschicket de ys beter . && de 24ra17 dridde muscus_varwe/D is also recht 24ra18 bleyck golt varwe edder also spikenardus_varwe=14/D 24ra19 de ys de alderbeste=5 24ra20 . wan du wult kopen guden 24ra21 muscus/D de schal wesen bleyckgele 24ra22 alse bleck golt varwe doch in wendich-4 24ra23 in syneme broke nycht clar 24ra24 wamme one twey brick wan den 24ra25 en kan me nicht wol vor velschen 24ra26 ok synt vnder wilen cleyne vlacken 24ra27 vnde kerneken dar inne de rechte eddel=3 24ra28 synt . wan du den suluen desem/D 24ra29 in de munt nymmest ys denne syn 24ra30 smack ichteswat bitterichtich vnde 24ra31 syn roke gud vnde stycht vp in dat 24ra32 bregen vnde blyft dar inne eyne gude-2 24ra33 lange wyle wan du den muscus/D 24ra34 wedder vt dem munde gedan hefst 24ra35 so ys he rechtuerdich . muscus/D 24ra36 in bomwulle/D in eynen dichten glesene 24ra37 vate edder in eynen bligen vate wol 24ra38 to ghemaket myt wasse/D machstu 24ra39 one lange gud beholden . muscus/D 24ra40 de voruelschet ys de wecht twye 24rb01 so vele also de vnuoruelchet lycke 24rb02 grot . wan du muscus/D in eyneme 24rb03 gleseme vete edder bligene vete langhe-3 24rb04 gud hebben wult so schaltu 24rb05 nummer neyn ander wol rukende 24rb06 krude dar by hebben he vorlust anders=4 24rb07 synen roke . vorlust he ouer synen-3 24rb08 roke so henge one in eyneme 24rb09 gropen in eyne heymelicheyt de de 24rb10 plecht to stinckende vnde de me plecht 24rb11 to to decken yo se oueler stincket 24rb12 yo denne syn roke beter ome wedder=3 24rb13 werth . wan me den muscus/D 24rb14 voruelschet ok wu du schalt dat 24rb15 merken der valscheyt wyl ik nicht 24rb16 hebben starken de wyl ik ander lude=2 24rb17 a laten driuen . wan dyn herte losich-4 24rb18 kranck ys edder alle dyne lede 24rb19 mate alse dat du vnder tyden nicht 24rb20 gan nicht stan kanst wan du geyst 24rb21 dat du dy vaken rasten vnde rauwen 24rb22 edder setten most so puluer twe edder-3 24rb23 drey korne muscus/D myt en luttick-4 24rb24 kruseminten_puluere/D myt warmen-3 24rb25 wyne yo du dat vakener deyst 24rb26 yo du er gesunt werst wol dat de 24rb27 suke kumpt van deme bregen des 24rb28 houedes edder van der leueren . 24rb29 b dat sulue ys gud wem syn mage 24rb30 c bose ys van kolder sake . desem/D 24rb31 vakene vor de nese geholden sterket=3 24rb32 dat bregen geroken vnde ys gud 24rb33 wan syck de vruwen vrucht_moder-3 24rb34 in eyne syden gyfft myd groter 24rb35 clemmynge van boser vuchtnisse 24rb36 d de dar inne ys . wan de vrucht_moder 24rb37 vp to dem herten myd groter=3 24rb38 clemminge sticht so berne de 24rb39 vruwe desem/D in eynem veyte vnde 24rb40 late den rok van nedden vp vnder 24va01 e den clederen in ghan . && deszem/D 24va02 ghekauwet vordrifft den stanck des 24va03 f mundes . && weme dat swet vnder 24va04 synen armen stincket edder voyte 24va05 ouel rucket de wryue de stede mid 24va06 muscus/D dat ys gud also secht magister-6 24va07 g platearius/A && den olden 24va08 luden in dem wyntere ys gud muscus_roke-8/D 24va09 h . && de sulue muscus/D starket-3 24va10 des mynschen houet he oycket 24va11 i den mynschen slap . && eyn prustinge-4 24va12 effte eyn fynneringe myt muscus-3/D 24va13 ghemacket vordrifft de gycht 24va14 vt deme houede && hec diascorides/A 24va15 k wan de cloeken wysen kremere gan 24va16 dar se muscus/D kopen wylt tho voren-3 24va17 also verne alseme myd eyneme 24va18 steyne werpen mochte so vorstoppen-3 24va19 se de nese vnde mund so dat se 24va20 nicht rucken . denne denn so rucken se 24va21 vnde smecken den deszem/D ift he recht 24va22 sy alse he wesen schal so kopen se 24va23 one huynsword/L require . h . 24va24 des_hyllighen_kerstes_word/L 24va25 hunesword/D hertesword/D ys 24va26 elleborus_niger/D de suuerth 24va27 nedderwart vnde suuert nicht so 24va28 starcke alse elleborus_albus/D . de 24va29 suuert vpword starcke vt dar vmme-2 24va30 is de swart nicht so angestlick 24va31 to nemende syne wortel synt swart 24va32 vnde cleyne vnde wyt grone . we 24va33 de wortelen nycht sneel vp grefft 24va34 wan he se grauen wel dat krencket-3 24va35 dat houet vnde dat ghesychte 24va36 der oghen vnde wan me se bedaruen-3 24va37 wel so schalme se erst wol thomathe-5 24va38 a droghe macken . && sap 24va39 van deme krude ghedropet in des 24va40 perdes edder eynes anderen quekes=3 24vb01 iffte deygers oren vordrifft de 24vb02 tranen der oghen dar se vnder tyden-3 24vb03 b blint aff werden . && der wortelen-5 24vb04 dree halue quentyn myd wyne-2 24vb05 vnde ghersten_mele/D ghesoden vnde-2 24vb06 des auendes warm ghedrunken 24vb07 dat macket eyne buck suueringhe 24vb08 c de ys gud . && we in den ledematen 24vb09 de gycht hefft edder watersuchtich 24vb10 inwordt ys gheworden de nutthe 24vb11 c dat . && dat sulue ghemenget myt 24vb12 wyrck/D puluer alse eyn salue allerhande=5 24vb13 schorff der deyr dar mede bestrecken-8 24vb14 d helpet wol && twey quentyn-3 24vb15 der suluen wortelen ein quentin 24vb16 soltes vnde den drudden deyl van 24vb17 eynem quentyne schanponien/D lynsen-3/D 24vb18 lysen_mele/D twey quentyn ghersten_mel-8 24vb19 eyn quentyn in eyner haluen-3 24vb20 quarten wyns wol vp ghesoden-3 24vb21 vnde warm des auendes al edder-3 24vb22 eyn deyl ghenuttet ys gudt teghen-4 24vb23 de melancolien ok teghen de 24vb24 e vallende sucke . && dat krud myd 24vb25 der wortelen in watere myd eteke-2 24vb26 ghesoden suuert der aderen ore 24vb27 blasinghe neddene vnde achter ynne-2 24vb28 f de emorroydes heiten . krud dat 24vb29 myd der wortelen vnde lysen/D lynsen-3/D 24vb30 tho hope in watere ghesoden 24vb31 dat sod auent vnde morghen ghedruncken=8 24vb32 warm vnder tiden kolt 24vb33 ys gud dene de beddereyse ligghen 24vb34 de den schemen vor den oghen hebben 24vb35 vnde de de watersucht hebben vnde 24vb36 g gicht nutten dat . ein plaster van deme-2 24vb37 sape des krudes vnde wortelen 24vb38 vppe de drose in deme halse gelecht 24vb39 h vordrifft se . && dat sulue plaster 24vb40 weycketh de moder des wyues 25ra01 i warm dar vp gheleyt . && dat sulue-2 25ra02 sap mit gersten_mele/D eyn plaster 25ra03 vppe den swuls der watersucht 25ra04 k ys gudt . && de wortele myd eteke-2 25ra05 ghesoden vnde de thene dar mede-2 25ra06 ghewreuen weme se we doen 25ra07 l helpet wol && ock de sulue etick 25ra08 langhe in deme munde gheholden 25ra09 warm vordrifft den thenen swuls 25ra10 in der erne in dem lesten des austen 25ra11 schaltu des_hillighen_kerstesword/D 25ra12 vp grauen vnde lath se droghen 25ra13 hec omnia ex plinio/A et dyascoride/A 25ra14 plateario/A et constantino/A libro graduum-4 25ra15 && schamponien/L . elleborus_albus/D 25ra16 require . s . 25ra17 dyll/L dylbe/D ys anetum/D absinteum_dulce-8/D 25ra18 . && dyll_sad/D nym 25ra19 vp myd syneme krude eyr 25ra20 idt alto rype wert vnde lath dat 25ra21 to samende droghen && dre yar behold-4 25ra22 dat syne macht auer alle yar 25ra23 a nyghe dat ys best . && dylkrudt/D 25ra24 gestot vnde in dunnem beyre gesoden=3 25ra25 is gud den de mit not pisset makestu-5 25ra26 dat sote myt sucker so is id 25ra27 b nutter . && dil_sad/D lyn_sad/D to hope 25ra28 gestot myd bomolye edder in noden 25ra29 myt meyscher_botteren/D dat solt in 25ra30 water vth ghekneden eyn plaster vp 25ra31 alle killende sweren edder vp alle andere-4 25ra32 killende swuls dat sachtet de wedaghen-6 25ra33 c secht auicenna/A . && dil_sat/D 25ra34 ghesoden vnde ghestot in wyne edder-3 25ra35 in bere edder in watere vnde 25ra36 warm ghedrunken oket den ammen 25ra37 d ore melck . && dat sulue ghedrunken 25rb01 vor drift des magen sukeen edder vngemack-4 25rb02 e . && dat sulue warm ghedrunken-3 25rb03 vordrift de bosen wynde vt dem 25rb04 buke ok is dat sulue gud welker 25rb05 f vrowen de moder unuerdich is . && wem 25rb06 de buck vnde dat ingeweyde wey 25rb07 doet de stotte de kolle des dyl_krudes-3/D 25rb08 myd deme sade in watere vnde-2 25rb09 drincke dat warm dat dauwet 25rb10 wol vnde ys gudt deme de nycht 25rb11 g dauwen kan . && weme syn buck 25rb12 swyllet edder drinthet de drincke 25rb13 dylsad/D ghepuluert myd warmen 25rb14 h watere . && dat sulue is ock gudt 25rb15 i deme de nicht pyssen kan . && we 25rb16 den huch hefft edder weme dat 25rb17 bladt vnder der strothten nedder 25rb18 schud dat he nicht slucken kan de 25rb19 berne dylsad/D al kleyne mydt syner 25rb20 wortelen tho asschen vnde neme 25rb21 de asschen vp eynen breyden stock 25rb22 edder vp synen dumen vnde bore 25rb23 dat blad vp in deme halse twye edder-3 25rb24 drye des daghes dat ys gudt . 25rb25 k de sulue assche vppe dat wylde 25rb26 vleysch vth den sweren edder dat 25rb27 vt den wunden kumpt dat heylet 25rb28 l se . && de sulue assche ys gudt weme-2 25rb29 syn ghemechte ys gheswullen 25rb30 edder we sweren dar ane hefft . 25rb31 m ock ys dar wylt vleysch ynne so 25rb32 strauwe der asschen dar vp dat byt 25rb33 dat vth den sweren edder vth den 25rb34 wunden vnde droget vnde heylet 25rb35 n se . c de sulue dyl_wortele_assche 25rb36 heylet dat vletende seer edder schorff=4 25rb37 o dar vp ghestrowet . && weme-2 25rb38 de oghen swillen vnde hytten 25rb39 de ete dyl/D krut vnde wortelen vnde legge-2 25rb40 se gestoet des auendes vp de ogen 25va01 p dyl_sad/D ghebraden vnde den rock 25va02 in de munt laten geghan vordryfft 25va03 q dat gysschen . dyl_blomen/D gesoden 25va04 in bom_olye is gud iegen den swuls 25va05 de van vroste gekomen ys vnde ys 25va06 gud weme syn houet we dot vnde 25va07 syne aderen sweren de salue syck dar 25va08 r mede . weme syne tenen waghen 25va09 vnde vmmelanck bose synt de berne-2 25va10 dyl_sad/D to puluere vnde wriue 25va11 s dar in dat ys gud . && dylkrud/D edder=3 25va12 sad stedeliken ghegeten krenket 25va13 t dat gesichte des mynschen . dyl_krud/D 25va14 in kole/D edder myd vleysche 25va15 gekoket vnde vnder tyden nicht alle=2 25va16 tyd ghegetten starket dat bregen 25va17 ok den magen dicit platearius/A et 25va18 auicenna/A secundo canone . 25va19 dyckdam/L ys diptamus/D in latine-4 25va20 de in warmen drogen 25va21 steynichtigen steden wasset de ys 25va22 best twe iar blyfft de wortel gud 25va23 wan de droge ys vnde dicht vnde 25va24 nicht en stufft wan men de wortelen-3 25va25 to brickt so ys se gud in artzedige=4 25va26 a . weme eyn vorghiftich deyr 25va27 gebeten hefft de grose edder stote 25va28 dat krud vnde legge dar vp vnde supe=2 25va29 des sapes myd wyne edder 25va30 b myd watere in noden . ok dat 25va31 puluer van der wortelen myt mynten_sape-8/D 25va32 eyn plaster dar vp gelecht 25va33 c edder drinke dat ok also . && weme 25va34 de kolde pisse ys vnde entelen dropen-3 25va35 pisset de sede in wyne der wortelen-5 25va36 puluer vnde drinke dat warm 25va37 d auent vnde ok morgen . && we amborstych-8 25va38 ys van kulde wegen de 25va39 seyde vygen/D in wyne dar do he in 25va40 eyn halff loth dyckdammes_wortelen_puluer-10/D 25vb01 vnde deyle dat dre auende-2 25vb02 e drinck dat warm . && nym dyckdammes_wortelen_puluer=24/D 25vb03 vnde 25vb04 beuergeylen_puluer/D de menge myd 25vb05 ruden_sape/D we de vallende suke 25vb06 hefft de supe des eyn deyl vnde ligghe-3 25vb07 vp den rugge vnde geyte des 25vb08 suluen in de nese warm yo des auendes-3 25vb09 also vaken dat he gesunt werde-2 25vb10 f . weme yt in den knocken armen=3 25vb11 edder benen edder rugge breket=3 25vb12 de neme dat sulue warm vnde 25vb13 wryue syk dar mede hec platearius-2/A 25vb14 e . && eyn man hadde eyne grote 25vb15 dycke lyppen an syneme munde vnde 25vb16 was na veler artzedige der ome 25vb17 neyn helpen konde do stotte magister=3 25vb18 solernus/A dyckdammes/D krud vnde-2 25vb19 wortelen vnde bant dar vp dre 25vb20 auende yo warm vnde varsch do 25vb21 brack de dyckicheyt do stotte he 25vb22 gronen verschen roueredich/D vnde 25vb23 bant dar vp do quam dar vt eyn 25vb24 smal worm eynes vingers lanck 25vb25 also makede he one gesunt . hec 25vb26 in duodecima tabula libri solerni/A 25vb27 columpna tercia de venenis . 25vb28 a distel/L ys tribulus/D . distele/D 25vb29 de vp dem velde vppe drogher=4 25vb30 erde wasset syn sat ghepuluert=4 25vb31 myd wyne gedrunken warm 25vb32 b ys gud we den steyn hefft . && dat 25vb33 sulue puluer in de wunde gedan 25vb34 de eyn vorgyftich deyr betten hefft 25vb35 c dat heylet . dat sulue puluer edder=3 25vb36 de dystel/D myd syner wortelen 25vb37 gehacket myd wateer gesoden vnde 25vb38 ghegothen dar vloge synt de vorgan-3 25vb39 d . dystel/D de tam ys de in dem 25vb40 garden edderby dem tune wasset 26ra01 dar nicht vele dorricheit is sin sat sine-2 26ra02 kolle syn wortele ghepulueret is 26ra03 gudt to olden segen edder vuchticheit 26ra04 older bladderen edder sweren de droget-3 26ra05 dat . && ock myd honnige ghemenget-6 26ra06 vnde dar vp gebunden . des 26ra07 e distels/D sap warm mit wine gedrunken-3 26ra08 brycket den steyn in der blasen in 26ra09 der neren vnde maket de pisse wol 26ra10 gande . also scriuen plinius/A vnde 26ra11 diascorides/A 26ra12 distel/L de het lopende edder 26ra13 waldistel/D edder orengele/D 26ra14 ys yringus/D edder secakul/D 26ra15 a vnde de is beter nature && de wortele-4 26ra16 ghepuluert vnde ghedrunken is 26ra17 gud dem geswullen killende magen 26ra18 vnde den de nicht wol pissen kunnen 26ra19 b ock den vrauwen de ore tid nicht 26ra20 c wol hebben . && ock is dat gut wen 26ra21 eyn vorgiftich deer ghebeten heft 26ra22 d weme syne leuere bose is de drincke-2 26ra23 dat sulue also vnde legge dat vp 26ra24 de leueren eddder de wortelen mid water-3 26ra25 ghestot eyn plaster dar vp ghelecht-5 26ra26 vnde alle vor ghescreuen dink 26ra27 de sint best wan du dar kretelmoren/D 26ra28 pasternack_sat/D to mengest also scrift 26ra29 dyascorides/A 26ra30 donre_bone/L donre_lok/D drosword-4/D 26ra31 is fabacrassa/D crassula_maior-8/D 26ra32 a maurela/D && drosword-4/D 26ra33 is alle kolder nature or sap in 26ra34 de oren ghegoten vordryfft der oren 26ra35 b sweren . && we sick myd den sape in 26ra36 dem bade wriuet dat vordrift den 26ra37 c iucken . && weme dat houet inwendich-4 26ra38 sweret van hitte de stote drosword_krudt-10/D 26ra39 vnde macke eyn plaster 26ra40 d dar vp && drosword_krud/D vnde komen-3/D 26rb01 vnde solt to hope ghestot ein 26rb02 plaster dar van gemacket vordrift 26rb03 e de bosen sweren by den oren . && dat 26rb04 krud ghestot vnde an de hemeliken 26rb05 stede ghedan stillet der vrowen suke-2 26rb06 f . && drosword/D vnde huszlock_sap/D 26rb07 rosen_oly/D to hope ghestot losschet=4 26rb08 dat hillighe_sunte_anthonius_wur 26rb09 . && hec sunt experta per frankonen-5/A 26rb10 . 26rb11 dost/L is origanum/D he ys 26rb12 heyt vnde droge de mit 26rb13 groten bladen in drogen 26rb14 stenychtighen steden wasset de ys 26rb15 best . && de in den garden ane vele=2 26rb16 sunnen myd cleynen bladen wasset 26rb17 ys gud tho bequemeliker artzedyghe-3 26rb18 . && dost/D schaltu alle iar versch 26rb19 hebben de blade mit synen blomen 26rb20 droghe ane sunnen de schelle warp 26rb21 a en wech . && we de dost/D alle morgen 26rb22 ruckt de starcket vnde lichtet dat 26rb23 b breghen . && dat sap in dem seren 26rb24 munde gheholden dat macket one 26rb25 c heyl . && weme de oren inwendich 26rb26 sere synt de gheyte doest_sap/D myd 26rb27 melck van eyner vrouwen edder 26rb28 d van eyner ko dar in && weme de 26rb29 lede tho slaghen edder to brocken 26rb30 synt de macke wulle in dost_sape/D 26rb31 vnde bom_olye vucht vnde sla dar 26rb32 e vmme . && dost_sap/D drinck myd 26rb33 wyne dat vordrifft vthe deme buke-2 26rb34 spolworme . bose wynde vnde 26rb35 de sucke de du inwendch heffst . 26rb36 f weme eyn vorgyfftich deyer gebeten-3 26rb37 hefft edder eyn ander deyer de 26rb38 drincke wyn . dar dost/D ynne ghesoden-3 26rb39 g sy . && is dy vorgyfftnisse geuen 26va01 so nym dre deyl waters eyn deyl 26va02 honniges dar inne sut dost/D dat drinke-2 26va03 h alle dage wan eyn vruwe orer 26va04 rechten tyd nicht en hefft de drinke 26va05 wyn edder olt beyr dar dost/D inne 26va06 i soden ys . we sere hostet de menge 26va07 dost_puluer/D myd honnige vnde ethe 26va08 k des wan he wyl . we rudich effte 26va09 iuckich ys edder bose vlacken heft 26va10 an der hud de wassche syck in dem 26va11 bade myd watere dar dost/D inne gesoden=5 26va12 l sy . weme de munt inwendich 26va13 sere ys edder dat blad vuula in der 26va14 stroten nedder vallen edder de tene 26va15 sweren vnde we don de kauwe dost/D 26va16 m vnde holde den lange in dem munde . weme 26va17 dat blod vth den oren gheyt vnde 26va18 sere synt dar gud in dost_sap/D myd 26va19 n bom_olye . wede amborstich is vnde 26va20 gyschet so eyn mode pert de sede 26va21 dost/D in watere vnde drinke dat vakene=4 26va22 auent vnde morgen warm . 26va23 o we nicht wol dauwen kan edder 26va24 weme de buck vele curret de drinke-2 26va25 warmen wyn edder olth beyr 26va26 auent vnde morgen dar dost/D inne 26va27 p gesoden sy . we nicht sweten kan de 26va28 menge dost_sap/D huslock_sap/D vnde supe-2 26va29 q dat warm . weme de lenden 26va30 we don de menghe dost_sap/D myd 26va31 gersten_mele/D vnde legge dar vp . 26va32 r wede myd arbeyde pisset de drinke=2 26va33 auent vnde morgen warmen 26va34 s wyn dar dost/D inne soden sy . dost_sap/D 26va35 cipollen_sap/D rosen_water/D do in 26va36 eyn glasz henge dat in de sunnen 26va37 verteyn dage dar na sette dat vnder-3 26va38 dyn bedde edder wur du wult 26va39 dar mach neyn vorgyfftich worm 26va40 t komen . dost/D gestot vnde myd wyne-2 26vb01 eyn plaster vppe dat houet geleyt=4 26vb02 sachtiget syne kranckheyt . 26vb03 v wyn alle morgen gedrunken dar 26vb04 dost/D inne gesoden ys dat vordrifft 26vb05 dat brekent vnde killinge in den ledematen-5 26vb06 x . wyn in dem munde langhe 26vb07 warm geholden dar dost/D vnde bartram=4/D 26vb08 inne soden ys ys gud deme de 26vb09 y tene we don van kolder sake . dat 26vb10 sulue in dem halse gargart vnde 26vb11 wedder vaken vth gespigec is gud 26vb12 deme dat blad edder de vue nedden=3 26vb13 an den hals geschoten ys . hec 26vb14 omnia ex ysidero/A plinio/A diascoride/A plateario-6/A 26vb15 ex francone/A et ex macro/A . 26vb16 duuelszbete/L sunte_peterszword=4/D 26vb17 a uerbetene/D is morsus_dyaboli/D 26vb18 de ys gud in den syrup ieghen-4 26vb19 b de watersuch . we de kolden 26vb20 suke edder de kolden febres hefft 26vb21 wen yt ome an gan wyl so drinke=2 26vb22 he warm beyr dar de wortele 26vb23 myd dem krude inne gesoden ys 26vb24 vnde ethe de wortelen experimentum 26vb25 expertum est . 26vb26 duuenkeruele/L nunnenkrud/D 26vb27 sconeke/D require fimelsterne/D f in 26vb28 fine wylt_rude/D . uelt_rude/D . fumus_terre/D 26vb29 ertrock/D fimelsterne/D ys fumus_terre/D 26vb30 pastus_columbarum/D . fumus_terre/D 26vb31 ys heyt in deme ersten grade 26vb32 vnde droge in dem anderen grade 26vb33 a grone docht he in artzedige . 26vb34 droge docht he nicht in artzedige=2 26vb35 && magister ysaac/A secht fumus_terre/D 26vb36 maket vele boses wyndes 26vb37 in dem buke men ethe merk_sad/D 26vb38 annisz/D edder venekol_sad/D dar mede 26vb39 edder alto hant dar vp edder dar 26vb40 b na . schoneke/D fumus_terre_sap/D 27ra01 edder dat krud in watere gesoden 27ra02 vnde ghedruncken edder dat krud 27ra03 des morgens ghegetten yo sunderlicken-6 27ra04 in der meyghen_tyd dat reynyghet-6 27ra05 vnde vor klaret dat bloud 27ra06 vnde samftighet de nature yd starket-3 27ra07 den magen . yd opent de bestoppende=5 27ra08 leueren . yd macket lust tho 27ra09 etende . yd macket de pyssen gande 27ra10 vnde reynighet den licham van aller-3 27ra11 vulen vuchtnisse alse melancocolien=6 27ra12 flecma rot colera dar iucken 27ra13 schorue aff komen also seggen auicenna=5/A 27ra14 vnde constantinus/A secumdo 27ra15 c canone . && sconeken_sap/D myd suckere-4 27ra16 myd warmen watere drye 27ra17 yo in eyner weycken nochterne gedruncken-8 27ra18 dat suuert alle vuchtnisse 27ra19 d de den schorff macken . && dat sulue=2 27ra20 sad gedroget eyn halff lot wichte-2 27ra21 vnde eyn lod suckers myt eynem 27ra22 guden druncke warmes waters 27ra23 e des morgens deyt dat sulue . && edder-3 27ra24 eyn halff lot sapes myt eynem 27ra25 lode venekols_sades/D . vnde water 27ra26 ghesoden ock also ghedruncken deit 27ra27 f dat sulue . && edder eyn halff lod 27ra28 sapes eyn kleyne eteckes eyn lod 27ra29 wychte not_olye/D eyn halff lot cleynes_rockes-10/D 27ra30 van rocke bouen deme 27ra31 vure dar macke eyne salue aff vnde 27ra32 smere dy dar mede in dem bade teghen-4 27ra33 den schorfft is dat alderbeste 27ra34 g we de watersucht hefft so dat ome 27ra35 dat lyff altomale swyllet esule/D puluer=3 27ra36 ander halff quentyn droge sconeken_sad-9/D 27ra37 eyn halff lod . merck_sad/D 27ra38 venekol_sad/D eynes iowelckes eyn 27ra39 halff lod vnde eynen verdinck lutterdes-6 27ra40 honnighes in eynen guden 27rb01 haluen quarter waters ghesoden 27rb02 also laughe men wol tomate grote=2 27rb03 vyssche koket drink des morgens 27rb04 g warm de wile dat waret && dat 27rb05 is ock gud teghen der ledemathen 27rb06 h sucke . && weme de ledemate vele 27rb07 we don besunderen de arme bouen 27rb08 den ellenboghen edder podagra . 27rb09 eyn halff lod fumus_terre_sap/D . eyn 27rb10 halff lod citolosen_wortelen_puluere-2/D 27rb11 in wyne edder in oldeme beyre 27rb12 ghesoden drincke dat warm . vnde 27rb13 schoneken_krud/D in wyne ghesoden 27rb14 legghe warm edder kolt vppe den 27rb15 i weydaghen . && weme vele walghert-5 27rb16 vnde nicht wol eten mach 27rb17 vnde de leuere . ok de mylte bestoppet-3 27rb18 ys vnde neyne rechte bucklosinghe=6 27rb19 hefft de drincke des suluen 27rb20 sapes auent vnde morghen vnde 27rb21 do sucker dar tho myd warmen 27rb22 watere && dencke yo dat he hir 27rb23 vor an ghesecht hefft wan du ffumus_terre=9/D 27rb24 nutten wult do merck/D 27rb25 venekol_sad/D dar tho . 27rb26 duuenuot/L ossen_nauel/D 27rb27 is asparagus/D sparagus/D 27rb28 sparagula/D pes_columbinus-5/D 27rb29 vnde ys heyt vnde droghe 27rb30 vnde ys kleyne stude vnde strucke 27rb31 mid gantz cleynen scharpen bladen 27rb32 also dorne vnde hestt cleyne rodeberecken=8 27rb33 edder rode korne dar is 27rb34 eyn sad ynne && ouer der elue vmme-2 27rb35 borch wesset orer ghenoch syn 27rb36 vrucht blyfft twey yar gud && ok 27rb37 hefft yd sad ane syne vrucht 27rb38 a wan du syne vrucht mit vleyssche 27rb39 sust vnde nuttest dat vleisch dat sod 27va01 edder sust de suluen vruchte myd 27va02 watere vnde nuttest dat is gud iegen 27va03 de kolde pissen wan eyn entelen 27va04 dropen pisset . ock iegen des maghen-4 27va05 effte der dermen sucht effte 27va06 lenden ouel . vnde opent de bestoppinghe-3 27va07 der leueren vnde ok der mylten 27va08 ock ys yd gud iegen den steyn . vnde 27va09 wat du schelinghe hefst in dyner 27va10 borst vmme dat herte al van kolder=3 27va11 b sake . ieghen alle dusse vor geschreuen=8 27va12 suke ys dat gud gedrunken 27va13 wyn edder water dar de sparagus=3/D 27va14 vrucht edder sad inne soden 27va15 c ys also secht platearius/A && dut sulue-2 27va16 water edder wyn gedrunken ys 27va17 gud weme eyne bose slange gebeten 27va18 d hefft . sunder de hunde de des drinken-3 27va19 edder vleysches ethen dar sparagus-5/D 27va20 vrucht effte sad mede gesoden-3 27va21 ys de steruen hoc expertum est 27va22 also schrift magister albertus/A in libro=3 27va23 de vegetabilibus . 27va24 duuen_veed/L ys ok krut dat wasset=3 27va25 myd anderen kruden in den garden=3 27va26 syn kol bouen vp deme krude 27va27 ys duuen_votes/D wyse vnde hefft gele=2 27va28 aa wortelen in den meyge vp ghenomen-5 27va29 hebbent de wyff to anderen 27va30 dinghen dar se schone anghesichte 27va31 rodelichtich syk mede maken secht 27va32 gordonius/A in fine libri medicine . 27va33 dreblad/L etc . soyke hyrvore in c 27va34 cle eleuer_blad/D . drosword/L ys 27va35 hyr vore donrebone/D . dropword/L 27va36 ys dach_vnde_nacht/D . duuen_wyn/L ys 27va37 wylt_wyn/D . deyget/L soycke berken_holtes_borken/D 27va38 . dodeword/L . appel_van_allexandrynen-21/D 27va39 . drosz_lock/L 27va40 socke squille/D tydelosze/D . 27vb01 draghant/L dragangantum/D ys 27vb02 wyt_gummi/D kolt in dem anderen-5 27vb03 grade vucht in dem ersten vnde 27vb04 ys in allen artzedigen der oghen vnde 27vb05 a borst vuchticheyt gud . dragant/D 27vb06 lat in dyneme munde toghan vnde 27vb07 such myd der spekelen in edder lat 27vb08 den dragant/D in warmen watere toghan-4 27vb09 vnde drinck des nochterne 27vb10 ock des auendes dat ys gud der 27vb11 struuen borst ock der lunghen vnde 27vb12 vorclaret de stempne . vordrifft den 27vb13 hosten vordrifft clemminghe weydaghe=5 27vb14 in der blasen . der neren de 27vb15 van sericheyt effte wunden synt . 27vb16 b vnde weme de tunghe struff ys de 27vb17 c holde dragant/D in dem munde . vnde-2 27vb18 wede starcke stide artzedige 27vb19 nympt de do dar draghant/D to edder=3 27vb20 supe des waters to hant dar 27vb21 na dar vmme dat dat ingheweyde=2 27vb22 nycht geseriget en werde also 27vb23 ys in libro graduum . 27vb24 dannen_swamp/L . agaricus/D 27vb25 ys heyt in dem anderen grade-2 27vb26 droghe in dem drudden grade 27vb27 secht platearius/A agaricus/D in libro 27vb28 graduum ys heyt in dem ersten grade=2 27vb29 heyt in den anderen grade . droge=2 27vb30 agaricus/D de ys senneuolt vnde 27vb31 wyt brockelheftich slicht innewendich-4 27vb32 ghedeylede schuluerde dunne 27vb33 stucke vnde de ys de beste . dede is langeleftich=9 27vb34 wyt nicht also brockelheftich-4 27vb35 a also secht ok iohannes_mesue/A 27vb36 agaricus/D myd synen spike gepuluert 27vb37 do eynen nacht in zegen_melck effte 27vb38 waddeken/D vnde lath yd wedder droghen-4 27vb39 so ys he rechtuerdich gud 27vb40 dar do tho engheuer_puluer/D den 28ra01 verden deil dat puluer do hope lathe-3 28ra02 eynen nacht in wyne ligghen 28ra03 so make dar zenewolde runde knobben-4 28ra04 aff also knippelsteyne der do 28ra05 in artzedie eynen edder twene na 28ra06 b dyner not effte behoue agaricus/D 28ra07 in laxatis buckweykinge artzedyghe-3 28ra08 ghenomen loset vnde vordrift 28ra09 groue vuchtnisse vnde flecma melancolyen=9 28ra10 . vnde suuert den bregen 28ra11 de senen . lunghen . borst . magen . 28ra12 leueren . mylten . ock lendensucke . 28ra13 de vallendesucke . vnde alle inwendighe-5 28ra14 c sucke . && agaricus/D vackene 28ra15 ghenuttet is gud wedder de gelen 28ra16 sucke vnde macket gude varwe . 28ra17 agaricus/D in artzedie ghepuluert 28ra18 nym tho eyneme male nycht mer . 28ra19 wan eyn quentyn edder eyn halff . 28ra20 e wente hyr iohannes_mesue/A . wedder-3 28ra21 de kolden sucke alle dage nym 28ra22 eyne purgatien do to hope eyn quentin-3 28ra23 agaricus_puluer/D ein halff verdink 28ra24 wychte sapes van venekole/D vnde 28ra25 fimus_terre/D fymelsterne/D dat drink 28ra26 warm wan eyr de sucke komen 28ra27 f wyl . && dat sulue is ock wedder 28ra28 de lenden sucke edder de dee sucke 28ra29 g solt/D . wynsteyn/D . agaricus/D . cleyne 28ra30 to hope wol ghepuluert myd honnighe-5 28ra31 dar walke eynen wecken inne-2 28ra32 h den stecke in de fistelen . && heffstu-3 28ra33 eyn kranck houet van ouervlodigher-6 28ra34 vuchtenisse vnde eynen bosen-3 28ra35 maghen so drink warm beyer 28ra36 edder wyn auent vnde morghen 28ra37 dar sene/D . agaricus/D . beuergeilen/D vnde-2 28ra38 squinantum/D kamels_haw/D ynne 28ra39 ghesoden sy wente hyr platearius/A 28ra40 i circa_instans . && agaricus_puluer/D 28rb01 eyn quentin edder anderhalf mit 28rb02 ghemengheden honnyge vnde water-3 28rb03 des auendes warm ghedruncken-3 28rb04 k laxeret den hoffganck . && agaricus-5/D 28rb05 eyn quentyn myd wyne vnde-2 28rb06 watere ghemenghet drinck des 28rb07 morgens warm dat is gud wedder=3 28rb08 alle bose schedelyke dodlicke inwendighe-8 28rb09 vuchtnisse vorgifft . suke 28rb10 roden kolre vnde deystu wat driakels-4 28rb11 dar tho so vordrift id alle bose=2 28rb12 vuchticheit des bregens vnde aller-3 28rb13 senen edder leden vnde ys gud 28rb14 wen eyn bose worm edder der beten=3 28rb15 efte gesteken heft wente hyr serapio-5/A 28rb16 de medicinis de simplicibus 28rb17 dolit/L require atrament/D 28rb18 ekmyspelen/L ys fiscus_quercinus/D 28rb19 edder appel=3/D 28rb20 edder berbom_mispelen-5/D 28rb21 in wyne ghesoden vnde ghedrunken-7 28rb22 dat hyttet dat gantze lyf 28rb23 vnde opent de swethole in der hut 28rb24 b de suluen mispelen_beren/D menge 28rb25 myt wasse/D myt harte/D edder eyn plaster-3 28rb26 weycket alle harde sweren vnde-2 28rb27 ock de mylten de sweren vnder 28rb28 c den oren . van den suluen beren 28rb29 mit wittem_wiroke/D ein plaster vordrift-5 28rb30 aller olden bosen sweren vuchticheyt=9 28rb31 vnde sericheyt also secht 28rb32 serapio/A . 28rb33 ertrock/L is fumus_terre/D duuen_keruele-11/D 28rb34 . eppe/L is merck-3/D 28rb35 . elderen/L is alhorne/D 28rb36 eyckwort/L is dach_vnde_nacht/D socke-2 28rb37 in lyttra d engersch/L is beuenelle/D 28rb38 edeberenbrot/L ghele_swardeie/D 28rb39 gele_swerderle/D de wortelen 28rb40 nim vp mit den blomen mit dem krude 28va01 in deme austmane . de wortele 28va02 snyd cleyne in veyr stucke vnde rige-2 28va03 se in eynen bant vnde droge se 28va04 in der sunnen so synt se dre iar gud 28va05 in deme latine het se acorus/D gladiolus_agrestis=15/D 28va06 affrodissa/D . affrodissia=3/D 28va07 a . && acorus/D wortele vnde krud 28va08 henghe bouen den benen_stock so 28va09 envlucht dat benen_swarm nicht 28va10 b enwech . && acorus_wortele/D dede 28va11 soytest vnde dickest ys vnde best ruket-3 28va12 c de ys best to artzedige . wede 28va13 kranck ys in der borst an der syden=3 28va14 in der leueren van kolder sake=2 28va15 edder wem yd clemmet in dem 28va16 bucke edder de milte swillet de stote-2 28va17 de wortelen versch myd deme 28va18 krude vnde seyde dat in watere 28va19 vnde drinke dat warm auent vnde 28va20 morgen wente he gesunt werde 28va21 d we nicht wol pissen kan . weme 28va22 we ys in den darmen edder wen 28va23 eyn bose worm gesteken hefft edder=3 28va24 welck vrowe orer tyd nycht 28va25 wolen hefft de drinke dat sulue 28va26 also hyr vorsteyt dicit auicenna/A secundo=5 28va27 e canonis . weme de leuere 28va28 vnde de mylte geswullen vnde hart 28va29 synt so nym vyff verdingk acorus_wortelen/D 28va30 gestot nicht cleyne vnde 28va31 legge de in twey merck wichten 28va32 wyn_etickes dre daghe dre nacht 28va33 lat dat seyden wente de helfte des 28va34 etikes vorsoden ys so syge den etick 28va35 aff dorch eynen lynen dock dar do 28va36 to almeistych eyn half marckwichte-2 28va37 gereynigedes honninghes vnde 28va38 lath dat echt wol tohope seden 28va39 wente de etik almeystich vorsoden 28va40 sy des drinck alle auende myd warmen-3 28vb01 watere dar acorus_wortelen/D 28vb02 f inne gesoden ys dat ys gud . && ieghen-4 28vb03 dat sulue drinck des auendes 28vb04 warmen wyn dar acorus_wortelen-3/D 28vb05 g inne gesoden synt . hestu de 28vb06 yttericiam de gelen sucht so sede acorus_wortelen-12/D 28vb07 in watere so do de 28vb08 wortelen vth vnde suth in deme 28vb09 sode rode edder brune czockeren/D ciceres-5/D 28vb10 des drinck auent vnde morgen=3 28vb11 h warm dat helpet wol auer 28vb12 hefstu de febres dat kolde edder de 28vb13 hytte so endrinck des nicht wen 28vb14 sud de suluen wortelen myd dem 28vb15 krude bedecket in eyneme kettele 28vb16 den setthe in eyne budden vnde decke-3 28vb17 de tho dat du dar wol mede 28vb18 swetest so werstu gesunt . && acorus_wortelen_sap/D 28vb19 lath seuen edder achte-2 28vb20 daghe in eyneme bedeckeden glase-2 28vb21 in der sunnen edder in eyner warmen-3 28vb22 dornsen stan des do yo eynen 28vb23 guden dropen des auendes in beyde-2 28vb24 orde edder wynkele der oghen 28vb25 by der nese dat vorluchtet de oghen 28vb26 k werp edder strawe in dyn husz 28vb27 edder in dyne slapkamere acorus_blade_krud/D 28vb28 so werth yd dar kolt 28vb29 inne wente hyr schrifft magister 28vb30 platearius/A . 28vb31 eke/L ekenbom/D de wasz iupiter-5 28vb32 deme affgode van 28vb33 den heyden in olden tyden=3 28vb34 togelecht dar vmme dat he langhe-3 28vb35 plecht to warende vnde dar 28vb36 vmme pleghen de heydenschen wyff 28vb37 dar vnder antwerde to halende 28vb38 wur van se wetten wolden des gelyck-4 28vb39 sorghe ick vele wyff noch ok 28vb40 tho donde . uppe alle krude alle 29ra01 bome dar de eyck/D bouen steyt vnde-2 29ra02 syn schede vnde dar van de reghen=4 29ra03 a vp valt de vordaruen . kanstu-3 29ra04 nicht sweten . menghe eeken_aschen-4/D 29ra05 myt bomolye edder myd meyscher_botteren-14/D 29ra06 der dat solt vte sy 29ra07 vnde bestrike dy in dem bade dar 29ra08 b mede . hyttet dy de lunghe vnde 29ra09 ys dy vngesunt edder hastu bose 29ra10 dingk dar inne so make loge van 29ra11 eyken_holt_asschen/D vnde drink dar 29ra12 aff auent vnde morgen warm drye 29ra13 c hestu olde vuchte wunden edder 29ra14 anderen olden vuchten schorff van 29ra15 sweren effte van anderer sake de 29ra16 nicht droghen effte heylen wyl de 29ra17 wassche myd der suluen warmen 29ra18 logen dat ys gud experta sunt ista . 29ra19 ekappele/L . galla/D galle/D . 29ra20 eck_appele unrype synt 29ra21 swarest vnde hardest allerbest-4 29ra22 ore nature ys kolt in dem ersten=4 29ra23 grade vnde vucht in dem anderen-5 29ra24 . droge in dem drudden grade=2 29ra25 . ghele blecke weycke gallen/D 29ra26 a hebben luttik krafft && galle/D dede 29ra27 swarest brunest synt ghepuluert 29ra28 dat legghe al dar vp dar du blod 29ra29 b bestoppen wult . && dat sulue droget=3 29ra30 alle bose vuchte vlote in beynen=3 29ra31 c edder anders wure . && dat 29ra32 sulue puluer myd warmen wyne 29ra33 effte watere edder eticke warm 29ra34 auent vnde morghen gedrunken 29ra35 vordrifft den hoffganck . dat sulue-2 29ra36 puluer myd warmen wyne efte-2 29ra37 water edder etike warm auent 29ra38 vnde morgen gedrunken vordrifft 29ra39 d den hoffgangk . && dat sulue puluer=3 29ra40 vordrifft wylt vul vleysch dar 29rb01 e vpgheleyt . && dat sulue puluer 29rb02 myd water warm gedrunken heylet-3 29rb03 alle wunden alle broycke in deme-2 29rb04 f lyue inwendich . && weme de 29rb05 worme de tene to gnagen de legghe=3 29rb06 dat sulue puluer dar vp myd 29rb07 g etike gemenget . && synt dyne lyppen-3 29rb08 an dyneme munde toclouen 29rb09 edder hebben de scho dyne verszen 29rb10 towrunghen strauwe du dat puluer-3 29rb11 h dar vp dat ys gud . && hestu 29rb12 den hoffgangk make eyn plaster 29rb13 van dem suluen puluer myd etike 29rb14 myd den wytten van deme eyge 29rb15 dat legge dar vp warmelechtich 29rb16 edder kolt twyschen den nauel vnde 29rb17 gemechte . && ok vppe de neren vnde-2 29rb18 sudt eyckappele/D in etike myd 29rb19 watere menghe dat in eynen erden=3 29rb20 groppen vnde lat den rock efte=2 29rb21 swademe van nedden vpghan 29rb22 an den buck vnde des suluen sodes=3 29rb23 drinck ok dat ys dyck gud . 29rb24 i we tobrokenhole tene hefft vnde 29rb25 wey don de legghe eykappele/D stucke-3 29rb26 dar in dat vordryfft de suke 29rb27 k vnde dodet de worme . wan dyn nese 29rb28 thouele blot so macke plastere in 29rb29 beyde dunninge van dem suluen 29rb30 puluere myd dem wytten van deme-2 29rb31 eyge vnde dat sulue puluer menge-2 29rb32 myd sape van blodword/D edder 29rb33 gensekersen_krude/D dar make aff 29rb34 pillen alse eyn cleyne vinger vnde 29rb35 l steck in de neselokere . && ghyfstu 29rb36 dyne spyse vthe dyneme munde an 29rb37 dynen danck van kranckheyt weghen-4 29rb38 so menghe dat sulue puluer 29rb39 myd etike myd soltem water dat 29rb40 lath wol seyden in deme watere 29va01 macke eynen lynen dock nat vnde 29va02 legghe den wol tomate kolt vppe 29va03 des maghen munt also seggen auicenna=5/A 29va04 vnde ock dyascorides/A . 29va05 m van gallen_puluer/D grawe har maket-3 29va06 me swart . 29va07 eekkerne/L van den ecken_bomen=3/D 29va08 . ekkerne/D ys glans/D vnde-2 29va09 de vrucht der eycken/D ys 29va10 kold in deme ersten grade . droghe 29va11 in deme anderen grade . && in der 29va12 olden ee do eten de lude eckerne/D vnde-2 29va13 dar bocken se brod/D aff && van eckernen-6/D 29va14 mackeden de sarracenen/D 29va15 oly vmme synes guden rocke willen 29va16 ock drogheden ichteswelcke lude 29va17 eckerne/D vnde macken dar mel vnde=2 29va18 a brod/D van in noden . && na alle_godes_hillighen_dage 29va19 lesz eckerne/D 29va20 de du dat yar ouer hebben wult 29va21 wol dat eckerne/D seck in deme magen-3 29va22 lengsem vordauwen ock lengseme-4 29va23 dar vth ghyt . && ock dat houet=3 29va24 krencket . den buck bestoppet 29va25 io doch starcken se alle ledemate 29va26 vnde gheuen gude vodynge se maken-3 29va27 de spyse wol gande vnde vordryuen=6 29va28 den bloudganck vnde vorgyfftnisse=10 29va29 b vth dem lyue . && heffstu 29va30 den hoffganck edder bledderen iffte=2 29va31 sweren in dynem ingheweyde 29va32 so kocke effte sud myd komelk de 29va33 bynnersten schel van den eckeren/D 29va34 vnde drinck dat warm des morgens 29va35 vnde kolt des auendes also segget 29va36 ysaac/A vnde constantinus/A . 29va37 eeckvarn/L ys pollipodium/D 29va38 felixquercinus/D to latine it 29va39 synt knobbechtighe krusze 29va40 wortelen vppe den ecken_bomen/D io 29vb01 se grotter vnde dichter synt vnde 29vb02 gelerodelech myd wat dunker grone-2 29vb03 varwe vnde hebben ock guden 29vb04 smack na negelken/D smacke . edder 29vb05 de gronlik sint inwendich de vucht 29vb06 dorre synt de synt best && polipodium-4/D 29vb07 wasset ock vppe den steynen 29vb08 vppe den muren yo doch dat vppe 29vb09 den ecken/D wasset dat ys dat beste 29vb10 men schal yd op nemen vnde en luttinck-5 29vb11 wasschen vnde drogen dat 29vb12 in der sunnen eynen dach yd waret=3 29vb13 a gud twey yar . && polipodium/D 29vb14 twey deyl annis/D uenekol_sat/D de dridde-2 29vb15 deyl yn twey deyl waters den 29vb16 drudden deyl honnighes ghesoden 29vb17 auent vnde morgen drinck warm 29vb18 dat vordrifft flecma vele boses vlotes-3 29vb19 ock wyndes vthe deme lyue . 29vb20 b kyllen dyne senen in dynen ledematen=5 29vb21 so sut polipodium/D in watere 29vb22 macke eyn plaster warm dar vp 29vb23 c bystu uele swarmodich mydt vele-2 29vb24 dancken iffte swaren melacolien=2 29vb25 ock swarten kolre edder heffstu 29vb26 de lenden sucke van vele vuchticheit-3 29vb27 des flecma so sut polipodium/D mit 29vb28 annysze/D vnde sede dat in sode dar 29vb29 erst vissche edder honre ynne ghesoden-5 29vb30 synt do dar sucker tho icht 29vb31 du one heffst vnde drinck dat auent 29vb32 d vnde morghen warm . && hefstu 29vb33 entfanghen mydt melancolien de 29vb34 vthsetteschen sucke so do in dat sulue-2 29vb35 sodt cassia_fistulen/D vnde sud dat 29vb36 wol vp tho hope vnde drinck dat 29vb37 also secht ok auicenna/A constantinus/A 29vb38 hefstu vele groues vnreynen vuchten-3 29vb39 blodes vnde roreth dy ock vaken-3 29vb40 dat kolde vnde hefst gans vele 30ra01 breckinge an dynen ledematen so 30ra02 drinck vaken des auendes warm water-3 30ra03 dar polipodium/D annis/D kome/D venekol_sad-9/D 30ra04 myd suckere inne gesoden=3 30ra05 f ys . secht platearius/A . polipodium-6/D 30ra06 vnde olt smer/D menget gebunden-6 30ra07 wur eyn dorn edder eyn 30ra08 splitter inne steket eyne nacht dat 30ra09 ys gud . 30ra10 enciane/L . genciana/D . dardana-2/D 30ra11 ys heyt vnde droghe in 30ra12 dem dridden grade . in dem lesten 30ra13 des meygen nym se vp . droghe se 30ra14 twey edder drye iar waret se 30ra15 dede wyt edder brunghele ock 30ra16 dicht ys vnde nicht lichte puluert 30ra17 wan men se tobrikt ok neyne hole-2 30ra18 a hefft de ys best . && encianen_sap/D 30ra19 in killende wunde gedan samftet 30ra20 b se . && we de leuere effte mylte suke 30ra21 hefft de sede encianen_puluer/D myt 30ra22 watere myt honnighe vnde drinke-2 30ra23 dat des auendes vnde des morghens-5 30ra24 c warm . && wen en slanghe 30ra25 edder eyn adere gebetten hefft de 30ra26 make eyn plaster dar vp myd encianen=6/D 30ra27 vnde myd water gestot . 30ra28 d encianen/D myd wyne vnde ok ichteswat-6 30ra29 pepers/D gesoden gedrunken 30ra30 ys gud den de slanghen edder ander-3 30ra31 bose worm stecken edder ghebetten-6 30ra32 e hefft . && ieghen dat sulue 30ra33 drinck encianen_puluer/D myt mynten_sape-8/D 30ra34 dar eyn cleyne waters to 30ra35 f sy . && iegen de vallende suke drink 30ra36 vaken auent ock morgen encianen_puluer/D 30ra37 g myd ruden_sape/D . && we langhetyd-6 30ra38 hefft amborstich ghewesen 30ra39 de drinck encianen_puluer/D myd 30ra40 wyne vnde water vp ghesoden 30rb01 warm auent ock morghen . 30rb02 h edder mack eyne lectuarium van 30rb03 encianen_puluer/D myd lackrissen_sape-2/D 30rb04 myd honnighe myd gersten_mele=2/D 30rb05 des ete auent vnde morghen . 30rb06 i van dem suluen mack eyn plaster 30rb07 warm vp dynen hertleppel vnde 30rb08 smere de borst myd dyaltean_salue/D 30rb09 edder myd stockword_wortele/D in 30rb10 watere alse salue weyk gesoden 30rb11 auent vnde morghen yo warm . 30rb12 k encian/D ghesoden in wyne myd 30rb13 krude dat het kranekes_snauel/D vnde-2 30rb14 warm gedrunken ys gud wan 30rb15 eyn wyff in arbeyde ys myd eynem 30rb16 kynde . && dat sulue ys gud welck 30rb17 vruwe ore tyd nicht wol en heft 30rb18 l we gheuallen hefft edder syck gestot-4 30rb19 hefft edder gheslagen ys dat 30rb20 ome syne senen syne aderen syne 30rb21 knocken kyllen effte wey don de 30rb22 drincke myd warmen wyne ander=3 30rb23 halff quentyn encianen/D gepuluert-4 30rb24 m dat ys gud . && dat sulue ock 30rb25 also ghedrunken reyschet de pyssen 30rb26 vnde der vrowen tyd wol vnde 30rb27 ys gudt weme syn leuere edder 30rb28 syn mylte bestoppet ys . && also 30rb29 seggen plinius/A constantinus/A wilhelmus=6/A 30rb30 vnde placentinus/A . 30rb31 engeuer/L ys cinciber/D gingiber-5/D 30rb32 to latine he is heyt 30rb33 in deme anderen grade 30rb34 droghe in dem ersten grade secht 30rb35 auicenna/A engeuer/D ys heyt in deme=2 30rb36 dridden grade vucht in den ersten-4 30rb37 grade schrifft platearius/A io 30rb38 de engheuer/D wytter vnde nyger 30rb39 ys yo he scharperen smack hefft . 30va01 io doch na twen yaren edder na 30va02 dren so wert he ergher so stecken 30va03 one de worme && sunder wan he ys 30va04 mank pepper/D so steken one de worme-2 30va05 lange nicht dat maket de dorrichheyt-4 30va06 des pepers/D des nympt de vuchticheyt-8 30va07 a des engheueres/D tho sick 30va08 heffstu vynnen in den ogen so kauwe-2 30va09 engheuer/D vnde strick vppe de 30va10 b lede && engeuer maket dat vleycsh 30va11 weyck in deme gropen dar mede 30va12 c ghesoden . && hestu den kolden 30va13 hosten edder heffstu kulde in der 30va14 borst vmme dat herte so drynck 30va15 warmen wyn auent vnde morgen 30va16 dar engheuer/D . vighen/D roszyn/D inne 30va17 d ghesoden synt . && heffstu vele boses=3 30va18 wyndes yn dyneme bucke so 30va19 drinck ok warmen wyn edder gud 30va20 beyer dar engheuer/D vnde kome/D inne-2 30va21 e ghesoden synt . && dat sulue dauwet-3 30va22 f de spise in deme magen . && engheuer-6/D 30va23 ete nochterne de starcket 30va24 de dancken den kolden maghen de 30va25 leueren vnde dauwet de spyse vnde=2 30va26 droghet de vuchticheyt des breghens-5 30va27 oghen stroten maghen also 30va28 g ervaren ys . && engheuer_puluer/D 30va29 do in vyghen/D de macke heyt vppe 30va30 dem fure vnde ed des auendes warm 30va31 dat ys ock gudt tho deme suluen 30va32 h we vele amechtich wert also iffte 30va33 he beswouen wylle vnde idt ome 30va34 clemmet vmme syn herte de nutte 30va35 engheuer_puluer/D . komen_puluer/D na 30va36 ethende vppe vucht brodt/D ghestrowet-3 30va37 dat ys gud wente hyr platearius-4/A 30va38 i . && engheuer/D puluer ander 30va39 halff quentyn ghemenget mit twey 30vb01 quentyn sucker des nutthe auent 30vb02 vnde morghen dat vordriff alle bose-2 30vb03 slimyge vuchtenisse vth den maghen-4 30vb04 vnde vth den dermen . also 30vb05 k secht magister rasis/A . && engeuer/D 30vb06 des morghens nochterne erst ghekauwet-6 30vb07 vnde de vuchtnisse den enttelcken-7 30vb08 inghelocsken . ock dar na 30vb09 engeuer/D in ghegeten dat suuert de 30vb10 borst van boser vuchtnisse vnde maket-3 30vb11 l se vth werpen . && make brod/D 30vb12 vucht in gudem warmen beyre edder-3 30vb13 wyne vnde strauwe dar engeuer_puluer-10/D 30vb14 vp dat nutte des morghens=5 30vb15 nochterne dat macket einen 30vb16 guden maghen . id macket naturlick-4 30vb17 gudt swet ock vorluchtet de 30vb18 oghen dat . ock vordrifft ydt der 30vb19 oghen vuchticheyt . vnde macket 30vb20 m lust to etende de spyse && engheuer-3/D 30vb21 vackene nochterne ghegetten 30vb22 hytteth den kolden maghen vnde 30vb23 dauwet weycket vnde dryfft vth 30vb24 de spyse de des nachtes nicht wol 30vb25 n gedauwet iffte weycket ys . && wit_peper/D 30vb26 edder lanck_peper/D ys ghudt 30vb27 wur neyn engheuer/D is to artzedyghe-3 30vb28 wente hyr isaac/A constantinus/A 30vb29 o catho/A . macer/A . engeuer/D dauwet 30vb30 hyttet droghet wat in deme magen 30vb31 bosze ys wan eyn mynsche appele/D 30vb32 edder beren/D edder ander vruchte 30vb33 ghegetten hefft also secht auicenna-2/A 30vb34 secundo canone . 30vb35 endiuia/L ys lactuca_agrestis=7/D 30vb36 se is twyer hande-2 30vb37 tham wessz in den garden 30vb38 se ys wat ghelyck der lactuken/D . 31ra01 a ock ys se kolder vnde vuchter 31ra02 wan de wylde_velt_endiuie/D . tam_garden_endiuie/D 31ra03 gegheten vnde eyn 31ra04 plaster dar van ys gud den heyten 31ra05 maghen vnde der heyten leueren 31ra06 yo doch ys de wylde also sulues 31ra07 b dar beter to . && dat sulue ys ock 31ra08 gud ieghen de hytte na der kulde 31ra09 na des febres edder quartanien . al 31ra10 beyderhande endiuia/D is nicht nutte-2 31ra11 c droge in artzedige . && endiuia/D 31ra12 tam edder wylde gegheten vnde 31ra13 in water myt enluttick etikes gemenghet-7 31ra14 thohope gesoden vnde 31ra15 nochterne sladdich edder warmelechtich-8 31ra16 gedrunken vnde eyn plaster=4 31ra17 van der wortelen myd deme 31ra18 krude dar vp ys gud weme de leueren-5 31ra19 edder de mylte bestoppet 31ra20 d synt van hytte weghen . && ock 31ra21 vordrifft dat de hytte der leueren 31ra22 e ock ys dat gud ieghen de ghelen 31ra23 f suke . && ieghen de ghelen suke ys 31ra24 alderbest endiuia/D in water wol 31ra25 ouer ghesoden vnde in deme lesten 31ra26 wan du dat affnemen wult so do 31ra27 dar reubarberen/D vth der apoteken=3 31ra28 in wol ghepuluert vnde drinck 31ra29 des auent vnde morghen warm . 31ra30 g hestu heyte drosze edder sweren 31ra31 so wryff edder stot endiuien/D vnde 31ra32 legghe dar vp wan se erst geworden=3 31ra33 h synt . && hefft dy eyne wespe 31ra34 edder schorpie edder eyn ander 31ra35 vorghyftich worm ghesteken make=2 31ra36 eyn plaster van groseder endiuien=4/D 31ra37 krude vnde wortelen dar vp 31ra38 i hestu de heyten podogram in den 31ra39 voyten edder hestu eyn kranck losich-4 31ra40 herte myt hytte mack dar vp 31rb01 eyn plaster van endiuien/D van gersten_mele-9/D 31rb02 myd etike dat ys gud . 31rb03 k hestu eyn swel in der stroten dat 31rb04 dy de hals thoswillen mochte so 31rb05 sudt endiuien/D vnde cassia_fistulen/D 31rb06 in water warm make dar aff eyne=2 31rb07 gargalinghe in dyneme halsze 31rb08 edder in dyner stroten vnde lath 31rb09 dat wedder vth vnde do echt also-2 31rb10 drye edder mer dat ys gud . 31rb11 l hestu den hoffganck alto sere so 31rb12 schaltu ethen wylde_endiuien/D myt 31rb13 etike wan du wult auent vnde morghen-4 31rb14 . aldut ys vthe plathearius=2/A 31rb15 constantinus/A schrifft ock auicenna-2/A 31rb16 m secundo canone && nym nachtschaden_krud-12/D 31rb17 eyn deyl . fiolen_krud/D 31rb18 twey deyl . endiuien_krud/D myt der 31rb19 wortelen drey deyl . vnde dar make 31rb20 water aff dorch eynen helm alszmen 31rb21 roszen_water/D maket . && dat water 31rb22 ghedrunken ys gud wedder de heyten-3 31rb23 leueren wedder de heyte watersucht=8 31rb24 ock wedder allerhande 31rb25 hytte vmme de borst vnde kolet 31rb26 n den gantzen lycham . && ock vmme=2 31rb27 dat houet in de dunninghe gestrecken-8 31rb28 kolet beyde houet vnde 31rb29 breghen also secht magister rogerius-4/A 31rb30 van den wateren . 31rb31 erwete/L pysa/D robeke/D synt 31rb32 kolt in deme ersten grade-2 31rb33 vnde synt myddelmatych-4 31rb34 na vucht vnde droghe . && erweten-5/D 31rb35 schaltu seygen in den meygen 31rb36 wan yd vucht weder ys vnde de 31rb37 wynt vthe deme suden kumpt . 31rb38 in lichten acker de nicht plecht 31rb39 dycht hart also cley erde towerden 31va01 vnde du schalt se up nemen wan 31va02 de man ouer de helffte ys na deme 31va03 vullen also secht palladius/A in syneme=2 31va04 a teynden boke . && droge erwete-2/D 31va05 in watere ghesoden mydt vette 31va06 edder botteren/D edder olye ghegetten=3 31va07 hytten den maghen vnde maken=3 31va08 gude buckdauwinghe && io 31va09 doch schalt du neyne erwete/D eten 31va10 wan du sweren edder drosze effte 31va11 bledderen buthen deme lyue effte 31va12 bynnen hefst ock nicht wan dyne-2 31va13 oghen wey don wente se maken 31va14 hitte inblasinghe vnde ocken de 31va15 killinghe der sucke ock den vnreynen-3 31va16 vloyte laten se nicht vth vleyten=3 31va17 b && erwete/D an ore schel ghenuttet-6 31va18 edder also ghesoden vnde gegetten-6 31va19 macken nicht alto vele inblasinge-5 31va20 c edder boses vngemakes . erwete-4/D 31va21 hulsze edder schel myd watere-2 31va22 vnde etecke ghesoden auenent vnde-2 31va23 morghen ghegetten bestoppen 31va24 d den hoffganck . && nym water vnde-2 31va25 swynen_smalt/D lyke vele dar sud 31va26 erwete/D ynne wente de hulszen affghan-4 31va27 vnde de erwete/D brecken dat 31va28 drinck warm dat macket den hofganck-5 31va29 e . && erwete/D ane hulsze gesoden-5 31va30 myd watere myd vettem van 31va31 schappen vnde dat reyne honnich myt 31va32 annisz/D vnde sod auent vnde morghen-4 31va33 warm ghedruncken dat vordrifft-6 31va34 kranckheyt der borst des herten-3 31va35 vnde den hostent 31va36 duth ys alle vthe deme bocke des 31va37 speygheles der natur 31vb01 ertappele/L ertwycken/D 31vb02 to latine malum_terre/D 31vb03 ciclamen/D cuciuner/D . 31vb04 panis_porcinus/D cassanius/D . && io de 31vb05 knobben in den wortelen grotter 31vb06 ys io se mer krafft hebben . && de 31vb07 wortelen nym vp yn deme lesten 31vb08 des herwestes vnde kloue se in veyr 31vb09 stucke vnde henghe se vp mydt eyneme-4 31vb10 vademe lath se ane sunnen 31vb11 droghen so blyfft se drey yar ghudt 31vb12 a ertappele_wortelen/D ghedroghet 31vb13 ghepuluert dat puluer myd warmem-3 31vb14 wyne ghedruncken ys gudt 31vb15 tegen vorgyfft edder wen eyn vorgyfftych-8 31vb16 worm ghestecken hefft . 31vb17 b heffstu vele boser vuchtenysse in 31vb18 deme lyue vnde blest vnde quillet 31vb19 dy dyn buck . so drinck des suluen 31vb20 puluers mydt warmem watere 31vb21 c swyllet dy dyn mylte edder dyne 31vb22 voyte van podagra so sud de wortelen-5 31vb23 myd deme krude vnde legge 31vb24 d warm dar vp . && de wortelen 31vb25 edder des krudes sap myd lutteren 31vb26 honnighe ghemenghet vnde in de 31vb27 nesze ghegotten suuert vnde reynighet-4 31vb28 dat houet van boseme vlote . 31vb29 e in welkeme beyer edder wyne 31vb30 dar ertappele_wortelen/D ynne licgen 31vb31 dar wartme druncken effte doselichtich-4 31vb32 f aff we des drincket . && geit 31vb33 eyn vyff de mit vrucht is vackene 31vb34 ouer ertappele_krud/D effte wortelen 31vb35 dat ys ore vnde ock der vrucht bose 31vb36 wente hyr plinius/A vnde dyascorside/A 31vb37 g synt dine aderen in dinen nedder ifte 31vb38 achterhole binnenwendich geswullen 31vb39 vtwendich nicht open so legge der ertappele_wortelen-15/D 31vb40 dar vp mit rosen_oly/D 32ra01 h wan dyn mylte vnuerdich ys vnde-2 32ra02 wey dot in de linken syden szo 32ra03 nym der wortelen eyn gudt deyl 32ra04 erst ghestot de legghe in bom_olye 32ra05 vnde eyn luttick etikes do dar to 32ra06 vyfteyn daghe vnde nacht lat dat 32ra07 stan so sede dat tohope so langhe 32ra08 wente dat yd dicke werde alse salue-2 32ra09 dar mack eyn plaster aff bynt 32ra10 vppe de mylten dat ys gantz gud 32ra11 i iegen de suke . && is dyn hud hart 32ra12 dar du eyn swel heft dat nicht vpbrecken-7 32ra13 wil van kolder sake weghen=4 32ra14 so thostot den ertappel/D myt 32ra15 bom_olye vnde bynt dar warm vp 32ra16 so suuert sick dat swel vtwendich 32ra17 k edder inwendich . && hestu wylt 32ra18 bose vleysch in sweren edder anderen-3 32ra19 seren . strauwe der wortelen 32ra20 puluer dar vp dat byt dat aff . 32ra21 l hefstu bose vleysch in dyner nese 32ra22 strauwe ock des puluers dar vp . 32ra23 m eyn fistule de eyn cleyne gat hefft 32ra24 dar steck der wortelen in so wert 32ra25 idt also grot dat dat vnreyne vth 32ra26 vleyten mach vnde du den der bosen=3 32ra27 wortelen edder pedich myt eyner-3 32ra28 tanghen vthteyn machst wente-2 32ra29 hyr magister platearius/A . 32ra30 n hefft dy eyn hunt ghebeten szo 32ra31 stot de blade vnde dat krud make 32ra32 eyn plaster dar vp dat heylet . 32ra33 o dat sad ghepuluert vnde myd rodeme-4 32ra34 wyne ghedrunken ys gud der 32ra35 seren blasen vnde dede vnsachte pissen=3 32ra36 also schrifft franco/A . 32ra37 ertberen/L to latine fragum/D 32ra38 vel fragaria/D de beren do in 32ra39 eynen korff van ryssche/D maket henghe-3 32ra40 den in eynen kelre szo dat de 32rb01 beren vulen dat water dat dar vtdrupt=5 32rb02 dat entfanghe vnde distillere-2 32rb03 dat dorch eynen blyen helm al 32rb04 se du rosen_water/D makest tho deme-2 32rb05 water menge eyn gar wenich 32rb06 berne_wynes/D bestrik de bosen vlecken-4 32rb07 effte bladderen dar mede in 32rb08 dem anghesichte dar de vtsetzche 32rb09 sake aff to kamende plecht dat sy 32rb10 van kulde edder van hitte dat wert 32rb11 vnde vordrifft de suke langhe deystu-3 32rb12 b dat wan de suke nige is . des 32rb13 suluen waters eyn luttik in de ogen 32rb14 gedan droghet de tranen vnde vorclaret=6 32rb15 dat ghesichte . wan de suke 32rb16 nicht alto olth en is dat is also erfaren-5 32rb17 . 32rb18 esschenbom/L essche/D to latine 32rb19 fraxinius/D esschen_sad/D tho 32rb20 latine semen_fraxini/D lingua_auis/D . 32rb21 esschen/D wassen gerne vppe vuchten-3 32rb22 berghen vnde ore sad ledt se in 32rb23 a der erden && de slangen vleyn des 32rb24 esschen_bomes/D scheme sunderliken 32rb25 wan he blomet de in holte effte 32rb26 in berghen wanderen wil de grose-2 32rb27 esschen_blade/D . esschen_ouersten_knobbeken/D 32rb28 van den strucken vnde=2 32rb29 bestrick syn lyff dar mede . edder=3 32rb30 sede de in watere vnde drinke 32rb31 des vnde bestrick seck dar mede szo 32rb32 en sticket one neyn slange des dages=3 32rb33 b edder nachtes . && bistu mager=3 32rb34 effte hefst water twisschen velle=2 32rb35 vnde vleysche edder hest vele kranckheyt=6 32rb36 in der siden so sud in wyne sad 32rb37 vnde blade van der esschen/D vnde 32rb38 drinck des auent vnde morgen warm 32rb39 c so werstu gesunt . && hefstu vele 32rb40 vuchtnisse in dyneme houede szo 32va01 koke mydt dyneme kole/D grone esschene_blade=11/D 32va02 vnde ethe dat is deck 32va03 d gud . && heffstu vele flecma vele 32va04 vuchtenisse vmme dyne borst in dineme-4 32va05 lyue so droghe vnde puluere 32va06 esschen_borcken/D dat drinck auent 32va07 vnde morghen in warmem wyne 32va08 e edder watere && heffstu swartelichtighe-9 32va09 edder ghele placken iffte 32va10 vlacken vppe der hut so stot lampacien_wortelen-13/D 32va11 vnde etick myd der 32va12 esschen_borcken_puluere/D dar bestrik 32va13 se mede in deme bade wan du erst 32va14 f in gheyst . && dat sulue ys ghudt 32va15 we syne lede syne knocken to broken-3 32va16 hefft dar vore sud wortelen 32va17 ock blade van der esschen/D in watere-2 32va18 vnde gete des al entelen warm 32va19 yo eyn cleyne . vnde echt en cleyne 32va20 dar vp vnde bynde denne dat plaster=4 32va21 van der lampacien_wortelen/D 32va22 van der esschen_wortelen_puluere/D 32va23 myd etecke ghemaket warm dar 32va24 vp dat vestighet de tho brockene 32va25 knocken vnde ys gar gud . && alle 32va26 dut ys vth plinio/A . xvi . bocke vnde 32va27 constantinus/A libro graduum . 32va28 etick/L in latine acetum/D oxi/D 32va29 oxissum/D etyk/D ys kold vnde 32va30 droge went in deme anderen grade 32va31 wan de wyn_eteck sur ys so heth 32va32 a he etick . && wyn_etick macke alsus 32va33 eyn gloyendich stucke stals lossche 32va34 vacke in wyne tho veer edder tho 32va35 viff malen edder mere edder heyte 32va36 glondighe kyserlynges_steyne dat 32va37 b wart altohant etick . && brade 32va38 edder pennecke bonen/D ock gersten/D 32va39 de do het in ein quarteyer wynes 32va40 vnde bynt sur_deych in eynen lynnen=3 32vb01 dock vnde do dar in . stoppe 32vb02 dat wol to dat wert etick in twen 32vb03 edder in dren daghen edder in eyner=3 32vb04 nacht den machstu ocken myt 32vb05 anderem wyne dat du altid wyn_etig/D 32vb06 hebben machst io de wyn beter 32vb07 is io de etick lengher tyd vnde beter 32vb08 c wart . && hestu ein stoueken edder 32vb09 mer sures wyns do dar to also vele-2 32vb10 anders wyns henghe dat in eynen-3 32vb11 linen dock dar in ghebunden 32vb12 surdech van roggen/D also grot alse 32vb13 eyne fuest dat macke thohope heit 32vb14 vp eynem kolvure vnde stoppe dat 32vb15 wol to dat vat schal eyn wyenich 32vb16 d mer wan halff vul wesen && ouer 32vb17 eten do solt in wyn dat wert alto 32vb18 e hant etick ouer tafelen . && gud den 32vb19 wyn_eteck vppe de erde edder vp 32vb20 eyn kolt yseren sud he denne so ys 32vb21 f he gud tho aller artzedighe . && wan 32vb22 de swyne douendych werden so 32vb23 begeth se myd eteke al nat so werden-3 32vb24 se wys secht vicerbius/A libro octauo-4 32vb25 g . && etick/D ghesoden ys deme 32vb26 olden vuchten hosten ghud deme 32vb27 h nyghen droghen hosten ys he bose 32vb28 ock in welker spyse dar etick ynne-2 32vb29 ghesoden ys de starcket den maghen-4 32vb30 ock de lust tho ethende vnde 32vb31 vordrifft den bosen vlote de sick in 32vb32 deme maghen sammlet also secht 32vb33 i magister ysaac/A in dietis . && hefft 32vb34 dy eyn hunt efft ein mus ghebetten 32vb35 edder eyn spynne edder eyn slange 32vb36 edder eyn ander vorgyfftich deyer 32vb37 ghestecken so drinck etick mit watere-4 32vb38 ghemenghet dat sulue ys ok 32vb39 k gudt deme heyten magen . && heffstu-3 32vb40 den hoffganck edder bloutgank 33ra01 edder besleuert blod in deme lyue 33ra02 edder eynen vuchten heyten magen 33ra03 so drinck vnder tyden nochterne 33ra04 l warmen etick && heffstu eyn krank 33ra05 heyt houet so nette wulle edder eynen-3 33ra06 lynen dock in etecke vnde legghe-3 33ra07 m warm dar vp . && heffstu gedruncken=8 33ra08 edder ghegetten vorgyfftych-4 33ra09 dinck alse wedewessel/D apium/D 33ra10 edder des ghelyck so drynck etick 33ra11 n dat ys gudt && io doch vackene 33ra12 edder stedeliken etick ghedruncken 33ra13 krencket de macht des lyues . he 33ra14 ocket de melancolien vnde maket 33ra15 den mynschen magher dar vmme 33ra16 ys dat den vetten luden nutte dede 33ra17 o gerne mager werden . && heffstu 33ra18 dat bosze wur in wunden edder 33ra19 in bledderen dar gut warmen etick 33ra20 p yn . && hanghet dyn vuula in der 33ra21 strote dat du nicht in sluken kanst . 33ra22 so macke twye edder drye eine gargaringhe-8 33ra23 yn deme halse van warmem-3 33ra24 etecke vnde spige dat yo wedder-3 33ra25 vth && wente dut ys vthe magistro-6 33ra26 plinio/A vnde dyascoride/A boecken 33ra27 p gyffstu de spyse ane dynen danck 33ra28 vthe dyneme halse vackene so sud 33ra29 in etecke roszen/D ock ekene_borcken/D 33ra30 eckappele/D dar inne make wulle vucht-3 33ra31 dat legghe warm vp den magen 33ra32 r heffstu den hoffganck altostarck 33ra33 so legghe dat sulue warm vppe dine-2 33ra34 neren vnde vppe dynen nauel . 33ra35 s etestu vleysch edder vyssche mid 33ra36 etecke so wert dy lust tho ethende 33ra37 t uindet de etick den maghen vul 33ra38 spyse so weycket he den maghen . 33ra39 auer vindet he one leddich so bestoppet=7 33ra40 v he one && heffstu in eyner=3 33rb01 kranckheyt eddder yn eyner 33rb02 sucke ghelegen effte wesen so roste 33rb03 rogghen_brodt/D dat legghe heyt yn 33rb04 etick vnde myd deme brode/D wriff 33rb05 dyne munt dyne thene dyne aderen 33rb06 vnde senen . in armen . in henden . 33rb07 vnde bynt des suluen brodes/D warm 33rb08 vppe dynen maghen dat starcket 33rb09 dy vnde macket dy wol lust to etende-2 33rb10 wan mynten_sap/D tho deme eticke-2 33rb11 x ys so ys dat vele betere . && we 33rb12 de slapsucht hefft edder vnsynnich 33rb13 wert deme wryff myd eticke dar 33rb14 eyn luttick soltes to sy syne voyte 33rb15 vndene in dem holen voyte . vnde 33rb16 syne hende an den lenden an den armen-3 33rb17 y . && wedder de suluen sucke 33rb18 beuergelen/D in eticke ghesoden dar 33rb19 mede wassche dat houet dat har 33rb20 erst aff ghesneden . 33rb21 item de eadem infirmitate . require-2 33rb22 in littera h in fine hundysword/D a 33rb23 item require in littera duplex.w 33rb24 wylde_karden/D . d 33rb25 item in littera m mark/D . o . 33rb26 z item teghen de sulue kranckheyt 33rb27 rythe eyne olde swarte henne midden-3 33rb28 en twey leuendich vnde legge 33rb29 dat also warm mydt deme ingheweyde=5 33rb30 eynen dach vnde einen nacht 33rb31 vppe dat houet is denne des mer 33rb32 not so legghe dar noch eyn ander 33rb33 hon vp also wente hyr platearius/A 33rb34 vnde ervaringhe der waeheyt . 33rb35 r1 wyn_etick myd solte ghemenghet 33rb36 wassche dy in deme bade dar mede=2 33rb37 teghen den yuckenden schorff . 33va01 z1 is dy eyn yle in deme halse wan 33va02 du water gedrunken hefft so make=2 33va03 eyne gargalinge in deme halsze 33va04 van deme suluen etike . so kumpt 33va05 se vth yo men den etik lenger sud 33va06 yo ome syn schedelicheyt bittricheyt-3 33va07 r2 krancker wert . && etik/D wol 33va08 ghesoden supe warm ieghen den 33va09 vv olden heten hosten . && hefft dick 33va10 eyn douendich hunt edder eyn ander-3 33va11 vorghiftich deyr gebeten alto 33va12 hant sup etik vnde gud in de wunden-3 33va13 dat is erfaren also . 33va14 a etyck_uan_beyre/L de gud wesen=3 33va15 schal make alsus . nym 33va16 gud beyerwert/D alse se heytest erst 33va17 aff geslaghen is dar do in barmen/D 33va18 van oldem suren beyre dat lat to 33va19 hoppe wol vp seyden vnde wert 33va20 dat nicht sur ghenoch so snyt cleyne-2 33va21 stocke van roder_wyden/D vnde 33va22 werp dar in so wert he gudt . io 33va23 de wert/D sterker vnde heyter is io 33va24 de etik ok starker wart . merke 33va25 dat de vor ghescreuen artzedige 33va26 nicht wan in groter not gar luttick=4 33va27 docht . && myd dusseme beyer_etike/D 33va28 wente de artzedige synt ghemaket=5 33va29 in den landen dar nicht beyren-2 33va30 is dat vindestu war vnde wysz . 33va31 eueritte/L is abrotanum/D in latine=4 33va32 a . && eueritten_krud/D sut 33va33 in wyne drynck des morghens 33va34 warm dat dryfft vthe dyneme lyue-2 33va35 allen sworen dreck de dar in gesworen-6 33va36 is wan he gheuallen hefft 33va37 b edder geslagen is . && we snel drade=2 33va38 iffte hestlicken stum wert dat he 33va39 nicht konde spreken . drinke warm 33va40 honnigh dar en luttick waters myt 33vb01 eueritten/D tohope ghesoden sy . 33vb02 c weme dat houet wey deyt myd 33vb03 hytte de sede eueritten/D myd etike 33vb04 d edder deyt yd wey myt kulde so 33vb05 sudt in wyne vnde bynt dat vp 33vb06 dat houet myd eynen lynen doyke=2 33vb07 e dat is gud . && hefstu kolde aderen-3 33vb08 kolde senen edder bystu vmme=2 33vb09 de borst seyck vnde highest hostest=5 33vb10 vnde don dy dyne lenden wey 33vb11 so sudt eueritten_krud/D in dunem 33vb12 beyre vnde drinck des auendes vnde-2 33vb13 f morghen warm . && dat sulue 33vb14 is ok also gud den vruwen to alle=2 33vb15 oren suken an der hemeliken steden-3 33vb16 vnde suuert ore blomen wan 33vb17 g se de to langhe hebben && ok to 33vb18 allen suken vorghenant stote de 33vb19 eueritten/D grone myd wyne vnde 33vb20 wrinck dorch eynen lynen dock 33vb21 drinck yt ock warm also sulues 33vb22 h vnghesodene && eueritten_rocke/D 33vb23 i vordrifft de slanghen . && heffstu 33vb24 dat kolde szo sud eueritten/D myd 33vb25 wyne edder myd starkeme guden 33vb26 beyre vnde drynck dat vnde bestryck=6 33vb27 dynen buck dar mede eyr 33vb28 wan dy dat kolde angheyt . 33vb29 k heffstu spolworme edder vorghyfft=6 33vb30 szo drinck dat sulue dryge 33vb31 l edder tho veer malen . && sweren=3 33vb32 dyne oghen vnde hytten dy . 33vb33 sud eueritten/D myd eyner kromen 33vb34 van wytteme brode/D myd eyner 33vb35 queden/D in watere dar beyge de 33vb36 oghen mede vnd legghe warm 33vb37 m dar vp . && stecket in dynem lyue-2 33vb38 edder in dynem vleysche eyn 33vb39 pyl edder eyn styfft edder nagel 33vb40 edder eyn dorne effte anders wat 34ra01 so stot eueritten/D myd oldeme smere-2/D 34ra02 vnde legge dar vp dat tuth dat 34ra03 n vth && heffstu eynen kolden maghen-4 34ra04 vnde korten athmen mit dampegheme-7 34ra05 hosten so sudt eueritten/D 34ra06 myd oreme sade in oldeme ghuden 34ra07 wyne des drinck auent vnde morghen-4 34ra08 warm vnde legge vnder dynen-3 34ra09 nauel . wente vppe dat gemechte=2 34ra10 o warm dat id deck gud . && heffstu-3 34ra11 den steyn vnde kanst nicht wol 34ra12 pyssen so do in den vorgesprocken 34ra13 wyn bom_olye vnde sud drinck vnde 34ra14 p legghet dar vp also sulues && heffstu-3 34ra15 eyn kolt houet so snyd eueritten/D 34ra16 cleyne in heyte loghe mydt oreme 34ra17 sade drey edder veyr stunde dar na 34ra18 wassche dyn houeth dar mede so 34ra19 vorgheyt de kulde wente hyr plinius=4/A 34ra20 vnde constantinus/A . 34ra21 a everwort/L is agramen/D cardopacia-7/D 34ra22 endora/D . we amechtich-6 34ra23 ys vnde syn herte 34ra24 ock syne ledemate kranck synt vnde-2 34ra25 vacken eyn drouich gemote edder-3 34ra26 herte hefft de ethe de wortelen 34ra27 dre morghen nochterne vro vnde 34ra28 vaste langhe dar na . io des morghens=5 34ra29 eyn halff quentyn edder ein 34ra30 gans . iffte legghe der suluen wortelen-5 34ra31 eyn halff lod edder mer in eynen-3 34ra32 bedeckeden krosz edder in eyne-2 34ra33 bedeckede kannen myd wyne 34ra34 edder myd gudem beyre eyn quarter-3 34ra35 effte mer vnde drinke dat drey 34ra36 morghen lanck effte also vacken alse=2 34ra37 he wel so wert he ghesund darna-2 34ra38 lat wedder drogen de wortelen 34rb01 so machstu se twye edder drye bederuen-3 34rb02 && nu synt vele lude der synne=2 34rb03 blynt . den leth ys dat ander luda-2 34rb04 ghesunt synt vnde segghen we 34rb05 nutte der wortelen krafft . de neme 34rb06 ander luden ore macht . dat hebben 34rb07 affgunstighe lude bedacht . wente 34rb08 hyr vthe deme bocke dyascorides/A 34rb09 dat he het liber continens naturalia-3 34rb10 secreta . 34rb11 eyghere_van_honren/L 34rb12 langk vnde varssch 34rb13 synt alder best . dat 34rb14 wytthe yn deme eyghe ys kolder 34rb15 vuchter nature . de dudder warmmer-3 34rb16 a vuchter nature . && is dyn 34rb17 antlath yn der sunnen sward gheworden=6 34rb18 so macke dat wytte dunne 34rb19 vnde wryff dar vp dat vorgheyt 34rb20 b dat sulue wytte wol dunne dorch-2 34rb21 eynen tweyuoldigen lynen douck 34rb22 ghemacket ys gud ghedropet in de 34rb23 oghen wan se we don edder swillen-3 34rb24 c vnde heyt synt . && dat wytte-2 34rb25 van deme eyghe nochterne ghesopen-5 34rb26 vordriifft den bloutganck ok 34rb27 d wede bloud spyghet . && wedder 34rb28 den bosen vlothe der bosen vuchtnisse-5 34rb29 der oghen menghe wytthen 34rb30 wyrk/D myd deme wytten van deme=2 34rb31 eyge vnde bynde vor dat vornhouet-5 34rb32 mydt eynem wullen docke 34rb33 e den dvdder warm vnde weyck 34rb34 supe nochterne wedder den bosen 34rb35 hosten wedder de derffsucht wedder-3 34rb36 de heysen stempne wedder den 34rb37 swaren athmen de van hytte edder 34rb38 f van blode synt . && de dodder roe 34rb39 nochterne des morgens ghesoppen 34rb40 vordrifft sericheyt blasen vnde neren 34va01 g bystu gheslaghen edder ghestot 34va02 in dyn oghe so menghe eyges dodere=4 34va03 myt roszen_olye/D vnde safferane-2/D 34va04 do dar vp dat heylet wol . 34va05 h we syck gebrant hefft van water 34va06 van vure van vetteme edder we 34va07 eyne brune bosze heyte bladderen 34va08 hefft so thowriff des eyges wytte 34va09 dodere tohope myt bom_olye vnde-2 34va10 i legghe dar vp . && wedder den 34va11 hoffghangk sud wyn_etick vnde 34va12 sla dar in eyn eyg edder mer vnde 34va13 lat dat sere seyden dat nutte auent 34va14 vnde morghen warm && dat sulue=2 34va15 vordrifft de struuicheit der borst 34va16 vnde bose vlote tho deme magen 34va17 ock tho deme ingheweyde . 34va18 k eyn eyg nochterne gantz ghesopen=3 34va19 slichtet de borst vnde vorclaret=3 34va20 l de stempne . && wan dat wyff 34va21 in arbeyde myd der gebort gheyt 34va22 so supe se eyn weyck eyg edder 34va23 twey myd puluere van ruden/D dyl/D 34va24 vnde kome_sade/D thohope ghemenghet-4 34va25 so kummet dat snel . && wedder-3 34va26 m den iucken vnde sericheyt der 34va27 hud menghe ro eyger myd bom_olye 34va28 wryff dy in deme bade dar 34va29 mede . && doddere van weyken 34va30 n eygere ghesopen ys alle tyd gudt 34va31 der bosen borst der heysicheyt vnde-2 34va32 we blot vthspiget . && wol thomate-4 34va33 o weyke eygere vaken genuttet=3 34va34 synt gud wedder de lenden suke=2 34va35 kne suke schulderen elleboghen 34va36 suke wente hyr auicenna/A secundo 34va37 p canone . vnde halym/A . && antlathe=3 34va38 dat bleyk vnde vleckichtich 34va39 ys . sud eyn varsch eyg in water 34va40 weck vnde myd deme dudere wriff 34vb01 dat antlathe dat ys gud twey stunde-2 34vb02 q edder drey . && de eygere de in 34vb03 dem vullen mane de honre hebben=3 34vb04 gheleyt myd deme dodere alle-2 34vb05 vnreynighe vlecken wrifstu aff 34vb06 van wullen clederen expertum est 34vb07 nota magister iohannes_de_rubicissa-7/A 34vb08 de schrift wu me schal 34vb09 branden_wyn/L maken myd tohope satten-3 34vb10 kruden vnde de wyn ys gud 34vb11 tho velen kranckheyden . && int 34vb12 erste schalme nemen iiij verdingh 34vb13 salueygen/D eyn loth muschaten_blomen-3/D 34vb14 eyn loth neghelken/D eyn loth 34vb15 paradiskorne/D eyn loth kardemomen=3/D 34vb16 eyn loth engheuer/D eyn loth 34vb17 cynamomen/D . && dusse crude alle 34vb18 legghe men in den besten wyn den 34vb19 men hebben kan . so dat des wynes-3 34vb20 ses werue mer sy wan des crudes=3 34vb21 an ghewichte dar schalme in 34vb22 legghen de crude wente an den 34vb23 drutteynden dach wan de daghe 34vb24 vorlopen synt so nym de crude dar 34vb25 vth vnde stote se dat se weyck werden-3 34vb26 alsz dech vnde drucke se dorch 34vb27 eynen doeck vnde legge se wedder 34vb28 in den wyn vnde distillere den wyn 34vb29 vnde de crude doreh den helm . 34vb30 wan dat alle doreh geghan ys so 34vb31 legghe in den wyn eyn loth salueigen-3/D 34vb32 de de versch sy szo beholt de 34vb33 wyn syne macht vnde de salueyge/D 34vb34 dusse ghebrande wyn hefft aller 34vb35 crude macht vnde aller abbeteken 34vb36 doghet vnde maket den mynschen 34vb37 gesunt van alle synen sukedagen 34vb38 dat he noch arsten noch artzedyge 34vb39 begheret alle inwendige suke maket-3 35ra01 he dat se gerade dorch den mynschen=5 35ra02 gan we siner enweynich drinket-3 35ra03 vnde alle vtwendighe suke vordriueth-7 35ra04 he we seck dar mede smeret=3 35ra05 . vnde ock saluet . vnde ock alle 35ra06 mal van den ogen vordrifft he we 35ra07 dar syner eyn weynnych yn deyt 35ra08 vnde alle vlacken vnder den ogen 35ra09 welkerleyghe se syn de vor ghaen 35ra10 dar van . ok macket he de leueren 35ra11 vnde de lunghen vnde de mylten 35ra12 gesunt wan me one drincket . ock 35ra13 vordrifft he dat blot van den ogen 35ra14 vnde alle vlote van deme breghen . 35ra15 we seck dar mede bestrick ock 35ra16 vordrifft he den dampen dar is he 35ra17 ock gudt tho we one drincket vnde=2 35ra18 wes eyn mynsche ghebrockes 35ra19 hefft an deme munde effte an den 35ra20 tenen effte deme de athem stinket 35ra21 de drinckes en weynich vnde lath 35ra22 one in de nese ghan de wert ghesunt=4 35ra23 he macket ock den mynschen 35ra24 tuchtich vnde temelick vnde vrolick=4 35ra25 he vordrifft de suren vnde ok 35ra26 de vinnen vnde ock de fistelen vnder=3 35ra27 den oghen we seck dar mede 35ra28 saluet . nu merket alle dat den mynschen-5 35ra29 schele alle sucke daghe watersucht=8 35ra30 edder ander wedage dat 35ra31 de mynsche sulues nicht en wuste 35ra32 wat ome were de drincke syner 35ra33 de wert gesund dat he neyner anderen-5 35ra34 artzedighe behouet allen droueghen-6 35ra35 wunden se synt ock rot edder=3 35ra36 bleck de komen wedder tho 35ra37 orer macht wan men des dar eyn 35ra38 weynnych in drofft . && hec magister=6 35ra39 johannes_rubicissa/A . 35rb01 sequitur de illa littera . f . 35rb02 fiole/L is fiola/D is kold vnde 35rb03 vucht twey yar kunnet 35rb04 se nouwe warden . dar 35rb05 vmme nym alle yar varsche . fyolen/D 35rb06 synt drygerleyghe . wyt swart pellen-3 35rb07 varwe . && fiole/D het to latine 35rb08 vaccinia/D de alle drey synt alle mechtich-4 35rb09 in der artzedige . && de witten_ffiolen-11/D 35rb10 hethen swalen_snyppen_blomen/D 35rb11 swarte beyder varwe fiole=2/D 35rb12 het to latine vaccinia/D . de wytten_fiolen/D 35rb13 benedighet de meysommer=3 35rb14 . dar na komen purperpellen/D 35rb15 vor fiolen/D de we hyr in sassen bruken=3 35rb16 . synt kolt vnde vucht in dem 35rb17 a ersten grade . && heffstu swuls stot 35rb18 de blomen der ffiolen/D bynt dar vp 35rb19 b bystu druncken van wyne edder 35rb20 van beyre so ruck se edder mack eynen-3 35rb21 c krans dar van . && welck kint 35rb22 dat vallentouel hefft deme stot de 35rb23 suluen fiolen/D myd watere lath ed 35rb24 drinken edder eynen anderen mynschen-5 35rb25 d . && weme de oghen hytten 35rb26 van sweringhe der oghen de stote 35rb27 fiolen_wortelen/D myt myrren/D vnde 35rb28 safferan/D vnde bynde des nachtes 35rb29 e dar vp . && we sweren hefft vppe 35rb30 deme houede de stote ffiolen_blade/D 35rb31 myd honnighe vnde mydt surem 35rb32 eteke vnde make einplaster dar vp 35va01 myd deme suluen vordrifstu sweren=3 35va02 de nyge worden synt vnde heylet-3 35va03 f ichteswelke wunde . && is dyn 35va04 mylte geswullen fiolen_wortelen/D sud 35va05 myt etike drinck auent vnde morgen 35va06 warm vnde eyn plaster van dem 35va07 suluen legghe warm vppe de mylten-3 35va08 g . && dat sulue helpet tho der 35va09 voythe sucke de podagra het de 35va10 h van hytte ys . && wan de kyndere 35va11 hosten vnde suften swarliken yffte 35va12 athmen so stot fiolen/D wortelen vnde-2 35va13 krud myt watere lat se warm 35va14 i drinken . && weme dat sytten gheswullen-7 35va15 ys de stote de fiolen_blede/D 35va16 myt honnighe vnde do dar to etick 35va17 k vnde salue syck dar mede . && weme 35va18 de heyte gycht in den beynen ys vnde-2 35va19 synt ome warm de stote fiolen_wortelen/D 35va20 vnde drinke se myt etike 35va21 we suke hefft in lungen edder in 35va22 lenden de stote fiolen_blomen/D edder 35va23 de wortelen ok de blade vnde seyde=2 35va24 dat vp myt vletende water vnde-2 35va25 drynck des warm auent ock 35va26 m morghen . && welker vrowen de 35va27 bort_moder geswullen ys de stote 35va28 fiolen/D blomen edder ore krud in 35va29 water edder al vngestot vnde seyde=2 35va30 dat in vleyten watere vnde bede-2 35va31 syck dar ouer van dem nauele 35va32 nedderword vth vnde legghe se 35va33 n warm vppe de moder . && fiolen_sad/D 35va34 myd wyne vpghesoden vnde 35va35 gedrunken auent ok morgen warm 35va36 edder kolt suuert de blomen der 35va37 o vrowen . && weme de oren suzen 35va38 synghen effte pipen vnde ome in 35va39 dem houede cloppet de geyte fiolen_olye/D 35va40 in de oren vnde smere de dunnige-4 35vb01 p des houedes dar mede && we 35vb02 bose hytte vnde swarlicheyt hefft 35vb03 in deme houede de bestryke edt 35vb04 myd dem suluen olye in de dunnige 35vb05 q ock dat vornhoued . && weme syn 35vb06 leuer hyttet de legge dar vp fiolen_olye/D 35vb07 vnde bestricke seck dar mede 35vb08 r we de spolworme edder ander worme-2 35vb09 in deme lyue hefft de drincke 35vb10 den olye vnde smere synen nauel 35vb11 s vnde synen buck dar mede . && weme-2 35vb12 syn houet tho worpen edder 35vb13 thoslaghen worde vnde dar aff 35vb14 dat houet ghewundet worde also=2 35vb15 dat ome de breghenkop also 35vb16 vern ingheboget were dat he der 35vb17 tunghen neyne macht hedde vnde 35vb18 nicht spreken konde so stoyte ome 35vb19 fiolen_krud/D dat he dat drincke yo 35vb20 erer yo better . is dat sere in dem 35vb21 rechteren deyle edder tho der rechteren=5 35vb22 syden des houedes so legge 35vb23 ome dat sulue krud myt wyne gestot-4 35vb24 vppe de lochterne halue ock 35vb25 vp den lochterne voth . is ouer 35vb26 dat sere ander lochteren syden so 35vb27 bynt om dat in de rechteren syden 35vb28 vnde vppe den rechteren voth so 35vb29 t werth he spreken . && weme syn 35vb30 houet heyt ys vnde kranck vnde 35vb31 nicht wol slapen mach de schere 35vb32 dat har aff vnde smere dat houet 35vb33 myd fyolen_olye/D so wert he ghesunt=4 35vb34 v . && kanstu nicht wol to stole-2 35vb35 ghan so sud fiolen/D myd oren bladen-3 35vb36 in honninghe dat nutte des 35vb37 x auendes warm . && we grote starke=2 35vb38 hytte tho hebbende plecht de 35vb39 neme sucker_fiolat/D also grot also 35vb40 eyn walsch_not/D in koldem water 36ra01 y eyr ome de hytte angheyt . && fiolen/D 36ra02 in spise edder in drancke genuttet 36ra03 macket gut blod && dut beschreuen 36ra04 mannigher hande meystere 36ra05 a fiolen/L dede wytte_fiolen/D heyten=3 36ra06 we gewundet ys vnde sere blodet=3 36ra07 de kauwe de . vnde de suluen 36ra08 wytten blomen edder dat krudt 36ra09 in syneme munde vnde such dat sap 36ra10 in dat blod besteeyt vnde kauwet 36ra11 he lackeritzen/D dar mede dat is gud 36ra12 b we nicht wol pissen kan vnde welk 36ra13 vrouwe ore tyd nycht wol en heft 36ra14 de stote de blomen edder ore krud vnde 36ra15 drincke dat warm auent vnde morgen 36ra16 c de wortele myd deme krude ys 36ra17 gud we der blomen nicht en hefft 36ra18 also schriuen macer/A vnde plinius/A 36ra19 libro . xxi . 36ra20 fiolen/L dede swarte_fiolen/D heyten-3 36ra21 de synt honnich_varwe 36ra22 ichteswat ghelick . && we de 36ra23 swuls van bledderen effte van sweren=3 36ra24 hefft de seyde se in watere vnde-2 36ra25 late den swadem dar vp ghaen 36ra26 vnde legghe se warm dar vp edder 36ra27 myd honnighe legge se warm dar 36ra28 vp so secht dyascorides/A . 36ra29 fyn_spick/L dat vth walcheme 36ra30 lande kumpt dat soycke in 36ra31 deme worde spica/D vnde nardus/D 36ra32 filippendula/L in dude ys ock 36ra33 filipendula/D filalides/D fistilides/D 36ra34 in latine ock het se rot_steynbrecke-6/D 36rb01 de beste kumpt ouer meer 36rb02 vthe vromeden landen wol dat se 36rb03 ock in sassen landen wesset me schal 36rb04 se vp nemen in deme lesten des herwestes-6 36rb05 so blyfft se veyr yar gut vnde-2 36rb06 de wortele horet sunderlicken 36rb07 a to der artzedige . && we den steyn 36rb08 hefft edder dat lenden ouel edder 36rb09 de strangwynyen so dat he nycht 36rb10 wol pyssen kan de macke eyn electuarium-7 36rb11 myd reyneme honnighe 36rb12 vnde filipendulen/D twey deyl vnde 36rb13 steynbrecke/D de drudde deyl van klyuen_sade-8/D 36rb14 vnde der groten_loddecken/D 36rb15 de verde deyl . al drey erst gepuluert 36rb16 vnde dryncke dar vp wyn edder 36rb17 starck gud olt beyer dar filipendulen_puluer-10/D 36rb18 b mede gesoden ys . && hefstu-3 36rb19 eynen krancken maghen van 36rb20 kulde edder van bosen wynde so 36rb21 drinck filipendulen/D vnde uenekol_sades/D 36rb22 komen_sades_puluer/D warm 36rb23 c gesoden myd gudem wyne . && to 36rb24 deme suluen eyn beter nym filipendulen_puluer=12/D 36rb25 eyn grot deyl in eynen 36rb26 budel dat sut in wyne in bomolye 36rb27 vnde legghe warm vppe den maghen=4 36rb28 d . && wedder de kolden amborsticheit-11 36rb29 menghe filipendulen_puluer-3/D 36rb30 mid enceanen_puluer/D des nutte-2 36rb31 in dyner spyse vnde drincke dat 36rb32 alle dut schrifft platearius/A circa_instans 36rb33 . 36rb34 fenugrecum/L fenugrek/D is 36rb35 grekesch_haw/D && id is 36rb36 sad dat also het dat scal 36rb37 du seyghen na sunte blasius dage . 36va01 de erde schaltu nicht vele deper 36va02 grauen wan veyr vingher deyp 36va03 a alse se breyth synt . we harde sweren-3 36va04 hefft . dar legge eyn plaster vp 36va05 warm vnde puluere fenum_grecum/D 36va06 myd deme dodere van eynen eyge=2 36va07 b dat rypet vnde weyket . && wultu-2 36va08 dat swel rype vnde vpbreke=2 36va09 so menge dat sulue puluer myt 36va10 dinghe vth der appoteken dat het 36va11 terebintina/D edder myd mastix/D vnde=2 36va12 c legghe warm dar vp . && dat 36va13 sulue krud sut myt bom_olye vnde 36va14 legghe warm dar vp dat helpet 36va15 ok dar to dat dat swel ripe werde=2 36va16 d . && dat alderbeste to allen sweren=3 36va17 ripe tho makende effte swele 36va18 vnde ok to der harden mylten to 36va19 weykende so legge fenugrek_krut/D 36va20 in bom_olye myt wyne verteyndaghe-3 36va21 vnde nacht so seyde dat rechte=2 36va22 wol vnde wringhet dorch eynen 36va23 lynen dock do dar to was/D vnde 36va24 puluer fenumgreck/D dat yd eyne 36va25 salue werde der legghe warm 36va26 e dar vp . && duncket dy dat du swel 36va27 heffst vmme de borst . so sudt fenugreck_puluer=12/D 36va28 vnde stockword_wortelen-5/D 36va29 in vleytende water in eyneme=2 36va30 sacke vnde legge warm dar vp 36va31 f yo vakene && dat sulue ok also is 36va32 gud ieghen de swerynghe des ingeweydes-8 36va33 sunder yd en ys nicht 36va34 gud to der mylten swele wente yd 36va35 ys alto heyt wente hyr palladius/A 36va36 g vnde platearius/A . && wedder de struuicheyt-7 36va37 der stroten der borst vnde 36va38 heyszche stempne ok ieghen den hosten-3 36va39 seyde in honnige fenugrek_meel/D 36va40 vnde thostote vighen/D in eyneme 36vb01 moysere edder dadelen/D des nutte 36vb02 auent vnde morgen warm alder 36vb03 h best . && welck vruwe in arbeyde 36vb04 ys myd des kyndes bort de drinck 36vb05 fenugreck_puluer/D myd warmen 36vb06 i watere . && we vele boser vuchtnisse-5 36vb07 hefft in dem bucke de drinke 36vb08 dat sulue meel edder puluer myd 36vb09 honnige vnde water gesoden . 36vb10 k we syck ghebrant hefft van vure 36vb11 edder watere edder heft vele schulles-3 36vb12 vp synen houede dat bestrick 36vb13 myd fenugreck_olye/D vnde roszen_olye/D 36vb14 tohope menghet wente hyr 36vb15 dyascorides/A vnde plinius/A libro xxiiij=4 36vb16 . vnde auicenna/A secundo canone . 36vb17 fimelsterne/L schoneken/D duuenkeruele-10/D 36vb18 ertrock/D ys 36vb19 fumus_terre/D nunnenkrud/D 36vb20 ys heyt in deme ersten grade droghe=3 36vb21 in deme anderen grade yo se 36vb22 groner ys so se beter ys wan se 36vb23 droghe ys so docht se nicht in artzedige=7 36vb24 a . && wan me fumus_terre/D 36vb25 nuttet in der meygen_tyd edder in 36vb26 anderer tyd so suuert se ersten melancolien=9 36vb27 dar na colericam dat is 36vb28 b heythaftich kolre blot . && we vaken=3 36vb29 clauwichtich vnde schoruedich 36vb30 ys de menghe thohope eyn quentin=3 36vb31 venekols_sade_puluer/D myt twen 36vb32 quentyn fumus_terre_sape/D dar nym 36vb33 sucker_meel/D tho alzo vele also du 36vb34 wult dat drynck des morghens 36vb35 myd warmen water vnde isset 36vb36 dat du dat deyst twye edder drye 36vb37 in der weken so blyffsttu reyne . 36vb38 c we vele preckelinge kranckheyt 36vb39 in den armen edder schulderen efte=2 36vb40 henden hefft de menge anderhalf 37ra01 quentin citoloszen_wortelen_puluer=3/D 37ra02 eyn quentin venekol_sades_puluer-3/D 37ra03 dat sud myd fumus_terre_sape/D 37ra04 vnde drinck des auendes warm 37ra05 d do dar yo wat suckers to . && walget-3 37ra06 dy sere vor der spyse edder ys 37ra07 dyn mylte edder dyn leuer bestoppet-3 37ra08 van kolder sake so drinck fumus_terre_sap/D 37ra09 myd sucker myd engheuer=3/D 37ra10 vnde myd warmen watere 37ra11 des auendes warm dar yo venekol_sad_puluer=14/D 37ra12 edder mastix/D edder 37ra13 gartkomen_sad_puluer/D mede sy wente-2 37ra14 hyr auicenna/A secundo canon . platearius-5/A 37ra15 e circa_instans . && dat sulue 37ra16 starket dyne nature vnde maket 37ra17 gud blot also schrifft auicenna/A dar 37ra18 ok . soyke alle dusse schrifft fumus_terre/D 37ra19 in deme worde duuenkeruele-2/D 37ra20 f . && fumus_terre/D gepuluert drinck 37ra21 myd weyten_beyre/D auent vnde morghen-4 37ra22 warm dat ys gud den vthsetteschen=10 37ra23 luden vnde reyniget den 37ra24 magen vnde de slimicheyt der borst 37ra25 vnde loset den vorstoppeden buck 37ra26 vnde reyniget de blasen vnde den 37ra27 steyn vnde de rode vlecken vnder 37ra28 den oghen . expertum est . 37ra29 gartkome/L is carue/D gughele-5/L 37ra30 is basilicon/D gartheyde=5/L 37ra31 ys auryne/D . greckesch_heu-10/L 37ra32 ys fenugreck/D . gensekerse=5/L 37ra33 ys blodword/D . goddes_uorgetten-6/L 37ra34 is andron/D . gregander/L ys 37ra35 ok andron/D . gheleswerdele/L is edeberen_brot-10/D 37ra36 . grot_petercilie/L is gerse-2/D 37ra37 gersele/D ierse/D . gare/L schorfladeken=3/D 37ra38 lappacien/D is lampacium/D ladeken-3/D 37ra39 synt dryerhande soycke dat in 37rb01 laddecken/D . 37rb02 garden_kerse/L is to latine 37rb03 narstucium_ortense/D ock 37rb04 ys cardanius/D grece narstucium=7/D 37rb05 . && garden_kersse/D is heyt 37rb06 vnde droghe in dem drudden grade-2 37rb07 or sad ys vyff iar gud or krud 37rb08 a droghe docht nicht . weme syn 37rb09 spracke vorgheyt in der febres de 37rb10 kauwe dat krud vnde holde dat 37rb11 b vppe der tunghen . && we van der 37rb12 gycht heyt is in synen ledematen 37rb13 de seyde dat sad in eyneme budele 37rb14 in wyne vnde legghe dat dar vp 37rb15 c warm . && dat krud myd vleysche=4 37rb16 soden vnde ghegetten is dar 37rb17 d ock gud tho . && we alto vele vlotes=3 37rb18 hefft in deme breghene alse de 37rb19 alto vele slept de gheyte des puluers=4 37rb20 van gart_kerssen_sad/D in de nese-2 37rb21 dat he pruste edder fynnere szo 37rb22 ghyfft syck de vloyte nedder en 37rb23 e wech . && weme de vue in de stroten=3 37rb24 nedder schut dat he nicht inslucken-4 37rb25 kan de seyde dat sad myd eteke-2 37rb26 vnde vyghen/D vnde make eyne 37rb27 gargalinghe in deme halsze vnde 37rb28 spige yo dat drye edder tho veyer 37rb29 malen wedder vth edder mer dar 37rb30 f mede werd he ghesunt && we dat 37rb31 lenden ouel hefft edder den kolre 37rb32 van kulde de seyde dat sad myt wyne-2 37rb33 in eynen budele vnde legge warm 37rb34 g dar vp . && tho deme suluen ock 37rb35 ieghen de kolden pissen sudt dat 37rb36 krudt in wyne myd bom_olye vnde=2 37rb37 legghe warm dar vp . wente 37rb38 h platearius/A schrifft dat . && wedder 37rb39 den sweren antrax kerse/D gestot vnde-2 37rb40 myd surdeghe ghekneden legge 37va01 i dar vp . && blinde sweren brickt 37va02 dat sulue vnde heylet se tho rechte 37va03 k dar vp gheleyt . && thenen sweren=3 37va04 vordrifft kersen_sap/D . wanme yd 37va05 in dat or deyt in der syden dar de 37va06 l tenen we don && welck wyff ein 37va07 dot kint in deme lyue hefft de nutte-2 37va08 m kersen/D . de spolworme vordrifft 37va09 dat sulue edder schaffworme vthe 37va10 deme bucke myd wyne ghenuttet 37va11 n wem eyn ader effte slanghe gesteken-3 37va12 hefft de drincke ock dat sulue 37va13 o sad myd wyne . && slanghen vnde 37va14 aderslanghen vordrifft de rocke 37va15 wur men dat krud vppe den kolen 37va16 p brant . && weme de milte alto grot 37va17 is de drincke dat sad vackene myt 37va18 q wyn_etecke . && bosze sweren vp 37va19 deme houede bestrick myd gensze_smalte/D 37va20 vnde gartkersen_krudt/D tho 37va21 r hoppe ghestoet . && we bestoppet 37va22 vnde dampich is vmme de borst de 37va23 stotte dat krud edder dat sad vnde 37va24 seyde dat mydt seghen melck vnde 37va25 drinck dat auent vnde morgen warm 37va26 s den harden buck macket weyck 37va27 dat sad myd warmem watere gestot-4 37va28 vnde auent ock morgen gedrunken=3 37va29 t warm . && den hosten vordrifft 37va30 dat sadt myd honnighe ghesoden 37va31 auent vnde morghen ghenuttet edder-3 37va32 ghegetten warm edder kolt . 37va33 v kersen_sap/D fumus_terre_sap/D in dem 37va34 meyghe myd segen_melck nochterne-2 37va35 ghedruncken macket gudt reyne-2 37va36 bloud vnde suuert de melancolien-2 37va37 bloud . && wente hyre diascorides-5/A 37va38 macer/A rasis/A vnde almansor/A 37vb01 gartryngele/L goldeke/D 37vb02 is elitropia/D solsequium_maius/D 37vb03 a to latine && we 37vb04 de vele warten heff de seyde dat 37vb05 krut myd den blomen in watere vnde 37vb06 legge warm dar vp vnde supe des 37vb07 b waters && wede vele kolres blodes-3 37vb08 vnde vele vuchtenisse hefft de 37vb09 seyde des suluen krudes mydt den 37vb10 blomen eyne ghude hant vul myd 37vb11 wyne ghesoden dat drincke he ok 37vb12 auent vnde ock des morgens warm 37vb13 c we de tercianen febres heft de drincke-2 37vb14 dre korne des sades eyr ome de 37vb15 d sucke an geyt myd wyne && heft 37vb16 he de quartanen febres so drincke 37vb17 dre korne veyr cok myt warmem 37vb18 e wyne eyr ome de sucke angheyt 37vb19 de blomen synt nicht gud vackene-2 37vb20 tho ruckende edder an to seynde=2 37vb21 also secht dyascorides/A . 37vb22 galigan/L . ys galanga/D 37vb23 ciperus_babilonicus/D 37vb24 tho latine . galigan/D 37vb25 is gud vyff yar vnde de in varwe is 37vb26 wan du one tho brekest alse garden_saffran/D 37vb27 myd eynen guden scharpen 37vb28 smacke in deme munde vnde swarlechtich-8 37vb29 in der wychte myd dychticheyt=7 37vb30 . && de galgan/D de duncker 37vb31 gheyle bleck ys vnde licht vnde stuft 37vb32 wanme one to breckt vnde ock lichtich-4 37vb33 edder neynen smack en hefft . 37vb34 de en docht nicht ichteswelke maken-3 37vb35 deme gallygan/D valschen smak 37vb36 myd porse/D vnde negelken/D dat wyl 37vb37 wy vmme sacke wyllen laten stan 37vb38 a we de kolder vnde vuchter nature=2 37vb39 ys de ethe galgan/D de vordryfft . 38ra01 den slym van dem maghen vnde 38ra02 hittet one vnde drifft dar vth de 38ra03 bosen winde vnde starket one dat 38ra04 he de spise wol wordauwet io des 38ra05 morgens nochterne ghetten . 38ra06 b galligan/D auent vnde morgen in 38ra07 den munde gekauwet vnde ghegetten-3 38ra08 vordrifft den blot_ghank vnde 38ra09 ghifft deme munde guden rocke 38ra10 guden smack sunder we kusch 38ra11 wesen wyl de en schal des nicht 38ra12 c vakene vele nutten . && we eyn 38ra13 kranck breghen hefft de steke one 38ra14 in de nese vnde the den rocke vp 38ra15 d word in syn houet . && we eynen 38ra16 kranken kolden slimechtigen magen-3 38ra17 vnde wyndechtigen magen 38ra18 hefft de ethe vnde seyde galigan/D in 38ra19 wyne vnde drincke den des morgens=4 38ra20 vnde des auendes warm . 38ra21 e weme syn herte vele beuet edder 38ra22 kranck is de supe des auendes vnde-2 38ra23 morgen galigan/D gepuluert myt 38ra24 borraghen_sape/D vnde eyn luttick 38ra25 wyns dar tho wente hir platearius-4/A 38ra26 vnde auicenna/A secundo canone . 38ra27 gartkonele/L pepperkrud/D 38ra28 satureya/D gargala/D is in latine-4 38ra29 satureya/D tymbra/D serpillum_domesticum-17/D 38ra30 satureyen/D nym 38ra31 vp wan se blomen eyn se alto sere 38ra32 saden vnde henge se in dat schede lat 38ra33 se also drogen wente de blade vnde-2 38ra34 blomen synt allene gud in artzedige-4 38ra35 se is heyt vnde drogher nature-2 38ra36 a . && wede vele kulde hefft vmme 38ra37 de borst de puluere satureyen/D vnde 38ra38 sede de myd grutten/D in water vnde-2 38ra39 drinck dat auent vnde morgen 38ra40 b warm . && wultu eyne saltzen maken-3 38rb01 stot dat krud myd peppere/D vnde-2 38rb02 c myd etike . && weme vele walget=3 38rb03 vnde nicht ethen mach de stote=2 38rb04 satureyen/D myd wyne vnde supe-2 38rb05 dat vnde nutte satureyen_puluer=3/D 38rb06 in syner spise edder supe de in 38rb07 d eynen weycken eyge . && we eynen 38rb08 kolden magen hefft vnde syn leuere-2 38rb09 effte syn mylte vnuerdich is van 38rb10 kolder sake de nutte ok dat sulue 38rb11 e also . && we eyn losich herte hefft 38rb12 vnde vele beswoget de holde dat 38rb13 krud vor syne nese vnde ruke dat 38rb14 f vele . && ghinge eyn vrowe myd 38rb15 eyner vrucht de en scholde des 38rb16 nicht don wente hir platerrius/A . 38rb17 g schrift . satureya/D myd warmen 38rb18 water edder wyne auent vnde 38rb19 morghen genuttet maket den vrowen-3 38rb20 h ore suke . && wan eyn wyff 38rb21 swanger ys de en schal satureyen/D 38rb22 nicht angripen nicht dar ouer gan 38rb23 nicht ruken vnde nicht nutten de bort 38rb24 i kumpt anders to vntyd && wan dat 38rb25 wyff in arbeyde ys eyner gebort 38rb26 so ruke se vnde nutte satureyen/D szo 38rb27 kumpt de bort drade in de werlt se 38rb28 k sy dot edder leuendich && we vele 38rb29 boses windes in syneme buke heft 38rb30 l de nutte vaken satureyen/D . && wedder=3 38rb31 dat sulue vnde weme sin buck vele-2 38rb32 kurret edder de myt nod pisset 38rb33 de seyde saturyen/D myd wyne vnde 38rb34 nutte dat auent vnde morghen . 38rb35 m weme de borst bestoppet is de drinke-2 38rb36 saturyen_puluer/D myt wyne vnde 38rb37 myt honnige vp gesoden wol gheschumet=7 38rb38 auent vnde morghen ghedrunken-7 38rb39 n is gud . we de suke heft alse 38rb40 icht he stedes slape de het litargicus 38va01 edder litargia deme wassche vacken 38va02 sin houet in starken winetike dar 38va03 satureye/D ine gesoden sy wente hir dyascorides-9/A 38va04 ysiderus/A vnde macer/A 38va05 gersgerse/L gersele/D grot_petercilie-8/D 38va06 romesche_petercilie_van_macidonien/D 38va07 ys in latine 38va08 olyzacrum_macidonicum/D petrocilium_agreste/D 38va09 petrocilium_romanum/D . 38va10 a gers_sad/D myd wine ghestot vnde 38va11 ghenuttet vnde dar vp geleyt heylet-3 38va12 wol wat de tarant edder de vur_worm 38va13 edder de dak_worm ghesteken 38va14 b edder geclemmet hefft . && ock wat 38va15 c eyn hunt ghebeten hefft . && weme-2 38va16 de buck vele kurret edder de mit 38va17 not pysset de neme achte deyl waters-4 38va18 vnde den negheden deyl honnighes=6 38va19 vnde sede gers_sad/D dar ynne=2 38va20 vnde drincke dat . auenth vnde 38va21 d morghen warm . && dat sulue heylet=3 38va22 wat seres in deme ghemechte 38va23 e ys dat sad also ghedruncken . c weme-2 38va24 de syde edder de lenden wey 38va25 doed de seyde gerszen_wortelen/D in 38va26 wyne vnde drincke dat warm auent 38va27 f vnde morghen && dat sulue is gut 38va28 g wey den steyn hefft && gers_sap/D 38va29 ghedruncken gyfft den seyken rechte-2 38va30 hytte teghen de vnordelken hytte-2 38va31 h . && de vnordelken vlecken de den 38va32 vrouwen in den kindelbedden werden 38va33 de vordrifft gers_sap/D dar mede bestrecken-8 38va34 vnde mit eynem lynen doke-2 38va35 i dar vp nat gheleyt && gerskol/D 38va36 ghegetten in deme meygen is gud 38va37 tegen de sucke alse reyde vorgescreuen-3 38va38 steyt effte ys van gers_sape/D . 38va39 isset dat du wyn gust to deme kolen-3 38va40 water vnde tohope sust also schrifft 38vb01 dyascorides/A vnde de ervaringhe 38vb02 ghele_cleuer/L dre_blat/D hertes_cleyuer-11/D 38vb03 is in latine 38vb04 mellilotum/D trifolium_cytrinum/D . 38vb05 de wytthe_cleuer/D hefft de suluen 38vb06 krafft . && sunder de ghele de ys 38vb07 best wente de ys alse lyn_krud/D mit 38vb08 synen blomen dar macken de herde=2 38vb09 krensze aff . && dat sad myd synen_rynden=10/D 38vb10 ys in artzedighe gudt 38vb11 dat ys kleyne vnde hanghet also 38vb12 harde dat it nicht lichte aff toscheydende-5 38vb13 ys dre yar ys yd gudt it ys 38vb14 heyt vnde droghe in deme ersten 38vb15 grade && it weycket vnde starcket 38vb16 a we de spyse nicht wol vordauwen 38vb17 kan edder vele windes in syneme magen 38vb18 hefft edder de nere edder de blase 38vb19 bestoppet vnde vnuerdich synt de 38vb20 sede dat sad myd synen rinden in 38vb21 wyne vnde drincke den wyn auent 38vb22 b vnde morghen warm && wultu 38vb23 wol smeckende wol ruckende spise-2 38vb24 macken so do des sades in de spise-2 38vb25 c edder in dat sod && secht platearius=7/A 38vb26 . && de suluen cleuers/D blade 38vb27 myd lyn_sade/D in komelck edder in 38vb28 soteme wyne ghesoden dar to ghebraden-6 38vb29 eyghere_dodere tho hoppe 38vb30 gestot eyn plaster warm legge alle 38vb31 dar vp dar gheswullen sucke ys alse-2 38vb32 sweren drosze . bledderen des mannes-3 38vb33 ghemechte des wyues vrucht_moder 38vb34 vppe geswullen ogen vppe harde-2 38vb35 d vuchte sweren && dat sulue sadt 38vb36 mit lyn_sade/D gestot dar to weyten_meel/D 38vb37 vnde bradene eyghere_doddere=2 38vb38 tho hope eyn plaster warm vp 38vb39 allen swuls vnde dat vordryfft on 39ra01 dat sulue sad myd rosen_olye/D ghestot-4 39ra02 e dar mede bestreken warm vordrifft-6 39ra03 kranckheyt des houedes der 39ra04 f dunninghe der wanghen . && we 39ra05 vacken eynen seyken vnuerdigen 39ra06 magen hefft de ete dat krud edder 39ra07 kolle edder de blomen wan se versch 39ra08 g vnde groyne synt . && edder sede dat 39ra09 droghe krud in wyne vnde drinke=2 39ra10 den auent ok morghen warm 39ra11 also secht plinius/A xxi . golde/L wilt_lylye/L 39ra12 require lylie/D in littera l wylt_lylye=3/D 39ra13 goltword/D dat ys eyn dynck . 39ra14 goltword/L schelword/D ys 39ra15 7 in latine affodillus/D albucium=4/D 39ra16 centum_capitalium/D 39ra17 purpureum/D lilium_conuallium/D herba_saturni=10/D 39ra18 . && se hefft blade alse 39ra19 lock/D vnde swart sad in deme anderen=5 39ra20 grade heyt vnde droghe ys 39ra21 golde/D . && golde/D ys gud tho aller 39ra22 artzedige dar de dyl/D gud tho ys . 39ra23 hir vmme wan du golden/D nicht 39ra24 enhefft so nym dyl/D . ane in den stucken=4 39ra25 a de du hir vindest . && we nicht 39ra26 wol pissen kan . welk vrowe orer 39ra27 tyd nicht wol enhefft de stote golde-2/D 39ra28 wortelen vnde blade vnde seyde-2 39ra29 de in wyne vnde drinke des auendes-3 39ra30 b vnde morgen warm . && dat 39ra31 sulue ys gud wede vele hostet vnde-2 39ra32 c eyn kranck houet hefft . && we 39ra33 der wortelen nochterne nuttet dat 39ra34 maket dat houet vnde dat herte 39ra35 vrolik also schrift dyascorides/A goldeke-4/L 39ra36 is gart_rynghele/D . 39ra37 gherste/L is to latine ordium/D 39ra38 kaheraer/D . gherste/D kuldet 39ra39 vnde droget in dem ersten grade . 39ra40 ghersten/D schalmen seygen in droge-2 39rb01 hardelechtige erde . vnde wan du 39rb02 one to sommer seygest vyff dage edder=3 39rb03 sesse na sunte_matheus_dage in 39rb04 dem kolden landen alse in sassen so 39rb05 werth he best . && unde wan he 39rb06 aff geernet is so lath one to deme 39rb07 mynsten drey edder veyr dage vppe-2 39rb08 deme swade liggen so werden de 39rb09 korne grot myt veleme mele vnde 39rb10 io de gerste/D witter is io he better 39rb11 a is schrift palladius/A libro x . ghersten_beyer-10/D 39rb12 maket mer dozelechtih 39rb13 vnde susinge inblasinge des houedes 39rb14 ok is he alle den senen des lichammes=3 39rb15 boser wan ander beyer doch 39rb16 ghift he wol de pissen vnde is beter 39rb17 der heyten magen nature ok in heiten=3 39rb18 tiden koylet he beth wan weyten_beyer-9/D 39rb19 secht plinius/A libro xxii . 39rb20 b wassche den schorff dar harworme=2 39rb21 inne synt myt loghe de van water-3 39rb22 myt ghersten_stro_asschen/D maket 39rb23 is so komet he vth secht dyascorides=3/A 39rb24 c . && grutte van witteme reynen 39rb25 winter_gersten/D in watere gesoden 39rb26 vnde genuttet io warm ys gud we 39rb27 in eyner sucht licht . effte eyn swel 39rb28 heft in der borst edder in der leueren 39rb29 edder mylten effte lungen edder by 39rb30 deme herten vnde gyfft gude kraft . 39rb31 d heffstu eyn swel dat hyttet dar 39rb32 make vp eyn plaster myt etike van 39rb33 gersten_mele/D . ys dat swel kolt vnde 39rb34 hart szo make dat sulue plaster 39rb35 myt honnige warm dat schal wesen=3 39rb36 wan de swel ersten werden wan 39rb37 se ouer ripe schullen werden so make=2 39rb38 dat plaster myt dem witten van 39rb39 eygeren van ghersten_mele/D also secht 39rb40 e platearius/A . de sulue gherste/D in 39va01 watere ghesoden vnde dar na gepenneket-8 39va02 edder gedroget in eyner 39va03 pannen vnde dar aff meel gemaket 39va04 myt suckere ghemenget des drink 39va05 wan du wanderst edder heyt byst 39va06 edder in deme heyten sommere myd 39va07 warmem watere dat vordrifft den 39va08 dorst vnde kolet den magen vnde 39va09 f de leueren . && ghersten_meel/D stod 39va10 mit witteme_mane/D myt duuendrecke-2/D 39va11 mit harte/D mit honnighe vnde ein 39va12 plaster vordrifft allerhande swuls 39va13 g warm dar vp ghelecht . && ghersten_meel-9/D 39va14 mit queden/D mit eticke gestot-4 39va15 vnde vp ghesoden vordrifft den 39va16 swuls der podageren sucke der vote=2 39va17 h besunderen de van hytte is . && stof_meel 39va18 in der molen van ghersten/D mit 39va19 warmem watere ghedruncken ys 39va20 gut we bloud vp hostet wente hyr 39va21 constantinus/A in dietis vnde plinius=2/A 39va22 i . && ghersten_meel/D bestoppet den 39va23 buck myd etecke ghedruncken vnde 39va24 ghegetten vnde eyn plaster dar aff 39va25 vppe de heyten drosze . sweren . de 39va26 k killinge hebben ys gut . && we nicht 39va27 wol pyssen kan de nutte ghersten_klighen/D 39va28 l wo he suluen wyl . && we 39va29 vele boses vloytes edder swulszes 39va30 in den ledematen . henden . arme . edder-3 39va31 voyten alse podagra hefft ock 39va32 yn den lenden . de seyde ghersten/D vnde 39va33 queden/D in honnighe watere vnde 39va34 stote dat to hoppe alse lactuarium 39va35 dat ethe he vackene vnde drincke 39va36 dat watere dat helpet wol . 39va37 m ghersten/D in watere gesoden wente he 39va38 brecken wyl dat is gudt der bosen 39va39 n borst . && dat sulue water . myt venekol_sade-8/D 39va40 vp gesoden vnde warm vaken=3 39vb01 gedruncken ocket der ammen 39vb02 o melck . && gherste/D vnde lock mit watere-4 39vb03 mit honnige ghesoden warm 39vb04 gedruncken macket rype dat swel 39vb05 in der borst vnde is gut vor den damppen-3 39vb06 vnde we amborsticheit hefft . 39vb07 p ghersten_watere/D vacken gedrunken-3 39vb08 q is deme maghen bosze . && water-3 39vb09 dar gherste/D edder ghersten_klyghe-3/D 39vb10 ynne ghesoden is . ys gud in den 39vb11 r kolden feuer edder febribus . unde 39vb12 we dat heytte feuer hefft de seyde 39vb13 s darmede mark_sat/D venekol_sat/D unde 39vb14 weme vacken vreset vnde gruset vnde 39vb15 nicht dat kolde rechte feuer hefft 39vb16 de schal myt honnighe in dem watere-4 39vb17 dat seyden vnde id in allen feuer 39vb18 warm gedruncken is nutte wente 39vb19 hyr auicenna/A secundo canone . 39vb20 ghesoden_wyn/L edder must/D 39vb21 to latin het sapa/D && goltword-4/L 39vb22 is schelword/D . gudeleue-6/L 39vb23 . hudeleue/D . edera_terrestris/D 39vb24 a golt/L dat gloyge in dem vure-2 39vb25 vnde losschet tho vyff 39vb26 malen edder edder meer in 39vb27 wyne dene drinck nochterne wedder-3 39vb28 der mylten sucke . heffstu nicht 39vb29 golt/D so nym reyne stal secht platearius-4/A 39vb30 . && weme syn munt ouel ruck 39vb31 de holde golt/D in deme munde dat vordrift-5 39vb32 it also schrift auicenna/A . ij . canone 39vb33 a gundram/L is attestilla/D weme 39vb34 vorgheuen ys de nutte de 39vb35 wortelen vakene nochterne 39vb36 b we vele flecma heft de stote de blede 39vb37 mit oldeme bere vnde drinke des vaken 39vb38 a grot_laddeke/L het bardana/D . 39vb39 weme de buk swyllet de sede-2 39vb40 wortelen in oldeme bere 40ra01 vnde drinke warm auent vnde morgen=3 40ra02 drey daghe edder mer dat ys 40ra03 b gud . && we den steyn heft in der neren-3 40ra04 edder in der blasen de stote dat 40ra05 sad van den clyuen/D myt steynbreken_sade/D 40ra06 komen_sade/D petercilien_sade/D tho 40ra07 hope cleyne vnde drinke dat ok also 40ra08 myd dem suluen beyre dat is gud 40ra09 vnde is also bevunden socke ok lampacien-6/D 40ra10 . 40ra11 ghesegelt_erde/L terra_sigillata-2/D 40ra12 . ghesegelt_erde/D is kolt 40ra13 a vnde droge in der apoteken is se . weme-2 40ra14 de nese vele blodet de puluere 40ra15 de erde myt dem witten van deme 40ra16 eyge vnde binde eyn plaster vp syn 40ra17 vornehouet vnde in de dunninge . 40ra18 b we den hofganck sere heft de menghe=3 40ra19 des suluen puluers myd rosen_olye/D 40ra20 mit etike myt witten van dem 40ra21 eyge vnde bynde vp den buck alse 40ra22 c eyn plaster . weme de voyte swullen-3 40ra23 synt de menge des puluers myt 40ra24 wyn etike vnde binde dar vp warm 40ra25 d we de spise vele wedder brickt edder-3 40ra26 spiget de supe des suluen ock 40ra27 warm auent vnde morgen secht plate/A 40ra28 grekesch_peck/L en buten swart 40ra29 en binnen schyr edder clar . 40ra30 celofonia/D is heyt in dem anderen 40ra31 grade droge in dem ersten grade de 40ra32 a vindet me in den apoteken . && we den 40ra33 hoffganck hefft myt blode de legge-2 40ra34 des peckes vppe dat vur vnder 40ra35 seck dat yt berne vnde den rock lath 40ra36 van vnden vp an dat achter lenden_hol 40ra37 vnde buck gan also schrift platearius=5/A 40ra38 . && grekesch_haw/L soke fenu_grecum/D 40ra39 . && gallissien_steyn/L 40ra40 copperrock/D is uitriolum/D dragagantum_romanum=16/D 40rb01 cuperosa/D atramentum_viride_vel_album=23/D 40rb02 vnde is heyt 40rb03 vnde droge in dem verden grade dat 40rb04 grone vnde clare ys best wan du 40rb05 schalt id en twey breken vnde de korne-2 40rb06 de mydden inne synt de do in de 40rb07 a artzedige . && wedder de fistelen eyn 40rb08 deyl dusses galitzen_steynes/D gepuluert-4 40rb09 menge myt drye also vele bonen_mels-8/D 40rb10 vnde twey deyl swarte_sepen=3/D 40rb11 menge dat tohope myt scharper-3 40rb12 loge tempere yd dar inne . make 40rb13 cleyne heden nath also eyn teppeken 40rb14 den steck in de fistelen also wyt dat 40rb15 du den wol bequemelicken vt vnde in 40rb16 b don mogest . we bose grof vleysch 40rb17 in der nese hefft dat polippus het 40rb18 de cleue vngentum_apostolicon vppe 40rb19 vngeueruede syden dar make also 40rb20 eynen teppeken aff den bestrowe myd 40rb21 dussem vitrioli_puluer/D vnde steck in 40rb22 c de nese . uppe bose vlesch an deme 40rb23 seren dar stawe vp dusses vitriolen_puluers/D 40rb24 dat bit aff wente hir platearius-5/A 40rb25 gummi_arabicum/L . 40rb26 hasselword/L wilde_neghelken-3/D 40rb27 . asarum/D vulgago/D is 40rb28 heit vnde droge in dem drudden-3 40rb29 grade . we de wortelen sud in wine-2 40rb30 vnde drinket vnde etet se . de pisset 40rb31 wol vnde suuert der vrowen suke . 40rb32 b dat sulue ys gud weme leuer vnde 40rb33 c mylte we dot . dat sulue vordrift 40rb34 blotspigen . de watersucht vnde den 40rb35 swuls van der vrowen gemechte . 40rb36 d dat sulue reyniget de borst vnde 40rb37 den maghen . nym achte deyl waters-4 40rb38 den negenden deyl honniges vnde 40rb39 make haselword_wortelen_puluer/D 40rb40 vnde sud dat . dat suuert den magen 40va01 vnde de darmen ok de borst vnde de 40va02 vele ghele stippen hefft vppe der hud 40va03 f de sulue wortelen in nyghem weyten_beyre=9 40va04 ghesoden vnde des auendes=3 40va05 vnde des morgens ghenuttet 40va06 dat vordrifft alle kranckheit vmme 40va07 dat herte vmme de borst vnde hyttet=3 40va08 de kolden ledematen . vnde gift 40va09 naturlicke hitte deme vuchten kolden=3 40va10 lyue vnde vordrifft de lenden 40va11 sucke vnde is gud der bestoppeden 40va12 leueren vnde ok milten heffstu win 40va13 edder must/D vor dat weyten_beyer/D . 40va14 de were alderbest . wente hyre platearius-7/A 40va15 g vnde dyascorides/A && haselwort_krut-9/D 40va16 vnde blade ghestot mit en 40va17 weynich waters vp gesoden dat legge-2 40va18 vp wide grote wunde dat thut 40va19 se tho hope vnde vordrifft ore vele 40va20 h blodent ok oren swuls . && dat sulue=2 40va21 vordrifft allen anderen swuls . 40va22 i dar vp gheleyt && uppe de vnreynen-3 40va23 wunden legghe de blade myd 40va24 k honnighe ghestot . && uppe de gelen=3 40va25 plecken vppe der hud vnde vppe 40va26 dat hillighe_vur legge de suluen blade 40va27 ghestot myt deme dodere van deme 40va28 eyghe also secht macer/A . 40va29 hvylsnack/L hulsenack/D soyke 40va30 ansnick/D alsnick/D . && hones_werue/L 40va31 . require in littra 40va32 a . aheyle/D . 40va33 hasselnote/L synt kolder nature-4 40va34 wan ander note/D se 40va35 voyden beth doch macken 40va36 se mer wyndes yn deme bucke vnde 40va37 synt nicht lichte vordauwelik . et 40va38 en sy dat de wytte schel erst sy aff 40va39 a ghetogeen . && hasselnote/D al reyne 40va40 ghemacket vnde myt honnige gestot=4 40vb01 alse actuarium des ethe nochterne-5 40vb02 . && wedder den snuuen vnde 40vb03 b wedder vorgifft && de sulue note/D 40vb04 brade mydt pepere/D vnde nutte se 40vb05 wedder de sucke vnde deystu dar 40vb06 honnich to to hope ghestot vnde bestrickest=9 40vb07 an dat vorhouet den kinderen-3 40vb08 de mannygerhande ghesichte 40vb09 c hebben dat vorgeyt && we de hasselnote-5/D/D 40vb10 vacken vnde vele etet de maket-3 40vb11 vele windes in deme bucke vnde 40vb12 kolre blot wente hyr plinius/A . 40vb13 d sap gheperset vthe den verschen 40vb14 gronen hasselnoten/D mit honnige gesoden-3 40vb15 so dat dat honnich dicke werde-2 40vb16 dat is gut wedder alle sucke in 40vb17 deme munde in der stroten in dem 40vb18 tenen vleysche vnde alle den sucken 40vb19 e vorgeschreuen && note/D vacken vnde 40vb20 vele getten synt den maghen bose 40vb21 se oyken hosten vnde kolre bloud . 40vb22 f uppe eyn swel yn brusten macke 40vb23 eyn plaster van noten_kernen/D . ruden=3/D 40vb24 . mydt eyn luttick honnighes . 40vb25 g uppe de wunden de eyn mynsche 40vb26 effte eyn hunt gebeten hefft make 40vb27 ein plaster van cipollen/D . notkernen/D 40vb28 h vnde solte mit honnige && stot not_kerne/D 40vb29 myd bom_olye dar salue der 40vb30 iungen kindere houet mede so wasset 40vb31 i one suuerlick har . && hasselnote/D 40vb32 myt oren schellen berne to puluer 40vb33 macke eyne salue myt bom_olye vppe-2 40vb34 des kindes houet dat ghele bleke-2 40vb35 oghen hefft de werden swart . 40vb36 wente hyre galienus/A dyascorides/A 40vb37 vnde serapio/A . 40vb38 hauer/L wesset aldermeyst 40vb39 gerne uppe woltomateme 40vb40 a drogen ackere . && hauere/D 41ra01 rede sachtighet vnde metighet alle=2 41ra02 swelende vpblasende sucke van 41ra03 swulse . artzedighe dar mede ghemenget-6 41ra04 weycket edder laxeret bequemelicken-8 41ra05 sachtmetigen dar vmme 41ra06 synt hauergrutte/D . hauerbrod/D . hauer_beyer=9/D 41ra07 krancken luden nutte . also=2 41ra08 secht vincencius/A in speculo naturali=6 41ra09 b && wan de hauer/D noch grone-2 41ra10 is so stote de blade vnde mack 41ra11 sap dar af dat lat droghe werden 41ra12 vnde menghe mydt hauermeele/D 41ra13 dar af eyn plaster vppe schorf vppe 41ra14 fistolen byden oghen vp harde drose-2 41ra15 edder sweren dat is nutte also secht 41ra16 c dyascorides/A . && welk vrowe in der 41ra17 tyd nicht gesunt is de seyde hoppen/D 41ra18 in eynen sacke vnde sytte dar vp vnde 41ra19 holde den van vnden wente vppe 41ra20 den nauel in der bodene myd hauerstro-4/D 41ra21 d gesoden . && we vp syneme lyue 41ra22 rudich is vnde alse ifft de hut vpgheblasen-6 41ra23 sy de bade mit hauerstro/D vnde 41ra24 pippelen/D && expertum est . && wedder 41ra25 brune rode plecke vnder den oghen 41ra26 nym hauerenmeel/D sut dat wol mit 41ra27 etecke dat legge mit eynem doke vppe-2 41ra28 de placken so du dat heytest lyden=3 41ra29 kanst . 41ra30 hannep_sat/L is het vnde droge-2 41ra31 in dem anderen grade it en 41ra32 ys nicht wol vordauwelik-3 41ra33 vnde is deme magen schedelik . doch 41ra34 so vordrifft yd bose wynde des bukes-3 41ra35 des maghen vnde vormynnert de 41ra36 vnkusschen nature ock krencket 41ra37 yd dat houet vnde dat gesichte olie 41ra38 van hannepsade/D is den ogen ok deme 41ra39 houede quad . doch den weydagen 41ra40 der oren dar ingedan ys dat gud also 41rb01 schrifft wilhelmus/A vnde placentinus/A 41rb02 hertes_tungen/L scolopendra/D is 41rb03 a het in deme ersten grade . && we 41rb04 de blade scharuet alse kol/D 41rb05 vnde sut se myt kolsade/D myt lackeritzen-3/D 41rb06 myt watere in eynen erden bedeckeden-5 41rb07 gropen vnde deyt dar eyn cleyne-2 41rb08 honniges lest in . dat lat wol klaren-3 41rb09 dat drincke auent vnde morghen 41rb10 b warm wedder den hosten . && we 41rb11 vele schukket gysschet vnde den steyn 41rb12 in der neren hefft edder de ghelen 41rb13 suke heft edder weme de milte grot 41rb14 geswullen is de sede hartes_tunghen/D 41rb15 in oximelle/D mit karue/D vnde annisze/D 41rb16 vnde drincke dar aff warm nochterne-2 41rb17 drittich dage he wert ghesund . 41rb18 also secht placentinus/A de simplicibus 41rb19 huslock/L semperuius/D barba_iouis/D 41rb20 is droge in deme ersten 41rb21 grade . kolt in dem anderen grade 41rb22 a husloch/D in der artzedie scal alle tyd 41rb23 grone wesen wriff huslok/D vp heyte 41rb24 b swele wan se erst werden . && wedder 41rb25 den brant van vure eyn salue van huslokessape-7/D 41rb26 wasse/D vnde bom_olye macke 41rb27 vnde do dar warm up de ersten dre 41rb28 dage in dem verden dage dar na machstu-4 41rb29 c se kolt up leggen . weme syn nese-2 41rb30 vele blot van ouerulodigen blode 41rb31 make eyn plaster an dat vorhouet 41rb32 van huslokessape/D vnde rosen_watere/D tho 41rb33 d hope gemenget edder make dat vorhouet-5 41rb34 kolt mit borne_watere/D wente 41rb35 e hir platearius/A && weme sine aderen vorruckt-5 41rb36 sint de sede huslok/D yn weyten_beyre/D 41rb37 edder yn vletheme watere 41rb38 edder weme se tho hope clympet . 41rb39 drincke dat des auendes kolt vnde 41rb40 des morgens to nuttende warm 41va01 f we blot vp hostet edder weme sin 41va02 lunge vnreyne is edder vele hostet 41va03 edder de blase effte de darme affschulueren=10 41va04 edder sweren in dem liue 41va05 inwendich hefft de sede huslock/D in 41va06 honnich_watere vnde drinnke des auent 41va07 vnde morgen warm wente he gesunt 41va08 wart also secht dyascorides/A . 41va09 hundesblomen/L caela_fedida/D 41va10 in den boden baden rucken 41va11 se wol vnde starken dat bregen vnde vor 41va12 de rudicheyt vnde den iucken des lyues-3 41va13 dar mede gheriuet vnde myt 41va14 deme watere gewaschen expertum est . 41va15 hundesdil/L synt hundes_blomen/D . 41va16 a hundes_tungen/L cinoglossa/D 41va17 dat krud gestot myd solte 41va18 heylet den hundes bete dar vp gheleyt-4 41va19 b . && dat krud hefft drey stele 41va20 myd sade we de myt dren synen 41va21 wortelen stot vnde drinket nochterne-2 41va22 myd syneme sodene wattere 41va23 c dat vordrifft de tercianen . we der 41va24 stele vnde der wortelen veyr stot vnde-2 41va25 vp sud myt watere vnde drinket 41va26 dat ok wan ome de quartane angeyt=4 41va27 so vorgheyt se also schrifft plinius-4/A 41va28 libro xxv . 41va29 a hartekele/L hackele/D acutella/D 41va30 in watere gesoden vnde dar mede=2 41va31 gebadet in der bodene dat ys 41va32 gud weme vele swimelt vnde rudich=4 41va33 vppe deme lyue is vnde weyke-2 41va34 b aderen efte senen heft . && hartekele-2/D 41va35 hackelen/D berne to asschen strauwe=2 41va36 vp dat sere dar de worme inne-2 41va37 synt szo steruen sevnde yd heylet=3 41va38 to expertum est . 41va39 hamerslach/L fuligo/D squama_ferri/D 41va40 hefft de nature alse de hart_heykele/D 41vb01 hackele/D . we se ok heyt maket-3 41vb02 vnde watere dar vp gud vnde ok 41vb03 myt anderen krude sud in watere also-2 41vb04 nuttet in der bade bodene . expertum=6 41vb05 est sepius && hundeken/L soke-2 41vb06 c crucebom/D . 41vb07 na hulsz/L cameleon/D . den witten_hulz/D 41vb08 nutte in dat lyff den 41vb09 a swarten bederff en buten . && hulsz_de_witte_wortelen_hefft/D 41vb10 de hefft de 41vb11 nature dryakels de gesoden in wyne=2 41vb12 effte in beyre drinck nochterne 41vb13 warm wedder de strangwinien 41vb14 watersucht vnde de spolworme . 41vb15 b eyn deyl der blade twe deyl wormeden-5/D 41vb16 myt honnich trane sud vnde 41vb17 drinck warm des morgens edder 41vb18 des auendes dat suuert den buck . 41vb19 ok de flecma vnde vordrift dat schuckent=5 41vb20 edder gisschen vnde is gud 41vb21 c we wundet is . des suluen legge ok 41vb22 in de vnreyne wunden dat is gud . 41vb23 also schrift dyascorides/A libro xxiiij . 41vb24 hyntlope/L wege_wyse/D ryngele/D 41vb25 het cicorea/D niculea/D sponsa_solis-3/D 41vb26 solsequium/D . ore blomen synt hymmeluar=6 41vb27 . se is kolt vnde vucht in 41vb28 dem anderen grade . itlicke seggen 41vb29 heyt vnde droge . grone is se nutte 41vb30 droghe docht se luttick wat . 41vb31 a welck gud deyr van eynen anderen 41vb32 vorgifftighen deyre gesteken edder 41vb33 gheseriget is stot de hyntlopen/D grone-2 41vb34 myt oreme sape bynt dat vp de 41vb35 b wunden vnde ete dat krud . && dat 41vb36 krud myt den blomen sud vnde drinck 41vb37 wedder de bestoppeden leueren vnde 41vb38 c mylten de van heyter sake synt . ok 41vb39 wedder de hitte der leueren ok der 41vb40 mylten && vppe de heyten leueren 42ra01 legghe dat sap myt eynen eyghe edder 42ra02 d parmethe plaster . && hefft dy ein 42ra03 vorgyfftich deyr ghestecken so ete 42ra04 dat krudt vnde stote dat vnde leg 42ra05 dat myt deme sape in de wunden 42ra06 hec platearius/A circa_instans 42ra07 e hyntloppen/D blomen sad vnde blade 42ra08 eynen haluen verdinck wichte suckers=4 42ra09 eyn lot dat sut vp in eynen haluen-3 42ra10 quartere sures wines edder eyn 42ra11 deyl waters twey deyl wyn_ectekes=3/D 42ra12 dat drinck des morghens edder 42ra13 des auendes warm dat is wedder 42ra14 alle pestilencien sucke vnde wedder 42ra15 alle vorgifft vnde heylet den antrax 42ra16 dat swel . also schrifft constantinus/A 42ra17 f hyntloppe/D sponsa_solis/D is kolt vnde 42ra18 droge in dem ersten grade den magen=3 42ra19 starcken ore blomen blade ro 42ra20 edder ghesoden nochterne genuttet=3 42ra21 g vacken . && dat sulue is gudt 42ra22 weme eyn schorpie edder slanghe 42ra23 edder eyn ander vorgyfftich deyer 42ra24 ghebeten edder ghestecken hefft 42ra25 h sponsa_solis/D hefft de suluen kraft 42ra26 alse endiuia/D hefft also secht constantinus=5/A 42ra27 i de simplicibus . && sponsa_solis_borcken/D 42ra28 van orer wortelen gedroget-6 42ra29 vnde drye edder mer in der 42ra30 weken nochteren ghegeten vorluchtet-3 42ra31 de ogen vnde beholt gudt dat 42ra32 ghesichte dat is also bevunden . 42ra33 harstranck/L pentedanum/D ys 42ra34 heyt vnde droge de wortele 42ra35 vp ghenomen ys ein edder 42ra36 a twey iar gut . && de wortele in wyne-2 42ra37 edder in watere gesoden drink 42ra38 warm auent vnde morghen wedder-3 42ra39 de bestoppeden leueren vnde mylten-3 42ra40 ock wedder de strangwinyen 42rb01 b vnde de drepende pysset && dat krud 42rb02 versch sede in wyne myt bom_olie 42rb03 vnde bynt dat warm vppe de harden-3 42rb04 mylten vnde leueren dat is ok 42rb05 ghud wan se bestoppet synt edder 42rb06 c we drepende pysset . && wedder de 42rb07 kolden vuchtnisse vmme de borst 42rb08 sudt de wortelen in ptisana/D dat ys 42rb09 water dat drink warm auent vnde 42rb10 morghen ys der vuchtnisse dar vele-2 42rb11 so sut dat mit wine vnde lackrissen_sape/D 42rb12 . && de wortelen vnde dat krut 42rb13 sud in eyneme gropen in wine vnde 42rb14 lat den swadem van vnden vp an 42rb15 dat . lyff ok vppe den buck ghan 42rb16 dat macket wol pyssen vnde der vrouwen-3 42rb17 tyt wol komende also schrifft 42rb18 platearius/A circa_instans . 42rb19 hoppe/L dar en schriuen de olden=3 42rb20 guden naturlike meysters 42rb21 nicht sunderlicken aff . && wente-2 42rb22 in walschen grekeschen heydeschen 42rb23 lande is wyn vnde nicht beyer . also 42rb24 secht magister vincentius/A in speculo 42rb25 a naturali . && hoppe/D hittet den magen 42rb26 he krencket dat bregen der vruwen matricen=6 42rb27 maket he gut in eynen budel in 42rb28 soden watere van den nauele went an den 42rb29 rugge warm dar vpgeseten in dem bade 42rb30 heydesschen_kol/L romeschkol/D 42rb31 is spiansia/D is kolt vnde vucht 42rb32 in dem ende des ersten grades 42rb33 a ein olt edder versch wunde wol gewasschen-8 42rb34 mit warmen bere edder wyne=2 42rb35 vnde spiansia/D stot vnde darvpgelecht 42rb36 b so helet se wol spiansie/D rude/D gersten_meel/D 42rb37 coriander/D vnde enwenich soltes to 42rb38 hope stot is gut tegen de heten podagran-4 42rb39 c . && spinasie/D ro stot midt eteke 42rb40 vnde vp de milten lecht sachtet den swuls 42va01 spinasie/D gegetten ro edder soden 42va02 ocket den wyuen de melk vnde vordert-4 42va03 se an orer suke vnde suuert se 42va04 wol . nicht sere gesoden is se gud 42va05 f deme bosen magen . sere gesoden 42va06 vnde gegetten mynr et se den hofganck . 42va07 vnde half gesoden vnde gegetten meret 42va08 g se den hoffganck . spinasie/D rosen_olie/D 42va09 olt smer/D tohope gestot is gut 42va10 iegen de hitte in eyner suke gestreken=3 42va11 vppe de borst effte wur de hitte-2 42va12 h is spinasie/D allun/D etick menge 42va13 tohope dat strick vppe de vlecken 42va14 i se vorgan . dat sulue is gud to deme-2 42va15 geswullen gemechte dar mede 42va16 k bestreken . spinasien/D to asschen gebrant-5 42va17 vnde myt oldeme smere/D gestot 42va18 is gud wedder alle de suke der syden=3 42va19 l dar mede bestreken spinasien_sad/D 42va20 myt eticke gestot vnde gedrunken 42va21 vordrift allerhande worme in deme 42va22 m buke . weme de vuula nedder geschotten-8 42va23 is in den hals de berne de 42va24 wortelen spinasien/D to asschen vnde blase-2 42va25 n se dar vp . we eyn heysche stempme-2 42va26 hefft de kauwe ore krud vnde 42va27 o sluck ore sap . dat sulue sap in de 42va28 nese gegotten suuert dat houet . 42va29 p we syck nicht wil vordrinken de 42va30 ete spinasien_krud/D . hec dicit franco-2/A 42va31 et macer/A . 42va32 hilligekerstesword/L herteszwort/D 42va33 schamponie/D soke in deme bockstaue=2 42va34 d des_hilligen/D . 42va35 hertesswam/L is ceruiboletum/D 42va36 a spongia_cerui/D . weme eyn spinne-2 42va37 steket vnde swillet kauwe hertesswam-4/D 42va38 b vnde strike dar vp . && dat 42va39 sulue vordrifft allen swulsz de van 42va40 c vorgyfft kumpt . && welck wyff in arbeyde-5 42vb01 is myt eyner gebort de drinke-2 42vb02 herteszwamen/D myt beyre edder 42vb03 myd wyne wente hyr solinus/A . 42vb04 holunder/L alhorn/D holdern/D 42vb05 sambucus/D to latine is droge=2 42vb06 in dem ersten grade vnde heyt in 42vb07 a dem anderen grade . sambucus/D 42vb08 gekocket vnde gegetten weyket den 42vb09 b buck bouen vnde nedden . is dyn syde-2 42vb10 gheswullen so stot ore blede make-2 42vb11 eyn plaster dar vp dat heylet . 42vb12 c sambucus/D blomen edder olye 42vb13 strick vp den schorff des houedes 42vb14 d yd heylet . && dat sulue in de oren 42vb15 e gedan heylet alle oren sere . && dat 42vb16 sulue gedrunken dodet de spolworme=2 42vb17 vnde allerhande worme in deme buke-2 42vb18 also secht constantinus/A libro grade-2 42vb19 myddelste borke && duum 42vb20 de blade de vrucht de blomen=3 42vb21 f ynt alle gud in artzedige . dat 42vb22 sap der blomen edder der blade in 42vb23 de oren gedan heylet alle oren sere . 42vb24 g de myddelste borken in watere gesoden-3 42vb25 drinck warm erst des morgens 42vb26 dar na des suluen auendes dat weyket-3 42vb27 den buck vnde loset dat flecma 42vb28 h dat sap der myddelsten borken 42vb29 myd honnighe soden drinck auent 42vb30 vnde morgen dat dodet de spolworme=2 42vb31 i . && de suluen myddelsten borken 42vb32 myd merck_sade/D in wyne gesoden 42vb33 drinck wedder de bestoppeden leueren=5 42vb34 k vnde mylten . wedder den vlote-2 42vb35 vth den oren do dar in des sapes 42vb36 van den suluen myddelsten borken 42vb37 l weme vote edder hende geswullen=3 42vb38 synt sud de holderen/D de myddelborken=9 42vb39 blade in soltwater dar 42vb40 m sette se in warm . && dat ys gud 43ra01 ghesoden vnde dar mede gebadet 43ra02 n weme dat gheswullen ys && is 43ra03 dyn leuere edder dyn milte geswullen-3 43ra04 sud holderen/D blade blomen edder-3 43ra05 ore vrucht in wyne edder myt 43ra06 bom_olye vnde legghe dar mede 43ra07 o warm vp . && wultu den hoffganck 43ra08 hebben so schaff de myddelsten borken-3 43ra09 neddenwort in gud nyge bere 43ra10 vnde sud dat vnde drinck des auendes-3 43ra11 p warm && wultu vth spigen 43ra12 de bosen materien des magen edder 43ra13 der borst vnde flecma so schaff de 43ra14 myddelsten/D borcken vp wort aff in 43ra15 dat beyre wente hyr platearius/A . 43ra16 hederick/L het napi_agrestis/D 43ra17 he ys heyter vnde vuchter 43ra18 a nature . && we one nuttet 43ra19 den hyttet he vnde ocket dat roe 43ra20 flecma neren rugghe vnkuscheyt 43ra21 b hyttet he && doch myd anderen 43ra22 kole/D edder myd anderem sade edder 43ra23 in honnich_watere ghesoden vnde 43ra24 ghenuttet is he der struuen stroten 43ra25 c edder struuen borst gudt && also 43ra26 secht wilhelmus/A vnde placentinus/A 43ra27 d hederick/D lolium/D nygella/D dat sadt 43ra28 myt lilien_sade/D sweuele/D duuen_hore/D 43ra29 gestot sut in wyne ein plaster vppe 43ra30 vthsettesche knobben vnde schrofulas=5 43ra31 e ghelecht ys gudt . && bynd 43ra32 warm vppe de lenden sucke mydt 43ra33 eynene erghe wyrock/D . safferan/D . hederick_sad-10/D 43ra34 f in mulsa/D gesoden . && eyn 43ra35 kynt wart drade ghebaren wan 43ra36 dat wyff hederick/D brent vnde leth 43ra37 den rock vnden ingan hec macer/A 43ra38 hvnswort/L harteswort/D 43ra39 soyck dees_hilligen_kerstesword/D 43ra40 . 43rb01 l holword/L ys aristoloya-2/D 43rb02 twier hande lanck 43rb03 se is dede heft langhe 43rb04 wortelen de andere heft senuolde 43rb05 wortelen se sint beide almeistich gelick-4 43rb06 an der kraft se sint droghe in 43rb07 dem ersten grade vnde heit in dem 43rb08 a anderen grade . && wem ein hunt gebeten-5 43rb09 heft de nutte de seneuolden 43rb10 b myd wyne && dat sulue drift vt de 43rb11 anderen bord den wyuen vnde is 43rb12 c gudt wedder vorgifft . && dat sulue-2 43rb13 myd myrren/D mid pepere/D ghedrunken-3 43rb14 is gud wan eyn wyff eyn kint 43rb15 d heft myt nod . && alle daghe ghenuttet-6 43rb16 is se gudt mid watere planreticis-7 43rb17 den de syden wey don vnde 43rb18 blot spigen . && weme ein dorne stecket-3 43rb19 in deme vleysche de stote se vnde-2 43rb20 f binde se so dar vp . && wedder alle-2 43rb21 vulnisse der wunden buten vnde 43rb22 en bynnen is de lange_holwort/D gudt 43rb23 g de lange_holwort/D drink mid wine 43rb24 h wedder alle vorgift . && mit pepere/D 43rb25 vnde mit myren/D in wine drink holwort/D 43rb26 wedder de milten wedder de kulde=2 43rb27 kolden gicht ock wedder dat degelike=6 43rb28 kolde wedder bosen athem 43rb29 wedder vulnisse der matrix wan 43rb30 i se ore tyd nicht en hefft . && mydt 43rb31 watere gedrunken is se gut wedder den 43rb32 rammen vnde wedder dat vallendouel 43rb33 k so secht diascorides/A && de holen wunden-3 43rb34 salue mit holwort/D mid honnighe 43rb35 l gemenget so werden se vul . weme de 43rb36 tenen wey don de stote se beyde lange 43rb37 vnde senwolde mit regen watere vnde 43rb38 m wassche se dar mede . && dat sulue 43rb39 is gut we in eyner sucht lich vnde 43rb40 ys ok gut wedder dat vallendouele 43va01 n holtwort/D ghenuttet vordrift den 43va02 dorst vnde wat boses in dem buke=2 43va03 1 is vnde is gud den gichtighen 43va04 o leden . && rock vnde royke der holword-4/D 43va05 vordrifft den alff vnde ander 43va06 p vnghehure . && van holword_roke=2/D 43va07 q slapen de kindere wol . && holword-4/D 43va08 in watere ghesoden heylet 43va09 de fystelen dar mede ghewaschen 43va10 r de langhe_holword/D sere ghesoden 43va11 in water vnde dat wyff vnder geswademet-8 43va12 effte gherokert is gud 43va13 der matricen ifft se bestoppee ys 43va14 s myd vetter vuchticheyt . && wanme 43va15 se stottet gesoden vnde ghenuttet 43va16 t myd watere dat suuert se . && welk 43va17 wyff orer tyd to vele heft de sede 43va18 lange_holword/D vnde nutte se . 43va19 v de lange vnde de korte holword/D 43va20 myd betelkalke/D ghestot in eynen 43va21 dyck geworpen so steruen de vysche=4 43va22 also secht macer/A . des_hilghen_kerstesword/L 43va23 require . in littera d 43va24 hvynschword_de_swarte/L elleborum_nigrum=14/D 43va25 des_hilghen_kerstesword-8/D 43va26 a . && we syne synne vorloren 43va27 hefft deme sud dat swarte myd lysen-3/D 43va28 in water dat drinke vnde ethe 43va29 b he . && dat sulue is gud den de watersucht-8 43va30 beghinnet to werdende 43va31 c dat sulue is gud dem de gycht lange-2 43va32 d gewesen heft . && de sulue dranck 43va33 vordrift de scheme van den oghen 43va34 e der suluen swarten wortelen sede=2 43va35 in wyn_eticke den holt langhe 43va36 in deme munde dat vordrift den tene_sweren=9 43va37 f . && der wortelen ander_halff 43va38 quentin ghepuluert drinck 43va39 myt warmen wyne edder water 43va40 des auendes dat maket sachten 43vb01 hoffghanck also schrifft macer/A 43vb02 helpe/L soke borwort/D agrimonie/D etc . 43vb03 && sequitur capitulum aliud 43vb04 a iaspis/L de edelsteyn is mannigerhande-10 43vb05 de beste dede 43vb06 hymmelblaw gronlyck 43vb07 is vnde clar dar rode strimen inne 43vb08 schinen . we den steyn in kuscheyt 43vb09 drecht dem bewyset he syne krefte 43vb10 b he bestoppet allen blotghank vnde-2 43vb11 he vorclaret dat ghesichte . 43vb12 c he is den luden behechlick ome 43vb13 en werth nicht lychte de watersucht=5 43vb14 d edder dat feuer ok en kumpt 43vb15 ome nicht sware bose drochnisse . 43vb16 e ok helpet he kuscheyt holden . 43vb17 f welk vruwe one also bi sik drecht 43vb18 de en kan nicht wol kynt entfanghen-4 43vb19 g . && welk vruwe in arbeyde 43vb20 der gebort eynes kindes is der helpet-3 43vb21 he wol myt syner krafft . also 43vb22 schrift plinius/A libro xxivj . vnde helinandus-8/A 43vb23 libro decimo . 43vb24 ivncfrowen_har/L soyke in c 43vb25 cappelleke/D capilli_ueneris/D 43vb26 iuessche/L wyld_pypelle/D 43vb27 a stockword/D altea/D . && ore 43vb28 blomen gesoden in mulsa/D 43vb29 vnde vppe de wunden geleyt suuert se 43vb30 b de suluen blomen stot myd wyne=2 43vb31 vnde nutte dat is gud dede in 43vb32 deme lyue tobrocken ys dat sulue 43vb33 legge vppe de drose so vorghan se . 43vb34 c welker vrowen de moder geswullen-3 43vb35 is de stote vnde sede de wortelen-3 43vb36 myd oldeme smere/D vnde legge 43vb37 dar vp && dat sulue is ok gud tho 43vb38 d ander wedaghe der moder . && ok 43vb39 is de wortele gud den vrowen to 43vb40 e lichter bort genuttet . de wortele 44ra01 ghesoden edder ro ghegeten is gu 44ra02 to der bosen blasen vnde tegen den 44ra03 f steyn . && wedder de bosen vlecken 44ra04 an deme lyue stot de wortelen mit 44ra05 sureme wyne myd bom_olye vnde 44ra06 g salue se dar mede . && wene eyn hunt 44ra07 ghebeten hefft de sede se vnde stote=2 44ra08 se myt honnige vnde legge se vp 44ra09 de wunden dat sulue ys ock gudt 44ra10 h wedder den brant . && we eyne 44ra11 deype wunden hefft de seyde vnde 44ra12 stote de wortelen mydt honnighe 44ra13 also eyn lactuarium/D vnde legge vaken-3 44ra14 dar vp dat vullet se also sulues 44ra15 yd vordrifft allen harden swuls . 44ra16 i wedder aller hande dat ghebeten 44ra17 ys stot de blede vnde seyde se myd 44ra18 bomoly macke eyn plaster dar vp 44ra19 k ore krut in watere gesoden drinck 44ra20 myd wyne teghen den hoffganck 44ra21 dat sulue drifft vth de anderen bord 44ra22 deme wyue . dat ys ock gud deme 44ra23 l de blot vp roffelt . && wedder allerhande=8 44ra24 vlecken vnder den ogen 44ra25 nym ore sad gestot myd wyne mit 44ra26 bom_olye ghemenghet salue se dicke-2 44ra27 dar mede . 44ra28 item require stockword/D in littera s 44ra29 isernhard/L is verbena/D 44ra30 twyerleyge se hebben 44ra31 beyde eyner hande 44ra32 a krafft . && wedder de gelen sucke 44ra33 b drinck one vacken myt wyne && iserenhard-7/D 44ra34 ys heyt vnde droghe . we 44ra35 eyne vule wunden hefft de stote se 44ra36 c vnde legge se dar vp . && weme de 44ra37 mund vul ys de sede se myd wyne 44rb01 vnde wassche den munt dar mede 44rb02 d neghen daghe lanck . && we se stot 44rb03 vnde vppe de wunden leyd se heylet 44rb04 e wol . && we se eteth iffte drincket 44rb05 mit wyne deme kan neyn vorgyfftich-4 44rb06 f deyer schaden . && weme dat 44rb07 houeth wey deyt de legghe se in loghe-3 44rb08 . vnde wassche syn houeth dar 44rb09 mede vnde macke eynen krans dar 44rb10 g van vppe dat houet . && iserenhard-4/D 44rb11 den stot myd wyne den drink 44rb12 auent vnde morghen warm wedder-3 44rb13 h den hosten vnde dampen && dat 44rb14 sap holt warm in dem munde dat 44rb15 vordrifft alle sericheyt vnde vordrifft 44rb16 i walgheringe vnde koringe && dat 44rb17 sap myd wyne gedruncken vordrift 44rb18 k de vorgyfft . && iszernhard/D . batonye-3/D 44rb19 . schorffloddeken_krud/D . allicke vele-2 44rb20 de stot al cleyne vnde drinck dat 44rb21 stedelliken in watere dat ys gud 44rb22 den bosen darmen mylten leueren 44rb23 lungen herten vnde der bosen syden 44rb24 l ock we den steyn hefft && iszerenhart_krud-9/D 44rb25 myd oldeme smere/D ghestoet-5 44rb26 vordrifft bosze sweren in den 44rb27 m oren . && iszerenhart/D ys gud wedder-3 44rb28 alle sucke mydt anderer artzedighe-5 44rb29 wente hyr macer/A . 44rb30 isope/L ys heyt vnde 44rb31 droge yn deme dridden grade-2 44rb32 alle yar vornyge se 44rb33 a wedder den kolden hosten . ysopenkrud-4/D 44rb34 myd vyghen/D soden in watere 44rb35 b ghenuttet ys gud && eyn electuarium-4 44rb36 dar sulues aff ys dar ok gud 44rb37 c tho . && iszope/D myd venekel_sade/D 44rb38 in wyne soden drink wedder den bosen 44rb39 magen vnde derme also secht platearius/A 44va01 d isope/D myd wyne ghesoden ghedrunken=7 44va02 dat sterket dat herte vnde 44va03 ys gud weme de maghe vnde de 44va04 e mylte sweret && isope/D honnich vighen-4/D 44va05 stot tohope sud dat in watere-2 44va06 des nutte alle daghe wedder 44va07 den snuuen wedder heysche stemne=2 44va08 f wedder de spolworme . && isope=2/D 44va09 ghesoden alle morghen drinck 44va10 g se so heffstu gude varwe . && weme 44va11 de mylte ghesworen is . stote isopen/D 44va12 speer/D vnde vighen/D macke eyn plaster-4 44va13 warm dar vp dat sulue vordrifft=6 44va14 h de watersucht . && weme dat 44va15 blout edder blodich etter vth den 44va16 oren geyt de drope isopen_sap/D dar 44va17 i in . && wyn dar ysope/D eyne nacht 44va18 edder lenger innelegen heft drinck 44va19 auent ock morghen dat rumet de 44va20 k bestoppeden borst . && don dy dyne=2 44va21 tene we waszche se vackene 44va22 myd warmen watere dar ysope/D 44va23 l inne ghesoden is . && isope/D gestot 44va24 myd bom_olye vnde myd isopen_sape/D 44va25 ghemenghet dat vordrifft der oren 44va26 m sweren dar inne ghedropet . dat 44va27 sulue is ok gud weme yd suzet edder-3 44va28 pipet vor den oren wente hyr 44va29 secht macer/A && sequitur de littera k . 44va30 knouelock/L is tyriaca_rusticorum-8/D 44va31 ascordion/D grece 44va32 a alleum/D latine . && we 44va33 dat stot vngheschellet vnde wol 44va34 seydet in bom_olye dat vordryfft 44va35 vnde heylet wur eyn vorghiftich 44va36 deyr gestecken effte ghebetten heft 44va37 b syn rocke vordryfft aller hande 44va38 worme de vorghifft draghen . 44va39 c we thobroken edder tokroset is 44vb01 in deme lyue edder syne beyne de 44vb02 stot id myd bom_olye vnde myd syner=3 44vb03 schelle ghedrunken vnde dar 44vb04 vp ghebunden . && dat sulue vordrifft=6 44vb05 d der blasen suke . && weme syn 44vb06 lunghe we deyt de stote vnde seyde=2 44vb07 knouelock/D in mulsa/D vnde drinck 44vb08 warm edder ethe dat ro dat vordrifft=6 44vb09 e dat . && wedder de lenden 44vb10 sucht stot knouelock/D vnde koriander=3/D 44vb11 vnde sede dat vp myd wyne 44vb12 f vnde nutte dat . && dat sulue is nutte-2 44vb13 den amborstighen vnde den de 44vb14 g swerliken athmen . && wedder den 44vb15 hosten knouelock/D myd hasen_smalte-2/D 44vb16 ghestot vnde smulten vnde ghenuttet-6 44vb17 h ys gud . && knouelock/D ys 44vb18 heyt vnde droghe we id etet vnde 44vb19 syk mydde bestriket den mach neyn 44vb20 i bosze worm stecken . weme eyn 44vb21 douendich hunt ghebetten hefft 44vb22 edder eyn bose worm de stote knouelock-6/D 44vb23 k vnde bint dar vp . && wedder=3 44vb24 de spolworme sede knouelock/D 44vb25 myt mulsa/D vnde etike ghemenget 44vb26 vnde drinck dat warm nochterne 44vb27 l ipocras/A secht myt welkeme kynde-2 44vb28 de secundina dat ander vleysch 44vb29 nicht vth en gheyt in der gebort 44vb30 der vrowen dat nicht ghereyniget 44vb31 wert de stote knouelock/D vnde smere 44vb32 syk twysschen oren beynen so wert 44vb33 m se ghesunt . && wedder de watersucht=5 44vb34 wan se beghint so stot knouelock-6/D 44vb35 myd aurinen/D vnde smere 44vb36 n syk dar mede . && weme dat houet 44vb37 wey deyt van kolder sake de stote=2 44vb38 knouelock/D vnde bonen/D vnde sede-2 44vb39 dat myd wyne vnde legge dat 44vb40 o in de dunninghe warm && wem de 45ra01 oren we don de stote knouelock/D 45ra02 myt ghense_smalte/D vnde do dar in 45ra03 p we hostet edder heysch is de stote 45ra04 vnde sede knouelock/D in water edder-3 45ra05 in dunne beyer vnde ete dat vnde-2 45ra06 q supe dat . && we in eyner starken-3 45ra07 sucht is de sede knouelock/D linsen-3/D 45ra08 hauergrutte/D vnde nutte dat is 45ra09 r ok gud we blot spiget . && we sick 45ra10 ghebrant hefft de stote knouelock/D 45ra11 myd deme witten van deme eyge 45ra12 s vnde legghe dar vp . && wedder allen-3 45ra13 swuls wu grot de sy stot knouelock-6/D 45ra14 myd swynen_smalte/D vnde 45ra15 t bynt dar vp dat vorgheyt . && we 45ra16 des morgens nochterne knouelock/D 45ra17 yd deme en kan neyn vul water 45ra18 lucht ock neynhande bosze lucht 45ra19 schaden also secht plinius/A . 45ra20 koriander/L is heyt vnde droghe=3 45ra21 seggen ichteswelke in 45ra22 deme drudden grade . wan du one 45ra23 in artzedige hebben wult so lath 45ra24 one erst eyne nacht in gudem etike 45ra25 liggen vnde lat en wedder drogen 45ra26 a so is he gud . && spise in deme magen-3 45ra27 b dawet he wol . && galienus/A 45ra28 secht neyn krud vordrifft also sere 45ra29 de spolworme also coriander/D ghestot-4 45ra30 myd wyne edder myd wyn_etike 45ra31 vnde des morgens nochterne=2 45ra32 c ghedrunken . && weme dat ghemechte-6 45ra33 iffte anders wat gedruntten-3 45ra34 is edder hart swullen is stot koriander-7/D 45ra35 myd honnige vnde wyne 45ra36 edder myd wynberen/D vnde bynt 45ra37 d dar vp . && koriander_sad/D ghestot 45ra38 myd watere vnde dicke gedrunken 45ra39 e vordrifft den hoffganck . && koriander_sap-7/D 45ra40 myd etike myd bom_olye 45rb01 tohope ghestot bynt vpp wur du 45rb02 wat hardes ghedrunten swulsz 45rb03 f hefst . && wedder dat hillighe vur 45rb04 vnde wedder swuls de van hitte 45rb05 kumpt koriander_sad/D bliwyd/D rosen_olye=8/D 45rb06 suluer_schume etick tohope=2 45rb07 gestot bynt dar vp hefstu dusse-2 45rb08 alle nicht szo stot koriander_sad/D 45rb09 myd etike vnde legghe dar vp . 45rb10 g bose hytte effte swuls vordrifft 45rb11 eyn rynde roggen_brodes/D gerostet 45rb12 vp den kolen vnde in koriander_sape-2/D 45rb13 wedder gheweyket legge dar 45rb14 h vp . && de brunen edder swarten 45rb15 bladderen vordrifft koriander_sap/D 45rb16 myd bonen_mele/D ghemenghet legge-2 45rb17 i dar vp . && dat sulue legghe vp 45rb18 dat de strofelen heten de vorswinden=3 45rb19 k dar aff . && ichteswelke seggen 45rb20 we dat kolde edder de tercianen 45rb21 hefft de ete drey koriander_sades_korne/D 45rb22 des morgens nochterne vnde-2 45rb23 l wan yd ome angan wyl . eyn 45rb24 meyster secht also mannich korne 45rb25 koriander_sad/D nochterne dat wyf 45rb26 etet also mannigen dach hefft se dat 45rb27 m menstrum ore suke nicht . && koriander-5/D 45rb28 alle dage edder stedechliken 45rb29 gegetten bringet grote suke edder 45rb30 den dot also secht magister dyascorides-5/A 45rb31 n . && koriander/D ete myt lactuken-3/D 45rb32 so stiget nicht vuchtes in dat 45rb33 houet also secht auicenna/A tertio 45rb34 canone . 45rb35 keruele/L is cerifolium/D is heiter-3 45rb36 vnde drogher nature . 45rb37 a cancer kreuet is eyn bose swere 45rb38 myd velen holen vnde szyget alle 45rb39 tyd keruele/D myd honnige ghestot 45rb40 b dar vp gheleyd ys gudt . && myd 45va01 wyne ghestot vnde ghedruncken 45va02 c vordrifft der wyue sucke . && myd 45va03 vnghenutteden wasse/D vnde oldeme-2 45va04 smere/D gestot vordrifft se de sweren=3 45va05 by den oren dat sulue vordrifft 45va06 d de sucke dar vp gheleyt && wedder 45va07 dat spigent vnde de rore myt eteke 45va08 keruelen/D in starckeme etecke ghestodt=5 45va09 e legghe dat warm vppe den 45va10 buck vnde den de myt not pysset . 45va11 f keruele/D cerifolium/D cerifolium/D . 45va12 ys heyt vnde vucht in dem dridden 45va13 grade dede is myt eynem scharpen 45va14 g smacke de sede de ys sothe . && we 45va15 de drosze hefft de stote keruelen/D mit 45va16 h honnighe vnde legge dar vp . && weme-2 45va17 de syden wey don de sede se vnde 45va18 drincke se myd wyne warm auent 45va19 i vnde morghen . && we dat kolde 45va20 hefft de seyde se in bom_olye vnde salue-2 45va21 k sick dar mede && wede spolworme-2 45va22 hefft de sede se myt wyn_eteke 45va23 vnde drincke des nochterne warm 45va24 l dat sulue vordrifft ock dat walgerent-4 45va25 vnde den hoffganck vnde de 45va26 m horwynde vt deme lyue && weme 45va27 dat houet wey deyt de seyde se in 45va28 watere is yd van hytte . iffte in wyne-2 45va29 ys it van kulde vnde drincke dat 45va30 vnde beswademe dat houet dar mede=2 45va31 . also secht plinius/A . 45va32 a kese/L is caseus/D versch_kese/D 45va33 ys kolt vnde vucht in deme 45va34 dridden grade he vodet vnde-2 45va35 vettet wol den mynschen wan 45va36 he nicht gesolten is wan he auer 45va37 gesolten vnde nyghe is so is he beter-3 45va38 nature . vnde de myddelste ys 45va39 nutthere vnder dem verschen vnde=2 45vb01 vnder dem olden keszen/D vnde 45vb02 schadet nycht deme maghen ock 45vb03 b ocket he nicht melancolien . && wol 45vb04 ghesolten kesze/D wol tomate/D old is 45vb05 betere deme maghen wan de versche-4 45vb06 c edder de olde . && droghe brockelkesze-8/D 45vb07 vnde teyge_kesze/D nicht sint 45vb08 d gesunt . && kesze/D in watere gesoden 45vb09 vnde ghedruncken ocket der ammen 45vb10 e melck . && droghe kesze/D kleyne gewreuen-6 45vb11 in watere vnde ghesoden 45vb12 vnde ghenuttet ys heyter nature . 45vb13 van des laueswegen vnde vordrifft 45vb14 coleram dat hytte colre blout . 45vb15 f waddecken/D de van den keszen/D ys de 45vb16 deyt dat sulue alse de grothe kesze/D . 45vb17 droghe kesze/D cleyne ghewreuen in 45vb18 g watere ghesoden && allerhande kese-2/D 45vb19 vacken genuttet macket vnde 45vb20 ocken den steyn yn des mynschen 45vb21 buke also secht speculum naturale 45vb22 kle/L cleuer/D is trifolium/D de is 45vb23 a drigherhande . && de erste 45vb24 hefft mydden ynne eyne 45vb25 wytthe vlacken dat sap vordrifft 45vb26 den wytten vlacken edder dat witte-2 45vb27 mal dat vppe deme oghenappele=2 45vb28 wert we dat sap dar vp deyt . 45vb29 b de andere het eynen grauwen ertvarwen-6 45vb30 vlacken mydden ghelyck 45vb31 der erde syn sap vordrifft dat mal 45vb32 van deme och_appel dat ock also 45vb33 c schapen is dar vp ghedan . && de 45vb34 dridde hefft mydden eynen roden 45vb35 vlecken de vordrifft dat rode mal 45vb36 vppe deme ochappel secht plinius/A 45vb37 && require magis in c . && cle/D cleuer-3/D 45vb38 && soycke in c dar vynstu mer 45vb39 dar van . 46ra01 kol/L ys caulis/D auicenna/A tercio-3 46ra02 a canone secht de eygene 46ra03 krafft der kole/D de vordrifft vuchtticheyt=7 46ra04 van des mynschen bregen 46ra05 we den etet myt syneme sode wan 46ra06 he nicht langhe gesoden hefft . 46ra07 caulis/D edder canabeth/D secht serapio-3/A 46ra08 ok galienus/A . && alle kole/D synt 46ra09 heyt in deme ersten grade droghe 46ra10 in deme anderen grade de geplantet-3 46ra11 synt . ok wylt_kol/D efte romesch/D 46ra12 dat heyte wey meysterwort/D . auer 46ra13 kummest_kol/D vngeplantet_kol/D synt 46ra14 droge in dem anderen grade vnde 46ra15 b kolt in dem ersten grade . && canbabia=5/D 46ra16 cabus/D carambia/D is kummest_kol-8/D 46ra17 wytkol/D de heft de mach 46ra18 dede brune_kol/D wen dat he sere 46ra19 kuldet vnde hart is to vordauwende-2 46ra20 c . && somerkol/D vaken gegheten 46ra21 maket vele heyt swart coleram 46ra22 bloud in deme lyue sunderlicken in 46ra23 den brunen luden . ok is he nicht 46ra24 alto gud neynes mynschen magen 46ra25 auer de wynterkole/D de synt alsulker=6 46ra26 d art nicht . && kol/D en lutticke 46ra27 wyle gesoden dat sod gedrunken 46ra28 weyket vnde dauwet de spise des 46ra29 e maghen . && kol/D ane sod genuttet 46ra30 bestoppet den magen . && hyr vmme=2 46ra31 vppe dat de kolle/D nicht schaden 46ra32 sunder laxeren vnde gesunt syn so 46ra33 seyde we se myd vetticheyt vleyssches-5 46ra34 smaltes/D botteren/D edder olyes 46ra35 f vnde wan we one wyllen hebben=3 46ra36 dat he gesunt alse artzedige si 46ra37 so do wy dar in wan he sut koriander=5/D 46ra38 komen/D ichte pepper/D vnde karue=3/D 46ra39 edder dorre droghe wytbrot/D 46ra40 in eyneme moysere ghestot vnde 46rb01 bom_olye dar to sede wy en nicht 46rb02 langhe myt dem anderen verschen 46rb03 watere wan dat erste sod aue gegotten-6 46rb04 is so laxeret he wol den magen-3 46rb05 vnde drift bose vuchtnisse vth 46rb06 g allen ledematen . && kol/D vele vnde 46rb07 vaken getten krenket dat gesichte 46rb08 vnde maket schemeringe der ogen 46rb09 synt ouer de ogen gantz vucht 46rb10 h so en schadet he one nicht . && alle 46rb11 kole/D enluttick nicht lange gesoden 46rb12 myt vette vnde myt synen sode genuttet-3 46rb13 weyket den maghen vnde oycket-4 46rb14 i der pissen ganck . && wan de 46rb15 auer sere gesoden is sunderliken wan 46rb16 he twye edder mer gesoden is szo 46rb17 is he vngesunt he stoppet den maghen-4 46rb18 vnde waterganck der blasen . 46rb19 k kol/D laxeret magen vnde blasen vnde 46rb20 de kol/D droge ane sod genuttet droget=3 46rb21 l se . && de ouerste deyl vnde blade-2 46rb22 des koles/D synt nutter deme magen=3 46rb23 vnde der blasen wen alle dat 46rb24 m ander dat an dem kole/D is . && wedder-3 46rb25 sweren van flecma vnde bose bladderen-5 46rb26 ok schorff myd sweren . stot 46rb27 allene versche brunen_kol_blade/D legghe-3 46rb28 n dar vp alse eyn plaster . && ok 46rb29 de sulue blade myt solte gestot legge-2 46rb30 dar vp dat sere dar dat bosze vur 46rb31 o inne is . && ok de suluen blade ete vakene-4 46rb32 versch ro wedder der mylten 46rb33 p suke . de suluen blade gekauwet 46rb34 sluke dat sap in so kumpt de stemme 46rb35 wedder de heysch geworden ys . 46rb36 q sap van brunen_kole/D gedrunken myt 46rb37 puluere van swerdelen/D vnde van spere/D 46rb38 r laxeret den buck . myt wyne wor 46rb39 s eyne slange steken hefft myd fenugreck-5/D 46rb40 vnde eteke eyn plaster is gud 46va01 vp de podragen vnde ledematen 46va02 sucke vnde oldere bosere sweren vloyte=2 46va03 t . && puluer van worm_krude/D vnde-2 46va04 brunkol_sade/D mydt syneme sape=2 46va05 nochterne gedruncken dodet de 46va06 v spolworme in deme bucke && wunden-3 46va07 wassche myt brunem_edder_rodem_kolsape-11/D 46va08 dar na menghe vnde 46va09 stot dat to sammende myt swyn_smalte-2/D 46va10 vnde legghe warm dar vp dat 46va11 is gud alle dusse word synt vthe 46va12 scriften galieni/A diascorides/A vnde serapio/A 46va13 wur vele koles/D vele wyttes_sennepes=3/D 46va14 vnde vele grote_notbome/D wasset=2 46va15 dar is bose lucht so secht auicenna-2/A 46va16 primo canone ffenn secunda doctrina=2 46va17 secundo . capitulo de aere . 46va18 kome/L is ciminum/D is het vnde-2 46va19 droge in dem ersten grade 46va20 ichteswelcke seggen yn 46va21 deme anderen grade vnde het in deme 46va22 dridden io de kome/D grouer ys yo 46va23 he beter ys . teyn yar blifft he gudt 46va24 a we one nutteth he vordrifft den 46va25 wynt van den darmen van deme 46va26 magen dat he wol dauwet he gyft 46va27 der leueren krafft he vordrifft vnkuscheyt=8 46va28 vnde tempereret wol der 46va29 b vrouwen blomen . && we one alto 46va30 vacken vnde dicke nuttet deme maket=3 46va31 c he ghele varwe . && myt etecke 46va32 ghesoden vnde ghedruncken is he 46va33 gud der leueren vnde vordrifft den 46va34 d hoffganck . && we worme in dem 46va35 bucke hefft iffte eyn vorgyfftych 46va36 worm ghestecken hefft de stote komen-3/D 46va37 myt bonen_mele/D myd sureme 46va38 e wyne vnde bynde dar vp . && weme 46va39 syn ghemechte geswullen ys de stote-2 46va40 kome/D vnde seyde den myd honnichseme-2 46vb01 vnde salue yd warm dar mede 46vb02 wente hyr dyascorides/A . 46vb03 f wedder alle dusse vorgheschreuen 46vb04 sucke ys kome/D gut ghestot myt bonen_mele-8/D 46vb05 vnde vp ghesoden mydt 46vb06 honnichszeme vnde bom_olye ghenuttet-6 46vb07 warm vnde vppe de seyke 46vb08 stede warm ghelecht dat ys also 46vb09 g bevunden . && wedder bosze wynde-2 46vb10 vnde clemmynghe in deme bucke-2 46vb11 drinck wyn dar kome/D vnde venekol_sad-9/D 46vb12 k ynne gesoden is . && wedder-3 46vb13 den hosten de van kulde gekomen 46vb14 ys drinck wyn dar komen/D vnde vyghen-4/D 46vb15 ynne ghesoden sint auent vnde-2 46vb16 morghen warm edder stot kleyne-2 46vb17 venekol_sad/D komen/D rodt_steynbrecken_sad-11/D 46vb18 vnde sud dat myd reynem=3 46vb19 krut_honnighe dat yd eyn lactuarium-7 46vb20 werde des nym auent vnde=2 46vb21 morgen also grot alse eyn hasselnot-3/D 46vb22 i dat is alder best . wan de wangen-3 46vb23 vnde kennebacken gheswullen 46vb24 synt so stot kome/D vnde vyghen/D sut 46vb25 de in wyne legghe warm dar vp 46vb26 alse eyn plaster dar ot wey deyt . 46vb27 k wedder den snuuen vnde vlote des houedes-5 46vb28 stot komen/D vnde lorberen/D to puluere-4 46vb29 macke yd heyt vppe deme vure-2 46vb30 in eynen gropen scheruen legge dat 46vb31 al warm myt eynen lynen budel vppe 46vb32 l dat houet . && wedder de kolden pissen 46vb33 vnde weme syn water nicht wol aff 46vb34 en gheyt van kolder sacke de drincke 46vb35 m wyn dar kome/D inne soden sy && blot 46vb36 vnde rot in den ogen wan dat to ichteswelker-6 46vb37 tijt gewesen is io nicht wan 46vb38 n dat erst geworden is . && menge kokomen_puluer-10/D 46vb39 myt eyges dodere brat 46vb40 dat vppe eynen erden gropen scheruen 47ra01 deyle dat in twey vnde legghe vaken-3 47ra02 dar vp warm vnde kauwe kome-2/D 47ra03 in deme munde vnde huge edder-3 47ra04 puste den athmen in de oghen 47ra05 o dat is gud dar en iegen . && de ghele-2 47ra06 brune hud dar eyn geslagen edder=3 47ra07 gestot is de wyle dat varsch 47ra08 ys kleyne komen_puluere/D smelte tho 47ra09 hope myt honnige vp deme vure 47ra10 legge vaken warm dar vp so vorgeyt-4 47ra11 p dat . && weme syn vleysch an deme-2 47ra12 lyue iffte an den ledematen tho 47ra13 stot edder to slagen is vnde affuolich=4 47ra14 edder myssestalt ys && gartkersen_sad=10/D 47ra15 lorberen/D komen/D stot cleyne-2 47ra16 menge myd honnighszeme vppe 47ra17 deme vure make eyn plaster dar 47ra18 vp dat helpet wol wente hir platearius=7/A 47ra19 in lbro circa_instans . 47ra20 kome/L de water_kome/D het 47ra21 de hetet bedoragi/D in greco 47ra22 ys heyt in deme ersten grade vnde 47ra23 a gantz vucht in deme anderen . && vppe-2 47ra24 heyte swel edder sweren eyn 47ra25 plaster van dem krude dar vp gelecht-5 47ra26 b ys gud && des sad gepuluert 47ra27 myd wyne edder myd gudem olden=3 47ra28 beyre warm genuttet is gud 47ra29 wedder de melancolien vnde we nicht 47ra30 c syn water laten kan . && dat sulue 47ra31 droget de bosen lunghen vnde starket 47ra32 d dat herte . && ock dat sad myt eteke-2 47ra33 ghestot is gud wedder de schorpien-4 47ra34 vnde wespen stecken . weme 47ra35 e syne oghen killen vnde wey doen 47ra36 de stothe dat sad vnde macke eyn 47ra37 plaster dar vp mit etecke . watere 47ra38 myt dem wytten van deme eyghe vnde menget-3 47ra39 dat also schrift magister wilhelmus_de_placentia=16/A 47ra40 . 47rb01 kretelmoren/L pasternackmoren-3/D 47rb02 is bancia/D gezar/D pastreata-2/D 47rb03 in den ersten grade . vucht in dem 47rb04 anderen heyt schrift wilhelmus_de_placentia/A 47rb05 a . && alto male heyt macket=4 47rb06 vele wyndes swarlicken to 47rb07 vordauwende dryfft vth de vrynen 47rb08 vnde ocket vnkuscheyt secht almansor-3/A 47rb09 vucht in dem ersten grade heyt 47rb10 in dem myddele des anderen grades-3 47rb11 secht platearius/A . auer galienus=3/A 47rb12 secht kretelmore/D is twyer hande=2 47rb13 wilt de starke krafft hefft 47rb14 vnde tam de sachter krafft hefft vnde is 47rb15 nutter ok beter to spise to etende 47rb16 to artzedige is wen de wylde vnde 47rb17 de suluen krafft also de wylde wen 47rb18 or werckinge nicht also starck is 47rb19 alse der wylden . ore krafft is allene 47rb20 in dem sade vnde der wortel . && der 47rb21 tamen wortelen erste krafft de hittet-3 47rb22 . de andere dat blod reynighet 47rb23 b de drudde krafft vnkuscheyt oycket=3 47rb24 vnde starket . de wortele in 47rb25 mulsa/D ghesoden drink wedder de suke-2 47rb26 c der leueren der milten der lenden 47rb27 desulue wortele gesoden mit melk 47rb28 d vnde ghedrunken styllet den hoffganck . 47rb29 wedder des gemechtes swuls drach 47rb30 e in dem halse ghehenghet de wortelen-3 47rb31 ro . we de wortelen ethet edder 47rb32 by sick drecht deme kan neyn slange-2 47rb33 f neyn vorgyfftich worm schaden 47rb34 weme de thenen sweren de stote 47rb35 g de wortelen legghe dar vp mit oreme-2 47rb36 sape . wedder des wyues vpghedrunten=10 47rb37 buck alse se eyn kynd 47rb38 h droghe de drincke ore sap myt wyne-2 47rb39 heffstu sweren stot ore sat mit 47rb40 honnighe bynt dar vp also secht 47va01 kkroffliate/L ys benedicta/D . 47va02 soycke in littera b. 47va03 kellerszhals/L sulbast/D soytebast-4/D 47va04 is heyt vnde droghe 47va05 in dem ende des anderen 47va06 grades dat is deme maghen schedelick=6 47va07 a . && doch myt watere gesoden=3 47va08 edder myt ander artzedie nochterne-5 47va09 ghenuttet dat suuert dat gele=2 47va10 water dat flecma vnde den roden=3 47va11 b coleren . && vnde is gud deme 47va12 de watersucht begynt to werden 47va13 de ouersten kolle ghestod vnde in 47va14 honnych ghesoden reynighet vule 47va15 vnreynen wunden warm dar in 47va16 ghedan vnde vordrifft den cleynen 47va17 bosen droghen rysende schorff in deme-2 47va18 antlate warm dar vp ghedaen 47va19 iffte gheleyt . also men vindet in libro-3 47va20 graduum . 47va21 koword/L is arona/D . 47va22 kalueszuoed/L is arona/D . 47va23 kalm/L calamus/D . aromaticus=5/D 47va24 . is heit vnde droge 47va25 in deme dridden grade drey 47va26 yar is se gud de wol tomate wyt 47va27 is wan me one to brickt nicht lichlicken=6 47va28 a en puluert . && wedder suke 47va29 des magen vnde des ingheweydes 47va30 van kulde van bosen wynde drink 47va31 in warmem wyne dre daghe dre 47va32 quentyn kalmes/D gepuluert dar to 47va33 b ghedan sap van wremeden/D && gude-2 47va34 dauwinge der pissen maket kalm/D 47va35 ghepuluert myd kannele/D in warmem=3 47va36 wyne edder weyten_beyre/D . 47va37 c gesoden . && edder kalm/D des morghens-5 47va38 ock na etende ghenuttet beholt-4 47va39 d gude dauwinge && weme is 47va40 alse he neyn herthe en hebbe van 47vb01 amechticheyt wegen de sede kalm/D 47vb02 al gantz in synen stucken in rosen_watere=4/D 47vb03 dar mede menge he al synen drank 47vb04 dat helpet wol wente hire platearius-4/A 47vb05 e . && kalamus/D is heyt vnde droge-2 47vb06 in dem anderen grade . in wyne=2 47vb07 edder in beyre ghedruncken is 47vb08 he gud deme seycken maghen edder 47vb09 i leueren . && welck vrowe eyn swel 47vb10 hefft yn oreme ghemechte de seyde 47vb11 kalm/D in wyne edder in watere in 47vb12 eynem erden gropen . vnde sette dat 47vb13 nedden vnder vnde late den warmen-3 47vb14 swadem van vnden vp ghan 47vb15 g dar in . && dat sulue also is gut wan 47vb16 der vrowen vul stinckende vuchtnisse-5 47vb17 vlut vth oreme ghemechte . 47vb18 && also secht liber graduum . 47vb19 kattemynte/L cymynte/D . 47vb20 socke in c . dar vindest 47vb21 du dat . 47vb22 karde/L dar me lacken 47vb23 mede kardet de is droge-2 47vb24 in dem anderen grade 47vb25 a de wortele in wyne gesoden vnde 47vb26 also lange geroret wente dat werde-2 47vb27 alse sweden . wenne dat nedder 47vb28 hol tho klouende vnde ser is edder 47vb29 weme de aderen in deme suluen hole-2 47vb30 geswullen synt edder de aderen 47vb31 bloden de legge dar vp edder dar in 47vb32 b ein plaster dar van . && de worme de 47vb33 bouen in dem krude edder karden/D sint de 47vb34 henge in den hals dat vordrift de quartanien-6 47vb35 c secht serapio/A . wur ein minsche-4 47vb36 den worm hefft he sy wur he 47vb37 sy . nym den worm bouen vth der karden-3/D 47vb38 edder vth syner wortelen den do in 47vb39 eynem dock vnde bint one dar vp 47vb40 kerse/L require in littera g garden_kerse/D 48ra01 kerszeberen/L sint twygerhande-2 48ra02 eynen de wytte/D kerszeberen-3/D 48ra03 heyten de sint kolt in dem 48ra04 ende des ersten grades vnde vucht in 48ra05 dem ende des ersten suluen grades 48ra06 se werden eyr rype wan de anderen=3 48ra07 a . gemacken in dem liue materien-4 48ra08 dar worme aff wassen sunderliken-3 48ra09 de orer vele idt . den magen weken-3 48ra10 se . den buck spolen se . de pissen 48ra11 b eryschen se . de swarten_surlechtighen_kerszeberen-18/D 48ra12 synt kolt myd 48ra13 ichteswelker droicheyt vor borgen 48ra14 in der vuchticheyt den kolleram vnde 48ra15 kolericken dorst vordryuen se redelicke-5 48ra16 lust to ethende maket se alzo 48ra17 alse de suricheyt grot edder luttich 48ra18 is doch den buck ichteswat bestoppen-3 48ra19 vnde harden se vnde deme maghen-4 48ra20 vnde in den darmen vele vuchticheit-7 48ra21 laten se dar achter na spolworme-5 48ra22 schafworme . in deme lyue 48ra23 aff werden yo den gennen de orer 48ra24 vele ethen . also schrifft placentinus/A 48ra25 c de omnibus . && dat sap vth den 48ra26 kerszeberen/D myt wyne vnde myd 48ra27 watere ghemenghet des morghens 48ra28 ok na deme ethende genuttet dat 48ra29 vor dryfft den olden hosten vnde 48ra30 maket deme antlate gude varwe 48ra31 dat vorclaret dat gesichte yd maket-3 48ra32 lust to ethende . vnde wan du 48ra33 d alleyne dat sap mit wyne drinkest 48ra34 dat is guet wedder den steyn also 48ra35 secht diascorides/A vnde serapio/A . 48ra36 koword/L smerword/D mercurialis=8/D 48ra37 de is heyt vnde 48ra38 vucht vnde hefft kleine blede-2 48ra39 alse voghel_tungen_wortelen/D also 48ra40 standelword/D de vynt me in sassen 48rb01 a selden . kowort/D myt fleysche wol 48rb02 ghesoden des vleyssches gegeten . 48rb03 des sodes ghesopen laxereth wol 48rb04 b den buck . && wan koword_sap/D edder-3 48rb05 van watere dar de koword/D inne-2 48rb06 ghesoden is ghemenghet myd 48rb07 bom_oly vnde solte make ein warm 48rb08 plaster dat loszet vnde tuth vth alle 48rb09 bosze vuchtnysse also schrifft platearius=7/A 48rb10 de meister . 48rb11 koninkghes/L wulleue/D 48rb12 wullede/D . tapsus_barbatus=5/D 48rb13 . grone so ys se 48rb14 a gud droge luttick wat se is kolt 48rb15 vnde droghe . weme duncket dat 48rb16 he wol syn ghemack . nedden vth 48rb17 doen wolde vnde doch nicht en kan 48rb18 de sede dat krut in watere in eynen 48rb19 gropen vnde lath den swadem warm 48rb20 van nedden vp in dat achter deyl 48rb21 in dat lyff ghan vnde geyte denne 48rb22 dat in eyn vat dar he sick in sette 48rb23 b myt synen lenden venstere . we de 48rb24 emorroides heft dat ome dat blot 48rb25 achter vth kumpt wan he syn gemack-4 48rb26 deyt de sede wulleue/D in wyne=2 48rb27 in eynen erden gropen vnde late 48rb28 den swademe van neddene vp gan 48rb29 vnde dar na ghyte ome des sodes 48rb30 warm achter in vnde bint ome des 48rb31 krudes warm in de karnen vppe 48rb32 den emorroiden . also secht platearius-4/A 48rb33 circa_instans . 48rb34 konnele/L serpillum/D is twigher-4 48rb35 leyghe tham_konnele-4/D 48rb36 is garden_konnele/D 48rb37 de is reyde vor ghschreuen-3 48rb38 hijr wyl ick seggen van velt_konelen/D 48rb39 vnde van wylder_konnele/D 48rb40 de het konnele/D wan se blomen so 48va01 nym se vp twey yar is se gud se ys 48va02 a heyt vnde droger nature . && we 48va03 den snuuen hefft van kulde de stote 48va04 se vnde macke se heyt in eynen gropen=3 48va05 an vuchticheyt vnde legge dat 48va06 myd eyneme budele warm vp dat 48va07 b houet . && weme dat houet duwet 48va08 vnde wey doet de sede de konnelle=2/D 48va09 in guden wyne vnde stote se myd 48va10 rosen_olye/D vnde bestricke dat vorn 48va11 houet vnde de dunnynge dar mede 48va12 c wedder alle suke vmme de borst van 48va13 kolder sake sud hauergrutte/D in watere-4 48va14 dat se ichteswat dicke werde 48va15 dar strauwe ghepuluerde konelen/D 48va16 vp des mitte warm auent vnde morgen-3 48va17 d . && wedder de strangwinien/D vnde 48va18 we enttelen dropen pysset drinck 48va19 warm auent vnde morgen wyn dar 48va20 konnele/D annisz/D vnde kome/D ynne gesoden=5 48va21 e sy . && dat sulue hyttet vnde 48va22 f starket der vrowen matrix . && dat 48va23 sulue deyt de konnele/D in eynen gropen=3 48va24 in watere gesoden vnde den swadem-3 48va25 warm van nedden vp entfangen=3 48va26 vnde eynen wullen douck dar 48va27 ynne nat gemacket vnde vppe den nauel-3 48va28 wente an dat gemechte warm 48va29 g geleyt . && konelen_rok/D vnde rocke vleyn 48va30 alle slangen alle vorgyfftige worme 48va31 dar vmme eten de de wyszen de vndertijden=9 48va32 vp deme velde slapen vnde 48va33 h knouelock/D . && konele/D in wyne gesoden-5 48va34 vnde ghegetten edder gedrunken-3 48va35 hittet vnde starcket den magen 48va36 leueren vnde mylten . wente hyre 48va37 i platearius/A circa_instans . && wen 48va38 eyn vorgyfftich deyr ghebeten hefft 48va39 de stote konnelen/D vnde legge dar 48va40 k vp . && we mydt not pisset vnde de 48vb01 buck vele kurreth . de nutte warmem=3 48vb02 drank auent vnde morgen dar 48vb03 konnele/D ynne ghesoden sy vacken 48vb04 l warm ghedruncken . && konnele/D 48vb05 myd etecke ghesoden is gud tegen 48vb06 m der mylten sucke . && mydt etecke 48vb07 vnde honnighe konnele/D ghesoden 48vb08 vnde warm des auendes ghedruncken-3 48vb09 ocket der vrouweu ore melck 48vb10 vnde is gud wede blout vth spiget 48vb11 n de kolle der konnele/D in wyne gesoden-5 48vb12 vnde ghedruncken vnde gegetten=6 48vb13 maket der vrowen ore tijd 48vb14 wan se altolanghe gebeydet hefft 48vb15 o dat sulue ys wedder der leueren 48vb16 sucke . && also secht . macer/A 48vb17 korn/L dat ripe nyghe vnde 48vb18 vul mels is is alderbest 48vb19 to suntheyt des mynschen 48vb20 ock wan yd ghele goldt varwe 48vb21 het yo nygher yo bether dat olde 48vb22 korne/D macket vnreyne suckafftige 48vb23 a lude . && wan perde korne/D eten dat 48vb24 macket one sucke ouer lanck edder 48vb25 b yo ouer kort . && we vnrype korne/D 48vb26 etet alse sangen edder dat vnrype 48vb27 gheernet is . dar aff wassen spolworme=5 48vb28 in deme lyue des mynschen 48vb29 c ouerlanck edder ouer kort . && wene-2 48vb30 eyn douendich hunt edder eyn 48vb31 mynsche in torne gebetten hefft de 48vb32 kauwe vnrype korne/D edder rype 48vb33 d vnde legge dar vp && weme syne lede 48vb34 vnde senen swyllen . vnde bose vuchtnisse-5 48vb35 dar tho vluth de menghe korne_meel-7/D 48vb36 myt bilsensape/D vnde legge 49ra01 dar vp alse eyn plaster warm . is 49ra02 de swuls kolt edder is he heyt 49ra03 e vppe heyte sweren swele edder drosze-3 49ra04 macke eyn plaster van stofmele/D 49ra05 vth der molen dar korne/D ghemolen 49ra06 ys ghemenghet myt watere vnde 49ra07 f myt bom_olye . && grutte/D van weyte-2/D 49ra08 in watere ghesoden nutte edder 49ra09 ete wedder de struuen borst edder hosten-3 49ra10 edder wedder sweren vnde sericheit-7 49ra11 der lunghen der borst edder 49ra12 g we blout vp hostet && korne_clyge/D 49ra13 in etecke ghesoden eyn plaster vordrifft=6 49ra14 den schorff ock de heyten swel 49ra15 h wan se ersten werden && de sulue 49ra16 klyghe/D gesoden myt ruden/D ein plaster-4 49ra17 dar van is gud den swullen brusten 49ra18 de den vrowen wert van der melk 49ra19 vnde is gudt weme id clemmet in 49ra20 deme bucke . ock vppe den schorff . 49ra21 i weyte_clige/D eyne nacht in watere 49ra22 ghelecht dar na syghe se vnde sud 49ra23 se in mandelen_olye/D myt suckere dat 49ra24 sulue warm auent vnde morghen 49ra25 ghedruncken weycket alle harde 49ra26 k materien de in der borst is . && brot 49ra27 olt vnde droghe is ghesunt wente 49ra28 yd stoppet den buck vnde andere 49ra29 nature sunderlicken we yd ydele to 49ra30 etende plecht wente hire galienus/A 49ra31 dyaschrides/A vnde serapio/A . 49ra32 lackrissen/L is wolthomate 49ra33 heter vnde vuchter nature-2 49ra34 de nicht alto grot edder 49ra35 nicht alto luttick wen wol thomate-2 49ra36 a grot is de is de beste . lackerisse/D 49rb01 kauwe in deme munde vnde holt 49rb02 vnder der tunghen vnde such dat 49rb03 sap in dat vordrifft den dorst vnde 49rb04 loszet de struuicheit der stroten vnde 49rb05 b des magen && dat sulue is gudt 49rb06 wedder den hosten vnde rumet de 49rb07 stroten vnde ock de borst . ock weycket-3 49rb08 dat de lunghen vnde wat schedelick-6 49rb09 is dat vordrifft se we se etet 49rb10 c ock lackerisse/D in wyne ghesoden 49rb11 edder in watere ghesoden vnde gedruncken-8 49rb12 ys se tho allen den dingen 49rb13 gudt teghen den hosten . vnde maket-3 49rb14 eyne reyne stempne vnde stroten=3 49rb15 vnde is gud deme alto heyten 49rb16 maghen vnde leueren . vnde weme=2 49rb17 syn water alto heyt vth syneme 49rb18 ghemechte gheyt && secht auicenna-2/A 49rb19 secumdo canone de vrina prouocanda=7 49rb20 vnde dyascorides/A . 49rb21 d eyn electuarium van sothen braden=3 49rb22 appelen/D wol ghestot in eyneme 49rb23 moszere an ore kerne an ore schelle-2 49rb24 vnde lackrissen_wortelen/D ock to 49rb25 puluere ghestot vnde gesoden mit 49rb26 suckere vnde krudt_honnighe tho 49rb27 eynem lactuarium ys ok gut wedder-3 49rb28 e den hosten . aldus macke lackrissen/D 49rb29 sap . nym grone versche lackryssen/D 49rb30 kleyne ghesnedden vnde ock wol 49rb31 kleyne ghestot vnde seyde se in watere-4 49rb32 also langhe wente dat watere 49rb33 almesttich vorsoden ys vnde dickeleftich=9 49rb34 is so wrinck dat vuchte 49rb35 wol vth vnde lath dat wol in der 49rb36 sunnen droghen vnde macke dar 49rb37 kleyne kockken aff . 49rb38 edder macke alsus lackrytssyen_sap/D 49rb39 stote lackritssyen/D in eynem moszer-4 49rb40 rechte wol kleyne to puluere 49va01 vnde dat puluere sede in watere . 49va02 g edder macke gued lackryssien_sap/D 49va03 vnde do dar gued reyne honnich 49va04 to warm wan dat water almeystich=5 49va05 vorsoden is wringen dat ock 49va06 dorch eynen doeck wol vth vnde late=2 49va07 dat ock wol in der sunnen droghen=4 49va08 vnde make dat in kleyne koken-3 49va09 datten wert ouer io so swart 49va10 nicht vnde also guet alse dat erste 49va11 h des sapes ghesoden myt watere 49va12 vnde ghedruncken nochterne is 49va13 gud wedder vele sucke in der syden 49va14 vnder den rybben vnde der swullende-2 49va15 i lunghen . des suluen sapes in 49va16 wyne ghesoden vnde ock nochterne=2 49va17 warm gedruncken is gud wedder-3 49va18 k allerhande hosten . alsus make-2 49va19 water des drinck . auent vnde 49va20 morgen wedder den dampen wedder-3 49va21 se dreffsucht wedder allerhanden-3 49va22 hosten wedder vorstoppinge der 49va23 nesze des houedes wan dar nicht 49va24 lucht in komen kan ok wedder alle-2 49va25 l dorricheyt der borst . nym vor 49va26 dusses geschreuen waters eyn halff 49va27 stouecken edder mer dar de grone=2 49va28 versche lacritsze/D ynne ghesoden 49va29 is edder dar eyn verdinck wichte 49va30 gudes lackrytszien_sapes/D ynne sydar=3 49va31 do in amijsz/D wachandelen_beren-3/D 49va32 vygen/D roszyn/D hertestungen_blade=2/D 49va33 cleyne gescharuet . && dusse alle 49va34 wol gestot in eynem moyszere yo 49va35 welck eyn halff verdinck wychte 49va36 dar to do dragant/D gummi_arabicum/D io 49va37 welkes eyn lot vnde eynen verdink 49va38 wichte wol gereyniget krud_honnich-4 49va39 . && vnde wan dusse dink altomale=6 49va40 in deme watere synt so distillere-4 49vb01 dat dorch eynen glesene helm 49vb02 vnde nutte des wan du des bederuest=4 49vb03 vnde dat puluer dat yn deme 49vb04 helme blyfft ys ok gud ghenuttet 49vb05 nochterne wedder alle de vorghesprokene-8 49vb06 suke wente hire de ervaringe=5 49vb07 vnde ok platearius/A circa_instans 49vb08 leuerstock/L lubestikel/D lebisticum-3/D 49vb09 de is heyt vnde droghe 49vb10 in dem andaren grade . also-2 49vb11 secht platearius/A vnde bliftt ver 49vb12 a iar in syner krafft gud . && water gedrunken=7 49vb13 nochterne der leuerstok_wortelen_sad/D 49vb14 . ynne gesoden is opent 49vb15 de bestoppeden leueren vnde mylten=3 49vb16 b . && dat sulue leuerstock_sad/D in 49vb17 wyne edder in water ghesoden vnde 49vb18 warm nochteren ghedruncken ys 49vb19 gud wedder magen vnde darmen 49vb20 sucken de van boszeme wynde synt 49vb21 c wedder alle dusse sucke ethe in diner-3 49vb22 spyse canneel/D vnde leuerstockes_sad=7/D 49vb23 d ghepuluert && sprikt platearius-7/A 49vb24 circa_instans && dat leuerstockessad-10/D 49vb25 ghekauwet vnde dat 49vb26 sap in dat lyff ghesogen is gud deme-2 49vb27 maghen vnde dauwet wol de 49vb28 e spisze . && ock der vrinen dar vmme-2 49vb29 schalme des sades don to allen 49vb30 den dinghen dar me van dauwen 49vb31 f schal . && weme ein vorgifftich deir 49vb32 ghestecken hefft de ethe dat krud 49vb33 vnde stote dat krut myt wyne vnde 49vb34 drincke den wyn vnde bynde dat 49vb35 g krud dar vp . && wedder der siden 49vb36 ouel dat de kolck heytet . drinck 49vb37 warm water dar leuerstockes_wortel=3/D 49vb38 ynne ghestot vnde ghesoden sy 49vb39 h wem de maghe geswullen ys vnde 49vb40 myt not pysset ock de horwynde 50ra01 in deme bucke hefft de drinke win 50ra02 dar leuerstock/D ynne ghesoden sy . 50ra03 i dat sulue reyniget de vrowen vnde 50ra04 is gudt wedder alle sucke in deme 50ra05 k lyue . && beyer edder wyn we des 50ra06 drincket dar leuerstockes_wortel/D 50ra07 ynne lydt deme kan neyn vorgyfft 50ra08 l schaden && we lichlicken tornet edder-3 50ra09 hastich wert de stote dat sadt . 50ra10 vnde drincke dat myt wyne edder 50ra11 m mydt beyre . && we syne synne vorlust-4 50ra12 de ete edder drincke leuerstockes_wortelen-12/D 50ra13 n edder sad . && weme 50ra14 de beyne swillen de snyde de leuerstockes_wortelen-16/D 50ra15 cleyne vnde do dar 50ra16 eyn cleyne des sades to vnde seyde 50ra17 dat in gudem olden beyre vnde do 50ra18 dar botter/D en noch in vnde drincke 50ra19 dat dre morgen nochterne also he 50ra20 heytest mach wente hire dyascorides-3/A 50ra21 vnde plinius/A . 50ra22 lilien/L synt kolt vnde vucht 50ra23 in deme ersten grade secht 50ra24 platearius/A . warm vnde 50ra25 vucht in dem ersten grade secht diascorides-9/A 50ra26 . men plinius/A schrift warm 50ra27 vnde vucht in deme anderen grade de 50ra28 lilien/D synt twygherhande de tamen 50ra29 wassen yn den garden myt wytten 50ra30 ten blomen . de andere is wilt_lilie/D 50ra31 myt brunen blomen de is geheyten 50ra32 lilium_conuallium/D . der lilien/D wortelen-5 50ra33 machstu deylen vnde planten 50ra34 in deme mane by sunte_mathias_dage-2 50ra35 des apostoles eyr de merszemane-2 50ra36 kumpt edder wan he erst gekomen-3 50ra37 ys && also schrifft palladius/A libro-3 50ra38 a sexto . && olye van verschen 50ra39 lylyen_bladen/D ys warm vnde droge=2 50ra40 yn deme drudden grade . he koylet-3 50rb01 . vnde starcket vnde sachtet de 50rb02 kranckken ledematen vnde vordrift 50rb03 der quaden ledematen vuchticheyt 50rb04 vnde drifft dar aff den olden harden=3 50rb05 swuls vnde we van vroste in 50rb06 den ledematen seyck ys den ys he 50rb07 b gud dar vp ghesaluet . && ock ys 50rb08 he gud ghedruncken der seycken matricen-6 50rb09 der vrouwen vnde macket 50rb10 de ghebordt der vrouwen sachte . 50rb11 also schrifft auicenna/A tertio canonis-3 50rb12 c . vppe de sere quaden borst 50rb13 lilien_blade/D myt deme stamme brat 50rb14 in der emeren vnde menge also het 50rb15 mit bomolie vnde legge dar vp so helet-3 50rb16 d se . && weme de krampe in den 50rb17 senen edder in den ledematen thut 50rb18 de seyde lilien_blade/D in watere edder=3 50rb19 in wyne vnde legge eyn plaster 50rb20 e warm dar vp . weme ein vorgyftich 50rb21 deyr edder worm ghestecken hefft 50rb22 effte ghebeten de stote de blade vnde-2 50rb23 f legghe dar vp . && weme de negele=4 50rb24 van den vyngeren edder van 50rb25 den tonen sweren de stote de blede=2 50rb26 in watere edder in wyne vnde 50rb27 sede vnde binde dar vp drey daghe 50rb28 g alse eyn plaster . && wedder den 50rb29 brant sud de blede in swynem_smalte-2/D 50rb30 edder bom_olye vnde legghe dar 50rb31 h vp . && de blade stodt myt wyne 50rb32 wedder den bloutganck vnde drink 50rb33 i dat . && weme de senen edder aderen-3 50rb34 to hauwen synt de blede wol 50rb35 ghestot myd wyne edder honnige 50rb36 k legghe dar vp dat heylet . && vppe-2 50rb37 de harden mylten smere lylyen_sap/D 50rb38 myt bom_olye gemenget warm 50rb39 l dar vp . dat antlat maket reine dat 50rb40 sap mit rosen_olie/D menget edder saluet 50va01 m weme de thenen wey doen seyde 50va02 lilienwortelen/D in watere vnde holde dat 50va03 n warm in deme munde . de suluen wortelen-5 50va04 in wyne ghesoden drinck vnde 50va05 legge dar vp dar de slanghe gestelen=3 50va06 hefft . && vnde dar van brande 50va07 o neyn har is . && de sulue wortelen 50va08 myd mulsa/D ghesoden drink dat vor 50va09 drifft dat bose blot vth deme lyue 50va10 vnde is gued welck vrouwe orer 50va11 sucke to vele hefft . && lylyen_saed/D 50va12 ghestot myd lylyen_watere/D legge . 50va13 wur dat bosze vur ynne is lilien_blomen_sap/D 50va14 p ghedruncken macket 50va15 den mynschen swetende . && dat 50va16 sulue sap legge vppe de sweren so 50va17 q werden se ripe vnde reyne . wedder-3 50va18 dat bose vleysch dat swempe 50va19 r heyten stot lilien_blede/D vnde wortelen=5 50va20 myd orynk/D vnde legghe dar 50va21 s vp warm . dat sulue is guet we 50va22 vor wundet is edder eyn slanghe 50va23 effte eyn ader ghestecken hefft . lilien_wortelen-13/D 50va24 t myt wyne ghesoden 50va25 warm nochterne auent vnde morghen-4 50va26 ghedruncken dryfft dorch den 50va27 v mynschen wat vngesundes in ome 50va28 is . && dat sulue suuert ock de vrouwen-3 50va29 van orer sucke . vnde helpet 50va30 ore . wan se vntoreke is an orer hemelken-6 50va31 x stede iffte se dat sulue warm 50va32 led vnder den nauel ghaen && lylien_blede-10/D 50va33 vnde orer wortelen sap 50va34 vnde honninghes io welkes twei 50va35 deyl boem_olye etekes yo welkes 50va36 y vyff deyl dat seyde to hope wente 50va37 id dicke wert alse salue dat is gut 50va38 den to houwen senen effte aderen 50va39 z ock is neyn beter salue to drogende-2 50va40 vnde to heylende bosze vuchte 50vb01 r1 wunden . lilien_wortelen/D wol cleyne-2 50vb02 ghestot myt oreme sape dar do 50vb03 to hart/D vnde wasz/D dar aff make 50vb04 sweden de legge des nachtes vppe 50vb05 dat antlate dat vor drifft alle runselen-5 50vb06 vnde alle vlecken . && wente 50vb07 hire macer/A diascorides/A vnde plinius-2/A 50vb08 vicesimo capitulo require golde/D in littera g 50vb09 lyie/L wilt_lilie/D edder golde/D 50vb10 het de is affodillus_albucium=4/D 50vb11 lilium_conuallium/D . && de 50vb12 hefft aldermeist krafft in allen den 50vb13 stucken de van der vorgheschreuen 50vb14 lilien/D synt . vnde ock alle de suluen 50vb15 krafft de de dill/D anetum/D hefft also 50vb16 secht platearius/A circa_instans . 50vb17 wylde_lilien_wortelen/D vnde blade 50vb18 ghestot vnde myd . wyne vp ghesoden=5 50vb19 vnde ghedruncken warm 50vb20 a nochterne ok des auendes is gud 50vb21 deme krancken houede ock deme 50vb22 hosten ok deme de nicht wol water-3 50vb23 lathen kan ock der vrouwen de 50vb24 nicht wol ore tijd en hefft && de 50vb25 sulue wortele vth gheholket vnde 50vb26 myd bom_oly vulgegoten sette ie 50vb27 heyte vur emeren wan dat begynt 50vb28 b vp to welmende in deme sode nym 50vb29 dat aff dat drinck vnde ethe warm 50vb30 myd vleteme . watere dat macket 50vb31 wol tho pyssende && ock der 50vb32 vrouwen tijt ok weiket id den buk 50vb33 vnde maket sachte spigent . && de 50vb34 sulue wortele mit vette in watere 50vb35 gesoden gedrunken vnde getten vordrifft 50vb36 c neren sucke dar de rugge wey aff 50vb37 plecht to doende && we der wortelen-3 50vb38 des morgens yd des blout ys 50vb39 den gantzen dach vrolick wente 50vb40 hir dyascorides/A circa_instans/A 51ra01 laanck_pepper/L ys vucht 51ra02 in deme ersten grade vnde 51ra03 heyt in deme drdden grade 51ra04 sprickt . platearius/A men plinius/A secht 51ra05 heyt in deme drdden grade droge in deme-2 51ra06 a anderen grade && lanck_peper/D ys 51ra07 gud den de kolder nature synt vnde to 51ra08 b al den kolden sucken && in der spise edder-3 51ra09 artzedige ghenuttet is he gud 51ra10 c gude vordauwinge der spise maket=3 51ra11 d he && bosze wynde des magen 51ra12 e der darme vordrifft he && lust to etende-2 51ra13 f macket he && den magen vnde der naturlicke-8 51ra14 g lust starcket he && vnde des 51ra15 minschen nature hittet he . diascorides/A 51ra16 loye/L hetet gamandrea/D is 51ra17 a het vnde droge && myt watere 51ra18 gesoden drink dat vordrift 51ra19 b den hosten . && vnde dat dotboren 51ra20 c kint . && myt wyne ghedruncken 51ra21 reynyghet der vrouwen sucke vnde 51ra22 c watersucht && wen eyn vorgyftich 51ra23 worm ghebeten hefft stot se vnde 51ra24 d bynt dar vp . vppe eyne wunden 51ra25 e legge se stot se myt wyne . && weme 51ra26 de ogen schemeren menge ore sap 51ra27 myd honnighe legge warm vppe 51ra28 f de oghen . && we sere is vp syneme 51ra29 lyue stot loyen/D myt bom_olye wriff 51ra30 dy dar mede imme bade edder by dem vure-2 51ra31 g . && loye/D ghestot vnde gesoden myt 51ra32 bom_olye ghemenghet ghenuttet . 51ra33 vordrifft bosen vrost vnde gyfft gude-2 51ra34 hytte ock der kolden mylten also 51ra35 h secht plinius/A libro . xx && loye/D in 51ra36 starckeme wyne ghesoden drinck 51ra37 vnde wassche dat antlat dar mede 51ra38 i so wert dy schone varwe && vnde 51ra39 is gud den watersuchtighen ock 51ra40 k && wedder vorgyfft . && bijstu ghebrocken-7 51rb01 yn deme lyue so sudt se yn 51rb02 wyn_etecke drincke dat warm 51rb03 expertum est . 51rb04 lok/L porrum/D porrus/D . is 51rb05 lock/D edder porlock/D astonicum-5/D 51rb06 astlock/D piplock/D . 51rb07 dat drudde lock/D hetet wylt_lock/D 51rb08 dat deynet in artzedighe soycke in 51rb09 q . quedelock/D . quedelock/D nota 51rb10 r1 in venies in littera s. squilla/D && lock/D 51rb11 vnde astlock/D synt beyde heyt in deme-2 51rb12 dridden grade vnde droghe in deme-2 51rb13 anderen grade in der meygen_tyt 51rb14 locksad/D gheseyghet dat schaltu in 51rb15 deme harwestmane planten octobre=3 51rb16 deype in de erde nicht to richten=3 51rb17 vp wen ouer de syden gheneghet=4 51rb18 vnde alto hant myd vetteme 51rb19 messe watere begheten so wert id 51rb20 sote . && also secht palladius/A libro 51rb21 a quarto . && wan du lock/D sust so gud 51rb22 yo dat erste water aff vnde ghyfft 51rb23 ander dar vp anders so maket ot 51rb24 kranck dat houet dat ghesichte den 51rb25 maghen vnde macket vele windes 51rb26 b in deme bucke . && dat erste water 51rb27 myt wyne ghedruncken bestoppet 51rb28 c den buck . && dat ander water 51rb29 wan dat lock/D gar ghesoden is gedruncken=8 51rb30 warm weycket den buck 51rb31 d welck vrouwe in ore ghemechte 51rb32 ghewundet is edder sere is de menghe-3 51rb33 locksap/D myt wytteme ghepuluerden-6 51rb34 wyrocke/D vnde do dar yn 51rb35 && also secht macer/A 51rb36 e we bloud vp ruffelt edder bloudt 51rb37 spighet de supe locksap/D edder eyckappelle-7/D 51rb38 wyrock/D tho puluere ghestot=4 51rb39 sup myd locksape/D dat ys gud . 51va01 edder eyn deyl myrren/D twey deyl 51va02 lock_sad/D tohope gestot myt wyne 51va03 vnde des genuttet wedder dat sulue-2 51va04 f . && weme de nesze blot de steke 51va05 g des suluen dar in . && welk vrowe 51va06 nicht kynder entfangen kan edder 51va07 welker vrowe ore mechte togrot 51va08 is de strike des suluen dar in vnde 51va09 h nutte des . && we eynen sweren hefft 51va10 de stote lock/D myd honnige vnde binde-2 51va11 i dar vp . && weme de borst vnde 51va12 de lunghe wey deyt vnde hostet de 51va13 stote gersten/D myd lock_sape/D vnde 51va14 k drinke dat warm . && dat wytte 51va15 van deme loke/D sud in watere nicht 51va16 lange dat gud aff vnde sud dat myd 51va17 wyne ok nicht lange ete dat lock/D 51va18 drinke den wyn dat is gud to deme-2 51va19 harden buke vnde dat drinck 51va20 l wedder den hoffganck . && weme 51va21 eyn bose worm gebetten hefft de 51va22 stote lock/D vnde bynde dar vp . 51va23 m wedder den drogen hosten menge 51va24 lock_sap/D myd vrowen_melk warm 51va25 n drinck dat . && kanstu nicht wol 51va26 horen menge lock_sap/D myd zegen_galle 51va27 o vnde do in de oren . && deyt dy 51va28 dyn houet wey nym eyn deyl sapes=3 51va29 vnde drey deyl honniges menge 51va30 dat tohope vnde do warm in de oren 51va31 edder in de nesen . edder twey deyl 51va32 sapes vnde den dridden deyl honniges 51va33 p do in de oren in de nesen . && weme 51va34 de lenden wey don . de drinke lock_sap/D 51va35 q myd wyne && vppe eyne versche=4 51va36 wunden stot lock/D myd solte 51va37 vnde honnige vnde legge dar vp . 51va38 r dat sulue vordrifft swuls vnde 51va39 tuth tohope de thobrockene knocken=4 51va40 s . && ro lock/D gegetten vordrifft=6 51vb01 t drunkenheyt . && we lock/D alle 51vb02 daghe edder vacken ethet edder 51vb03 v nuttet de wert vnkusch . ro lock/D 51vb04 vnder wyle ethe nochterne dat loset-3 51vb05 de bosen vuchticheyt vthe der 51vb06 x borst vnde vthe der lungen . && rosen_olye/D 51vb07 myd wyrocke/D wyn etick tohope-4 51vb08 gestot vnde in de nese ghedan 51vb09 den de kolder nature synt besteyt 51vb10 y dat blot . && dat sulue gedrunken 51vb11 myd mulsa/D edder myd wyne ys 51vb12 z gud ieghen vorghiffticheyt . lock_sap/D 51vb13 myd ptisana/D ghersten_watere/D 51vb14 warm nochterne ghedrunken vorclaret-6 51vb15 des mynschen stempne vnde 51vb16 oket den slap . && lock/D vakene genuttet-6 51vb17 maket de vrowen vruchtbar-3 51vb18 wente hyr ysaac/A in dyetibus vnde 51vb19 na dyascorides/A ok ypocras/A . && wedder-3 51vb20 lock/D stanck vindestu in c 51vb21 cypollen_lock_sad/D machstu seygen 51vb22 na achte dagen des nygen mans 51vb23 edder in den ersten achte dagen des 51vb24 nygen manes alder beyst . 51vb25 lyze/L lynsen/D lens/D lentes/D de 51vb26 synt best de drade ripe werden=3 51vb27 vnde in watere weyket nicht swart 51vb28 a en werden . wan du lynsen/D eten wult 51vb29 sede se in watere vnde gheyt dat 51vb30 erste water aff vnde sud se in deme=2 51vb31 anderen watere gar so laxeren 51vb32 b se wol de spyse . && lynsen/D vaken 51vb33 edder stedelicken myd orer schelle 51vb34 gheghetten krenken de lunghen 51vb35 dat ghesichte vnde den maghen . 51vb36 c gheschraden lynsen/D in water gesoden-5 51vb37 dat erste water aff gegotten 51vb38 d drinck dat laxeret . && de lynsen/D 51vb39 geghetten bestoppen den buck . 51vb40 wan du se kockest in etike so synt 52ra01 gud harden swelen in deme liue edder-3 52ra02 f twysschen vel vnde vleysche && wan 52ra03 du se kockest mit queden/D vnde myt rosen_oly-7/D 52ra04 so synt se gut den heyten swelen-3 52ra05 g des magen vnde der oghen && lynse/D 52ra06 is kolt vnde droghe in deme ersten 52ra07 grade vnde ore schel noch heyter vnde 52ra08 droger in dem ersten grade . vnde ore 52ra09 eghenicheyt is to vormynrende de 52ra10 pyssen vnde der vrowen_blomen/D 52ra11 wente hyre serapio/A . 52ra12 lyn/L ys flasses/D edder vleysch_sad/D 52ra13 io warm in dem ersten-4 52ra14 grade . vnde holt dat middel-3 52ra15 in vuchticheyt vnde in droicheyt 52ra16 in deme ersten suluen grade . && syn 52ra17 krafft ys ghelick fenugrek_sade/D . 52ra18 a bom_olie/D water honnich vnde lin/D 52ra19 tho hope menghet weycket vnde 52ra20 to deylet alle heytte swel in deme 52ra21 b lyue vnde buten deme lyue . && eyn 52ra22 plaster van lyne/D van spere/D myt vigen/D 52ra23 to hope ghestot vordrifft de wytten=3 52ra24 bladderen vnde dunckericheyt 52ra25 c des antlates . && eyn plaster van line-2/D 52ra26 myt warmen watere weycket 52ra27 de swel vnder den oren vnde alle 52ra28 d harde swel . && garden_kersensadt/D 52ra29 lynsad/D licke vele is gud den to clouenen-5 52ra30 vnde aff gheschellenden negelen=5 52ra31 e . && wedder den hosten vnde bose=2 52ra32 vuchticheyt in der borst licke lin/D 52ra33 myt honnighe ghestot auent vnde 52ra34 f morgen myddach . && wan eyn vrowe-2 52ra35 eyn swel hefft in matrice de sede=2 52ra36 lyn/D in watere vnde sette sik warm 52ra37 g dar in . && weme syne negele an henden=3 52ra38 vnde an voten hytten vnde we 52ra39 doen de legghe dar vp eyn plaster 52rb01 warm van wasse/D lyne/D vnde honnighe-3 52rb02 h tho hope gestot . && weme dat 52rb03 houet vnde nesze vorstoppet synt . 52rb04 also dat dar neyn lucht in komen 52rb05 kan so berne lyn/D vppe deme vure . 52rb06 vnde lath den rock in de nesze gan 52rb07 dat vordrifft dat also schrifft ock 52rb08 serapio/A . 52rb09 lorberen/L lorberenbom/D . 52rb10 is heyt vnde droge in dem 52rb11 a anderen grade . && we den 52rb12 snuuen hefft van kolder sacke . de 52rb13 puluere lorberen/D yn eynem moysere 52rb14 vnde macke de heyt yn eynem deggelle-5 52rb15 vnde legghe dat heyt in eynen 52rb16 b budel vp syn houet . && wedder de 52rb17 bosen roden varwe myt knobben 52rb18 in der kynder edder iunghen lude 52rb19 anghesichte de lorberen/D an ore schel 52rb20 stot to puluere myt honnighe vnde 52rb21 smere dat anghesichte in deme bade-2 52rb22 dar mede . && lorberen_oly/D ghenuttet=6 52rb23 ys gud wedder den kolder 52rb24 maghen ock weddr de kyllinge 52rb25 in schulderen yn armen van kolder 52rb26 sacke wente hyr platearius/A circa_instans 52rb27 d . && weme eyn schorpie edder-3 52rb28 eyn slanghe ghestecken heft de 52rb29 drincke auent vnde morghen lorberen-3/D 52rb30 e ghepuluert in wyne && lorberen-3/D 52rb31 ghestot to puluere macke mid 52rb32 honnighe alse eyn lactuarium dat 52rb33 nutte auent vnde morgen dat vordryfft-6 52rb34 de sweren bladderen edder 52rb35 sericheyt der lunghen vnde opent 52rb36 vnde rumet de enghen borst yd starket=3 52rb37 den korten athmen id weycket 52rb38 den maghen vnde brickt den steyn 52va01 f ok is id gud wedder de swindende-2 52va02 g sucht && dat sulue puluer in wine-2 52va03 auent vnde morgen gedrunken 52va04 warm is gud wedder de brunen 52va05 swarten vlacken vppe der hut also=2 52va06 schrift dyascorides/A et cetera . 52va07 laddeke/L require grotladdeken/D in littera g . 52va08 luchte/L luchtecke/D eufrasia/D 52va09 euferbinum/D euferbia/D ys 52va10 droge in deme ersten grade vnde 52va11 a heyt in deme anderen grade . && dat 52va12 krud gedroget vnde gepuluert ethe 52va13 vnde drinck wur mede du wult edder-3 52va14 in syk suluen nochterne is gud 52va15 b to den ogen . && ok dat sulue krud 52va16 grone edder droge seyde in water 52va17 in eyneme bedeckeden erden groppen-3 52va18 den do vp in dem bade vnde lat 52va19 den swadem an de ogen en buten 52va20 vnde en bynnen gan dat vorluchtet 52va21 c dat gesichte . && luchteken_water/D 52va22 make also rosen_water/D dar wassche=4 52va23 dyne ogen mede buten vnde en 52va24 bynnen dat maket vnde beholt dyn 52va25 gesichte clar alszo secht solinus/A libro=3 52va26 herbarum . 52va27 ledelichte/L artecira/D brana/D 52va28 a ys vuchter nature . && we 52va29 gichtich is de sede se in water vnde 52va30 bade dar mede in der buddene vnde-2 52va31 lat den warmen swademe in 52va32 de gicht lede ghan dar na stot dat 52va33 ulue krud myt enweynich soltes 52va34 b bynde vp de lede . && wan dy dyne 52va35 lede we don edder gheswullen edder-3 52va36 nicht geswullen synt . so grose 52va37 c dat krud vnde bynt dar vp && wan 52va38 de ledelichte/D blomet so stot se in eynen-3 52va39 moyser vnde do dar wat soltes 52va40 to so hefstu se ok in deme wintere 52vb01 dar to also seggen experti vnde de 52vb02 sulue solinus/A . 52vb03 lusekrud/L lusword/D staphysargia=6/D 52vb04 caput_purgium/D ys 52vb05 heyt vnde droge in deme dridden 52vb06 grade dat sad vp genomen is viff 52vb07 a iar gud . && wede vorgetteren is vnde 52vb08 vele flecma edder vuchtnisse heft 52vb09 sunderlicken in deme houede edder-3 52vb10 we de slapsucht hefft de puluere-2 52vb11 dat krud vnde do in de nese szo 52vb12 prustet he efte fynnert dar aff dat 52vb13 suuert dat houet vnde vorlichtet 52vb14 b dat . && dat sulue deyt dat sap in deme-2 52vb15 c munde ghekauwet . && wedder 52vb16 dat sulue vnde wedder vlote edder 52vb17 swuls der vuelen in der stroten in 52vb18 den kenebacken puluere dat sad 52vb19 myt droghen rosen/D vnde menget 52vb20 myd warmen etike dar make eyne=2 52vb21 gargalinghe aff in der stroten . 52vb22 d wedder schorff vnde vele sericheyt=3 52vb23 dat puluer in etike dat id 52vb24 dycke werde dar do bom_olye to 52vb25 vnde bestrick deck dar mede by deme-2 52vb26 vure edder in deme bade . 52vb27 e quecksuluer dode myth dyner 52vb28 nochterne speculen dat menghe 52vb29 myt dusseme puluere vnde myd etike-2 52vb30 myd bom_olye make yd warm 52vb31 dat yd salue werde dar salue dat 52vb32 houet edder de ogen_bran mede edder-3 52vb33 bouen dat gemechte edder in anderen-5 52vb34 stidden des lyues wedder luse 52vb35 wedder schorff also schrifft platearius=7/A 52vb36 f circa_instans . && is dyn 52vb37 houet schymmich . nym lusword_sad/D 52vb38 sud in watere wassche dyn houet-3 52vb39 twye edder dryge dar mede . 53ra01 leuerword/L is . epatica/D ys 53ra02 kolt vnde droge in deme ersten 53ra03 grade . ichteswelke seggen 53ra04 in deme drudden grade in 53ra05 waterichtighen steynechtighen steden-3 53ra06 myd cleynen bladen wesset se 53ra07 vnde de myt den grottesten bleden 53ra08 a is best . && epatica/D kuldet vnde smodet=3 53ra09 dar vmme sede se in watere des 53ra10 drinck auent vnde morghen wedder 53ra11 b de heyten leueren . && dat sulue is 53ra12 gued wedder de ghelen sucke ock 53ra13 weddder de bestoppinge der leueren-3 53ra14 vnde der heyten mylten van heyter=3 53ra15 materien wan eyn syrup van 53ra16 watere van honnyghe van epatiken-3/D 53ra17 ghesoden is in deme lesten do 53ra18 dar in rebarberen/D des drink auent 53ra19 vnde morgen dat is alderbest wedder-3 53ra20 c de gelen sucht && in allen wateren-5 53ra21 der syroppe . wedder bestoppinghe-6 53ra22 der leueren van hytte schal 53ra23 d epatica/D to weszen && in dem ersten 53ra24 vordrifft epatica/D alle heite swel gestoet-5 53ra25 vnde dar vp gheleyt . wente 53ra26 hyre ock platearius/A . 53ra27 man/L is papauer/D de man/D is 53ra28 drygherleye de eyne hefft . 53ra29 witte_blomen/D de is de beste 53ra30 in der spise . vnde in dat lyff to nutten-3 53ra31 de is kolt vnde vucht in dem 53ra32 anderen grade . so secht platearius/A 53ra33 ock auicenna/A secundo canone . && de 53ra34 andere man/D hefft rode rosen/D vnde 53ra35 het swart_man/D de is gud to artzedighe-5 53ra36 auer nicht also in dat lyff to 53ra37 nuttende vnde is kolt vnde droge 53ra38 in deme drydden grade . wente in 53ra39 dat verde grad . && de drydde man/D 53ra40 hefft bleycke rode blade . vnde ys 53rb01 wilt_man/D he wasset gherne vp deme=2 53rb02 velde mank deme ghersten/D vnde 53rb03 heytet mouck/D also secht ysiderus/A 53rb04 libro ethimoloyarum vnde dyascorides-3/A 53rb05 . && garden_man_sat/D bouen veir 53rb06 iar olt de en doch nicht to seygende 53rb07 hoff_man/D machstu seygen na den 53rb08 ersten achte dagen des nigen himmel-3 53rb09 manen edder na veffteyn daghen=4 53rb10 a des manen . && kanstu nicht 53rb11 slapen so menghe wid_man_sad/D edder-3 53rb12 beyde wyt . vnde swart_man_sad/D 53rb13 myd deme witten van dem eygeren=3 53rb14 vnde vrowen_melk dar make plaster-4 53rb15 b aff in de dunnynghe . && wan de 53rb16 kyndere nicht slapen konen . so geue-2 53rb17 de amme den kinde ore eigen melk 53rb18 myd wytteme_mansade/D tho hope 53rb19 c ghestot . && vppe de ouer heyten leueren-5 53rb20 . vnde vppe de heythen sweren 53rb21 stot man_sad/D myt roszen_olye/D vnde 53rb22 d legghe dar vp . && weme de ledemathen-4 53rb23 arm beyn lyff vordorren vordroghen-7 53rb24 edder vorswynden also metica_ptisica-12 53rb25 de derfft_sucht swynde_sucke 53rb26 de stote wyt_man_sad/D menge 53rb27 dat in warmen roszen_olye/D dar mede-2 53rb28 salu den ruggeknocken . vnde 53rb29 de anderen ledematen bi deme vure-2 53rb30 e altomale . && weme syn borst dorre-2 53rb31 vnde struff is vnde syne ledematen-3 53rb32 ok vorswinden de beste artzedige-2 53rb33 dar to is dyapapauer/D den vindet=3 53rb34 f me in der apoteken . && edder 53rb35 make eyn lactuarium van lackerissien_sape=12/D 53rb36 gummi_arabicum/D vnde 53rb37 van dragante/D iowelkes lyke vele 53rb38 dar to do wyt_man_sad/D also vele 53rb39 alse der alle dre dar aff make eynen 53rb40 syrop van wytteme_mane/D des nym 53va01 des morgens ock des auendes also=2 53va02 groth alse eyn hasselnod/D wente 53va03 g hyre platearius/A . && we nicht wol 53va04 slapen kan de make melck van wytteme_mane-9/D 53va05 myd en weynich waters=4 53va06 vnde drincke de ghesoden warm 53va07 h edder stot den suluen man/D mydt 53va08 i wyne vnde drincke dat . && wede 53va09 krank is de stote wytten vnde swarten_man-7/D 53va10 myt vruwen_melck vnde 53va11 en luttick waters vnde drincke des 53va12 warm vnde wassche syne dunnyge=2 53va13 vnde syn antlate dar mede scal 53va14 he nycht staruen so slept he wol 53va15 k dar aff . && wedder den hoffganck 53va16 vnde wedder der vrowen sucke 53va17 drinck des swarten_man_melk/D mit 53va18 l wyne . && wedder den bosen hosten 53va19 drink des swarten_manmelk/D warm 53va20 m der melck en nutte nicht alto vele=2 53va21 dat du nycht vnsinnych werst . 53va22 n weme de mund gheswullen ys de 53va23 stote man_blede/D myd vrowen_melk 53va24 o vnde legghe dar vp . c dat sulue 53va25 p vordrifft also dat bose vur && weme 53va26 dat houet wey deyt van hytte de 53va27 stot wytman_sad/D myt rosen_watere-2/D 53va28 vnde bestrick dat houet dar mede 53va29 q weme de oren swillen edder wey 53va30 r don de do des suluen in de oren . hefstu-3 53va31 de gicht in den beynen . swarten_man/D 53va32 rosen_water/D vnde vrouwen_melk 53va33 to hope ghestot bestrick deck 53va34 s dar mede . we de sulue salue ruckt 53va35 t de slept wol . && we heysch wert van 53va36 kulde edder van hytte van etende 53va37 edder van drinckende van sanghe 53va38 edder van boszer lust de stote de roden_roszen_man_blede-20/D 53va39 vnde rypen 53va40 swarten_man/D mydt wyne dar aff 53vb01 macke eyn plaster warm vppe de 53vb02 borst wan dat vucht vth gewrungen=3 53vb03 is dat drinck auent vnde morgen-3 53vb04 v warm && opium/D opiat/D macke-2 53vb05 alsus wan de wytte_man/D noch 53vb06 grone houede hefft er se graw werden-3 53vb07 so snyd de ouersten grone hut 53vb08 bequemelicken aff vnde de melck 53vb09 vnde dat sap drucke dar vth dat is 53vb10 gud vucht edder droge wedder vele-2 53vb11 x sucke . && ichteswelke stoten de 53vb12 suluen man_houede/D in eynem mosere=4 53vb13 vnde drucken de melck mydt 53vb14 deme sape dar vth vnde droghen 53vb15 dat in der sunnen vnde nutten dat 53vb16 y in artzedighe && wan de man_houede-4/D 53vb17 grone sint eyr se grauwe werden-3 53vb18 des wytten_manes/D . && so 53vb19 snyt se en twey vnde sede se in watere-4 53vb20 dar do to den dridden deyl honnyghes-6 53vb21 vnde sudt dat also langhe 53vb22 wente dat water vor sede vnde dycke-2 53vb23 sy . dusse dranck auent vnde morghen=4 53vb24 ghedrunken gyfft guden slap 53vb25 vnde vordrifft den hosten vnde weycket=3 53vb26 den buck vnde mynret edder 53vb27 vordrifft dat blout && also secht 53vb28 effte schrifft dyascorides/A . men plinius=4/A 53vb29 secht . edt bestoppe den vleytenden=3 53vb30 z buck && weme dat houet wey 53vb31 deyt yd sy wat suke yd sy . menghe 53vb32 rosen_olie/D vnde ok mit deme vorgescreuen-3 53vb33 opium/D edder opiat/D vnde ock 53vb34 bestrickt dat houet warm dar mede-2 53vb35 dat helpet dek tho male wol . 53vb36 r1 de sulue salue is ock gud deme de 53vb37 oren sweren vnde ock wey doen . 53vb38 z wylt_man/D is mock/D vnde syne blede=2 53vb39 stot vnde do dat sap in der deyre 54ra01 perde koy edder andere deyre ogen 54ra02 yd vordrift one dar vth bladderen 54ra03 r2 sericheyt vnde swel && der suluen blade-2 54ra04 sad vnde wortelen des mockes/D 54ra05 sede wol lange in water in eynen 54ra06 erden bedeckeden gropen des drinck 54ra07 warm vnde bestrick vppe de leueren 54ra08 suke vnde de heyten podageren . 54ra09 vv de suluen blade sad wortelen ghetempereret-10 54ra10 myd vrowen_melck ys 54ra11 dar ok gud to gesaluet vppe de heiten-3 54ra12 aa podageren && wyt_man/D myd saffrane=5/D 54ra13 vnde myd vrowen_melck tho 54ra14 hope gestot strick de salue vppe de 54ra15 heyten podageren wente hyr auicenna-2/A 54ra16 secundo canone constantinus/A vnde macer/A 54ra17 melde/L het atriplex/D kolt in deme-2 54ra18 ersten grade vucht in deme-2 54ra19 anderen grade secht dyascorides/A 54ra20 melde/D is kolt in deme ersten grade 54ra21 also schrifft magister mundinus/A . 54ra22 a atriplex/D is crisolocana/D aureum_olus/D 54ra23 guldene/D . warmos geghetten 54ra24 se tempereret des mynschen naturlicken=4 54ra25 vuchticheyt vnde weyket den 54ra26 buck in deme magen de harden spise-2 54ra27 b && melde/D ro gestot vppe den bosen=3 54ra28 broken nagel geleyt bringet one 54ra29 c aff . && we de gicht hefft in den beynen-3 54ra30 de stote melden/D myd wyne vnde 54ra31 myd wyn_etike vnde bynt se dar 54ra32 d vp . && melden_sad/D vakene nochterne=5 54ra33 ghenuttet vordrifft de suluen 54ra34 e suke . we gheyle bleck is van bestoppinge-9 54ra35 der leueren de nutte vaken-3 54ra36 f melden_sad/D . && anderhalff 54ra37 quentin melden_sad/D stot myd honnighe-5 54ra38 dat drinck myt koldeme watere-4 54ra39 so spigestu vnde brekest vth wat 54ra40 boses umme dat herte an der borst 54rb01 g ys . && dat sulue melden_sad/D myd 54rb02 wyne vaken ghenuttet vordrifft 54rb03 h dat gischen vth deme halse . && ro 54rb04 melden/D gestot legge vp dat bosze 54rb05 vur in wunden edder in anderen 54rb06 i seren . && wede heyten podageren 54rb07 vot suke hefft de legge dar vp ro 54rb08 melden/D myd lutterme solte myt honnige-4 54rb09 k myd etike gestot . && melden_blade/D 54rb10 legge in eynen nigen erden gropen-3 54rb11 bedecket sette one in de erde 54rb12 dar werden huppere vroysschen staltnisse=5 54rb13 aff wente hyre dyascorides/A . 54rb14 nota bene we heren vele melden/D 54rb15 bringet to synen egene loue . de en 54rb16 kumpt nicht vth guder lude houe . 54rb17 merck/D is gud eddele krud . he 54rb18 deyt den ogen vnde hasticheyt gud 54rb19 des melde/D nicht en kan . dar denke-2 54rb20 eyn iowelk mynsche an . 54rb21 merck/L is apium/D eppe/D is in greco=2 54rb22 sel/D vnde is heyt in dem 54rb23 beghinne des dridden grades vnde=2 54rb24 droge in deme myddele des suluen-3 54rb25 a drydden grades . && we myd 54rb26 nod pisset de sede steynbreken_sad/D 54rb27 in marck_sape/D dat supe nochterne 54rb28 edder ethe merck_krud/D myd syneme=2 54rb29 b sape ok nochterne . && weme 54rb30 de oghen gheswullen vnde ghedrunten-3 54rb31 syn de make eyn plaster van 54rb32 wittem_brodes/D kromen myt merk_sape/D 54rb33 vnde legghe des nachtes dar 54rb34 vp . && dat sulue is gud vppe der 54rb35 vrowen swullen bruste dat legget 54rb36 ok vppe den maghen dar vnrecht 54rb37 hytte inne ys edder swuls edder 54rb38 wan wat boses in dem bucke is 54rb39 c wen eyn vorghiftich worm stickt 54rb40 edder we harmorme in der huth 54va01 hefft de stote marck_krudt/D ock de 54va02 wortelen vnde legge dar vp vnde 54va03 stote dat sad myd watere vnde sede-2 54va04 dat vp vnde drincke dat vackene-2 54va05 d nochterne . && wedder den hosten 54va06 stot marck_sad/D dat sede mydt watere-4 54va07 des drink auent morgen warm 54va08 e wedder den hoffganck vnde we syne-2 54va09 spysze vorlet de stote marck_sad/D 54va10 myt watere myt etecke vnde drinke-2 54va11 f dat nochterne warm . && we 54va12 bleck is vnde syne varwe in sucke 54va13 vorloren hefft de ete marck/D edder 54va14 g syn sad vakene nochterne . && we 54va15 dat kolde alle daghe hefft de stote 54va16 marck_sad/D myt watetere vnde drinke-2 54va17 h dat eyr yd ome angeyt . && weme 54va18 de watersucht begynnet tho werden-3 54va19 de drincke alle morgen sap van 54va20 marcke vnde van veneckol_krude 54va21 edder der beyde sad in watere gesoden 54va22 i wedder den swuls vnde hardichheyt=4 54va23 der leueren edder mylten de 54va24 drinke dat sulue des morgens warm 54va25 vnde legge vppe den swuls ein plaster-4 54va26 van marck_sape/D warm vnde lyszen_mel-8/D 54va27 vnde van deme wytten 54va28 van deme eyghe ghemenghet edder-3 54va29 water dar merck_sat/D petercilien_sat/D 54va30 veneckol_sat/D iffte de dreyer wortelen-5 54va31 ynne gesoden sint drink warm 54va32 k nochterne . wunden reyniget vnde swuls 54va33 sachtyghet eyn plaster van heden/D 54va34 myd dem wytten van deme eyghe 54va35 vnde mark_sape/D to hope wol gheslaghen=7 54va36 l dar vp ghelecht . && wan 54va37 der vrouwen de heuemoder swillet=3 54va38 edder sweret so stote se merck_sad/D 54va39 vnde drincke dat warm negen 54va40 dage nochterne myt wyne is gut 54vb01 m we gherne vele edder vackene tornet-3 54vb02 de schal van mercke/D edder van 54vb03 merck_sade/D vackene drincken 54vb04 n auent vnde morghen && we eynen 54vb05 bosen maghen hefft de stote merck/D 54vb06 edder syn sap myt wyne edder mid 54vb07 oldeme bere vnde drinke dat warm 54vb08 o in deme bade . && wede syne synne 54vb09 vorloren hefft deme schere de har 54vb10 van deme houede vnde menge etich 54vb11 merck_sap/D fiolen_olye/D iffte roszen_olye/D 54vb12 vnde sud dat in eynem vorgleseden-5 54vb13 gropen myd dem warmem 54vb14 olye salue dat houet dar mede wente-2 54vb15 hyre dyascorides/A platearius/A vnde 54vb16 p macer/A . && welck wijff swangher 54vb17 mit eynem kinde is nuttet se merk/D 54vb18 deme kinde werdet vnreyne bladderen-5 54vb19 q vnde sweren && welk viff 54vb20 eyn kynt soghet de en schal nycht 54vb21 merck/D nutten vppe dat . dat kyndt 54vb22 wan yd elder wert syne synne nicht 54vb23 vorlese vnde dorhefftich werde 54vb24 r water vnde wyn yowelkes licke 54vb25 vele myd merck_krude/D edder sade 54vb26 ghesoden drinck auent vnde morghen=4 54vb27 warm wedder de vnghesunden-3 54vb28 blaszen . 54vb29 && also secht galienus/A . 54vb30 merredyck/L hetet rafanus/D . 54vb31 peperen/D . && he is heit vnde-2 54vb32 droghe in dem anderen 54vb33 grade . ichteswelcke segghen in dem 54vb34 verden grade && merredick_wortele/D 54vb35 versch is best de middelsten harden 54vb36 deil des pedekes der wortelen do wech 55ra01 vnde de anderen borken lat droge werden-3 55ra02 so wardet se wol dat iar ouer 55ra03 a we kolde vnuordauwede vuchtnisse=5 55ra04 in dem magen hefft de menge 55ra05 honnich myd etike vnde legghe der 55ra06 suluen drogen borken dar in vyff 55ra07 stunde lat dat weyken dar na ete der 55ra08 dat du orer nicht mer mogest . szo 55ra09 drinck warm water so nette dynen=3 55ra10 vinger in bom_olye vnde steck 55ra11 dene in dynen halsz so spigestu dat 55ra12 b vth . && wedder de harden mylten edder-3 55ra13 leueren sud merredick_blade/D 55ra14 myd oreme sape in bom_olye vnde 55ra15 in wyne vnde legge dat warm vppe 55ra16 c de borst . && dat sulue ys gud we 55ra17 nicht wol pissen kan . ock warm 55ra18 geleyt twisschen nauel vnde dat gemechte=6 55ra19 also schrifft platearius/A circa_instans-10 55ra20 d . myd merredick_sape/D 55ra21 wriff dyne hende so machstu slangen=3 55ra22 dar mede angripen ane schaden 55ra23 e myd der wortelen wriff elpenbeyn=4 55ra24 hechte so werden se wyt vnde 55ra25 f reyne . && de sulue wortele nochterne=2 55ra26 getten vordauwet andere spise 55ra27 vnde is gud wedder bose tokomende-2 55ra28 g lucht ock vorghifft . && also sulues=3 55ra29 synt ok merck/D rude/D vickbonen/D 55ra30 dar vmme eten se de olden wysen 55ra31 ersten er ander spise wente hire ysiderus-5/A 55ra32 h libro ethymoloiarum . && dar 55ra33 nicht har is vppe dem houede strik 55ra34 dar vp merredick_wortelen/D gestot 55ra35 i myd honnige . && merredick/D genuttet-3 55ra36 k oyket den ammen ore melk spolworme-5 55ra37 dodet vnde vordrifft merredick=6/D 55ra38 myd solte nuchterne gegheten-3 55ra39 l . && weme de oren sweren de 55ra40 do merredick_wortelen_sap/D dar in . 55rb01 m wedder den hosten vnde den swarlicken-6 55rb02 athmen stod des merredyckes_sad=8/D 55rb03 myd honnige des ete auent 55rb04 n vnde morghen ghesoden . && we 55rb05 sprinkelichtich is edder brunswarte-2 55rb06 plecke hefft van stoten edder 55rb07 van slegen de stote merredick_sad/D 55rb08 myd eticke vnde wryue de stede 55rb09 o dar mede . && weme syne ledemate 55rb10 kyllen de make van den suluen eyn 55rb11 plaster myd honnighe warm dar 55rb12 p vp . && is dyn mylte edder dyn leuere=4 55rb13 edder buck gheswullen vnde 55rb14 kanst nicht wol dauwen ok nicht 55rb15 ethen machst . szo stot merredick_sad/D 55rb16 cleyne schafonie_sad/D dat drink 55rb17 myt etike wan du erst eyn cleyne 55rb18 spyse ghegetten vnde ghedrunken 55rb19 hefst . so wert eyn walgeringhe 55rb20 so legge deck ouer eyne banck edder=3 55rb21 stol vnde steck den vingher in 55rb22 den halsz vnde spyge wol so werstu-3 55rb23 ghesunt wente hire auicenna/A 55rb24 vnde plinius/A libro vicesimo . 55rb25 q dat ghesichte der oghen vorluchtet-3 55rb26 dat vnde de ghelen sucht vordrifft=6 55rb27 dat ock de sucke in de darmen-3 55rb28 vnde in der borst . merredick_blade/D 55rb29 vacken ghenuttet vnde dat 55rb30 water vaken ghedrunken dat me 55rb31 r macket also roszen_water/D . && we 55rb32 thobrocken hole tenen hefst de stote-2 55rb33 edder grose grone merredick_blade-2/D 55rb34 vnde legge vp de tene vnde tene 55rb35 s vleysch . && weme de borst vnde derme=2 55rb36 sere vnde vnreyne synt de stote 55rb37 merredick_wortelen/D myd honnige=2 55rb38 vnde ethe auent vnde morgen 55rb39 t also schrifft dyascorides/A . && welker 55rb40 vrowesnamen ore har vthryszen 55va01 de grosze merredick_wortelen/D vnde 55va02 wryue dat houet vnde har dar mede-2 55va03 also schrifft ypocras/A . 55va04 mynte/L het menta/D . is hyt 55va05 vndc droghe in deme anderen-5 55va06 grade . dryerleyge 55va07 mynte/D is de eyne garden_mynte/D . 55va08 krusemynte/D marien_mynte/D herten_krud-8/D 55va09 . de andere hetet wyldt_mynte/D 55va10 . steyn_mynte/D . de dridde hetet=3 55va11 romesch_mynte/D de hefft langhe 55va12 spisse blede . de garden_mynte/D hyttet=3 55va13 vnde starcket den mynschen wol 55va14 van orer doghet wyl ick hyre nu 55va15 segghen . we se vp nympt vnde let 55va16 se in dem scheden droghen so blifft 55va17 a se in guder krafft eyn iar . && wedder 55va18 bosen rocke des mundes des tenen 55va19 vleysches wassche de mundt mydt 55va20 etecke dar mynthe/D ynne ghesoden 55va21 is dar na wryff de thenen myt drogher-4 55va22 b mynthen_puluer/D . && we nicht 55va23 ethen mach van kolder vuchticheit 55va24 in deme munde des magens de make-2 55va25 eyne salszen van mynten/D etecke 55va26 cynamomen/D vnde pepere/D . dar ete 55va27 des morghens vnde des auendes 55va28 c dyne spyse mede . && we syne spysze-3 55va29 wedder gyfft van kulde edder 55va30 maghen sucke de sede mynten/D in eynen-3 55va31 haluen stouecken nates dat de 55va32 halffe meer_waters/D vnde halff etik 55va33 sy . de mynten/D brucke in dem naten 55va34 nette eynen kleynen dreuoldighen 55va35 lynen dock vnde legghe dat vacken 55va36 warm vppe des maghen mundt . 55va37 d vppe de vor hardeden melk in den 55vb01 tytten der vrouwen sud mynten/D in 55vb02 wine mit bomolie vnde bint warm 55vb03 dar vp . edder stot mynten/D mit komelk=4/D 55vb04 vnde legghe warm dar vp . 55vb05 wente hyre platearius/A circa_instans 55vb06 e den maghen starcket se vnde ys 55vb07 ghesunt vnde macket de pyssen wol 55vb08 vordauwen we vaken nuttet mynten-3/D 55vb09 f ghekocket edder mynten/D ro . && wultu 55vb10 gude varwe hebben vnde ghesunt 55vb11 weszen so ethe alle daghe mynthen/D 55vb12 g nochterne . && wedder de spolworme-2 55vb13 nutte ock mynten/D auent vnde 55vb14 h morghen . && dat to swullen ghemechte=6 55vb15 holdt ouer eynen gropen . 55vb16 dar mynte/D in watere ynne sede lat 55vb17 i den swadem dar an gan . && wedder 55vb18 der oren swuls edder sweringe mynten_sap-7/D 55vb19 vnde honnich smelte to hope-2 55vb20 k do in de oren && de seren tungen 55vb21 l bestrick myt mynten_sape/D . && wen 55vb22 eyn hunt ghebeten hefft stot mynten=3/D 55vb23 myt honnyghe vnde bynt dar 55vb24 vp hefstu neyn honnich so stot mynten-3/D 55vb25 alleyne vnde bynt dar vp . 55vb26 m we blout vp ruffelt vphostet de supe-2 55vb27 n mynten_sap/D myt etecke den buk 55vb28 weycket mynte/D ghesoden vnde gegetten-6 55vb29 o dat sot ghesopen . && de kese-2 55vb30 vulen nicht dar mynten_sap/D edder 55vb31 p droge mynte_puluer/D to is && vppe 55vb32 der aderen edder slangen stecke stod 55vb33 mynten/D cipollen/D solt tho hope vnde legge-2 55vb34 q dar vp . && wen eyn vorgyfftich 55vb35 deyr styckt dat ome de spracke vorgeyt-4 55vb36 de drincke mynten_sap/D mit watere-4 55vb37 r && myntensap/D in de nese gegoten suuert-4 55vb38 dat houet van boser vuchtnisse 55vb39 der vrouwen sucke suuert mynte/D 55vb40 wen se gegeten vnde gedrunken wert . 56ra01 t weme de vote swullen synt van 56ra02 harden schoen edder boszen edder 56ra03 van hardeme wege de salue se myd 56ra04 mynten_sape/D vnde honre_smalte/D tohope-2 56ra05 v gemenget . && deme en sweren syne-2 56ra06 tenen nicht de se alle morgen myt 56ra07 x mynten/D wrift . && weme de munt sere=2 56ra08 is de ete mynten/D myd brode/D . 56ra09 y weme yd clemmet in dem buke van 56ra10 dem hofgange sud mynten/D myt bom_olye 56ra11 z dat ete . && blote plecke vppe 56ra12 deme houede dar dat har vt gheuallen=6 56ra13 is van sericheyt edder schorues-3 56ra14 sake dar legge vp mynten/D myd 56ra15 r1 cypollen/D tohope gestot . && wan dat 56ra16 blout nedden vt deme achter venster 56ra17 geyt alse vth eyner aderen dat het 56ra18 emorroydes stot mynten/D vnde legge 56ra19 z dar vp . && den schemen van den 56ra20 ogen vordrift mynten_sap/D getempereret-3 56ra21 r2 strick an de ogen . && dat mal 56ra22 vppe den oghen vordrifft mynten/D 56ra23 myt etike tempereret vnde dar vp geleyt=4 56ra24 wente hire macer/A vnde dyascorides-3/A 56ra25 z1 . && garden_mynten/D myd czegen-3 56ra26 waddeken/D gestot warm vppe 56ra27 dat ghemechte leyt vordrifft vngesundicheyt-10 56ra28 sericheyt vnde heylet 56ra29 dar na . so secht dyascorides/A . 56ra30 megedeblomen/L is albiana/D is 56ra31 a heyt vnde droge && steynhorwynde-5/D 56ra32 dar sud se in water enthegen-3 56ra33 b vnde drinck dat . && uule swel 56ra34 edder wunden dar legge in de blomen=3 56ra35 gepuluert myd honnige gemenget-3 56ra36 c . && in den munt dar bladderen 56ra37 inne synt nym dar in ock des suluen=3 56ra38 d . && wedder den kolden maghen=4 56ra39 drinck dat sad myd wyne . 56ra40 e dat sad vakene genuttet myd gesodenen-7 56rb01 beyre dat maket dat de watersucht-8 56rb02 myd der pyssen enwech 56rb03 f geyt . && we sere vnde rudich is . de 56rb04 sede de blomen myd etike vnde wryue-2 56rb05 syk dar mede in deme bade . also 56rb06 sprickt plinius/A libro tercio . 56rb07 magnes/L magnet/D seghelsteyn=5/D 56rb08 tud yseren tho syck 56rb09 is heyt vnde droge in deme-2 56rb10 a drydden grade . c den steyn/D 56rb11 ghepuluert vnde myd mulsa/D nochterne=5 56rb12 ghedrunken vordrifft de watersucht-8 56rb13 vnde alle inblasende suke 56rb14 vnde vuchticheyt des buckes . 56rb15 b we syk ghebrant hefft de strauwe 56rb16 puluer van dem steyne dar vp . 56rb17 c bystu gewundet myt vorghiftigen 56rb18 iseren so drinck tohant magnetis_puluer-3/D 56rb19 myd rosen_watere/D edder myd 56rb20 etike vnde strauwe des puluers vp 56rb21 d de wunden . && dat puluer/D des steynes-3 56rb22 vormynret alle vuchticheyt 56rb23 in deme lyue ock watersucht myd 56rb24 bernewyne/D nochterne genuttet 56rb25 also secht dyascorides/A . 56rb26 mellissa/L hefft allemeystich de 56rb27 suluen krafft alse godesuorgetten-6/D 56rb28 edder androm/D wen nicht also=2 56rb29 a stark . && hefft dy eyn hunt edder 56rb30 eyn schorpio gebetten . so sud mellissien_blade=10/D 56rb31 in wyne dat drinck vnde 56rb32 b legge des krudes dar vp && de sulue=2 56rb33 wyn in deme munde warm ys 56rb34 c gud bosen tenen . && hefstu bose sweren-3 56rb35 edder andere vnreyne sericheyt 56rb36 make eyn plaster van mellissien/D myd 56rb37 d solte vnde legge dar vp && mellissien/D 56rb38 eygenicheyt is . we se nuttet nochterne-5 56rb39 so ervrowet se herte vnde sele 56rb40 vnde starket dat herte . ok so vordrift 56va01 se des herten sorghen . bevynge vnde-2 56va02 is gud deme kolden vuchten maghen-4 56va03 vnde vordauwet de grouen 56va04 e spise . && dat sulue opent de vorstoppinghe-6 56va05 des breghens vnde ys gud 56va06 den de nicht wol slapen kunt also 56va07 f schrifft serapio/A . && mellissien/D grone 56va08 krud is heyt vnde droge in dem anderen-5 56va09 grade . grone in der sunnen gedroget-6 56va10 . is se eyn yar gud . se hefft 56va11 de sulue krafft also maiorana/D ane 56va12 dat melissien/D in watere gesoden gedruncken-8 56va13 schicket de wyff kindere 56va14 g to entfangende . && we beswouet 56va15 van kolder sacke de dryncke wyn 56va16 h dar mellissie/D ynne gesoden is . mellisse-5/D 56va17 ghestot in wyne myd bomoly 56va18 gesoden legge warm vppe de harden=3 56va19 gheswullen leueren vnde mylten=3 56va20 de weycket ydt ock ghelecht 56va21 vppe harde sweren de ripet dar van 56va22 also secht platearius/A . 56va23 maiorana/L is het vnde droge-2 56va24 in dem anderen grade 56va25 in deme sommere wan 56va26 se blomet nym se vp droge se in deme-2 56va27 scheden eyn yar is se gudt 56va28 a in spisze ghenomen so starcket se 56va29 vnde reynyghet alle vnsundicheyt 56va30 b drinck wyn warm dar maiorane=2/D 56va31 ynne ghesoden sy dat hyttet den 56va32 vorkuldeden maghen vnde macket 56va33 c gude dauwinghe . holt dat vor de 56va34 nese vnde drinck dat dat starcket den 56va35 d breghen . maroranen/D ghescheruet 56va36 alse kol/D make heit in eyneme degele 56va37 dat legge in eyneme budele warm 56vb01 vppe dat houet wedder den snuuen 56vb02 vppe den bosen maghen dar vele 56vb03 swindes inne is echt piatearius 56vb04 mispe/L is llkot vnde droge 56vb05 in dem ersten grade mispele=4/D 56vb06 de eyn iar ouer warden scult 56vb07 de breck aff in dem middage wan 56vb08 it clar wedder is vnde legge se in kaff 56vb09 dar eyn den anderen nicht enrore 56vb10 a myspele/D sint nutter in arcedie wen 56vb11 in spise nochterne sint se best gegetten-3 56vb12 se starken den maghen vnde maken-3 56vb13 b gande de spise . && vnde sint gut 56vb14 c we sick vele brickt . && we vele den 56vb15 hofganck heft also schrift diascorides=3/A 56vb16 ock palladius/A libro quarto 56vb17 morberen/L mulberen/D is morabate-6/D 56vb18 moramore/D sint het 56vb19 vnde droghe nochteren gegetten-6 56vb20 is de maghe reyne ane bose 56vb21 vulnisse so weicket se de spise in den 56vb22 maghen drade dat vt we ouer na 56vb23 eten se etet vnde se in den maghen 56vb24 nuttet andere spise vulen dar af dat 56vb25 a is allen ledematen schedelick . && des 56vb26 bomes wortele sut in watere dat 56vb27 drinck warm auent vnde morghen 56vb28 dat laxeret ifte weycket den magen 56vb29 b vnde dodet de schorfworme . && we 56vb30 sik ghebrant heft in vure de make 56vb31 eyn plaster dar vp van des bomes 56vb32 c bladere mydt bom_olye . && in der 56vb33 erne graff bi dem bome in de erde 56vb34 vnde wunde de wortelen vnde lat 56vb35 dat also bliuen einen dach vnde eyne-2 56vb36 nacht so is vp der wunden der 56vb37 wortelen besleuert vuihtenisse de 57ra01 weicket harde swel vnde vordryft 57ra02 der tenen wedaghe dar vp gheleit 57ra03 vnde weicket den buk mid warmen-3 57ra04 watere ghedrunken also secht 57ra05 d serapio/A . && weme de buck bestoppet-3 57ra06 is van kolder sake de supe des 57ra07 e auendes warm morberen_sap/D . && des 57ra08 bomes wortelen sap edder puluer 57ra09 mid honnige nochteren gheghetten 57ra10 f dodet de spolworme . && de wortelen-5 57ra11 gesoden in wine drinck warm 57ra12 dat reynighet al dyn ingheweide 57ra13 g van boser vuchtenisse . && hestu eynen-3 57ra14 bosen vulen tenen de vt schal 57ra15 ane we dar legge vp des puluers 57ra16 van der wortelen wente hyr platearius=7/A 57ra17 circa_instans 57ra18 meysterwordt/L ostrucium/D 57ra19 is heyt vnde droghe wedder-3 57ra20 de leuersucht is se gud 57ra21 ghestot myd wyne warm nochterne=5 57ra22 a ghedruncken && dat sulue 57ra23 vordryft den hosten der vrowen suken-3 57ra24 der biasen steyn yd is gud wede 57ra25 b blot spiget . && dat sap is gut wedder-3 57ra26 c de vthsettescheyt && eyn plaster=3 57ra27 van den sape vp ein itzlike bladderen-3 57ra28 ghelecht warm vorgeyt mit gersten_mele-9/D 57ra29 d gemenget . && we den snuuen 57ra30 heft . de droge dat krud ock de wortelen-5 57ra31 to hope myd vrowen melck 57ra32 de wortelen warm in de nesen 57ra33 gesteken is gud also leret diascorides/A 57ra34 mandelen/L de sote sint de sint 57ra35 heit vnde vuchte in dem anderen-5 57ra36 a grade . && genuttet 57rb01 so starcken se vnde gheuen gude vodinghe-6 57rb02 vnde vctten dat lijff . 57rb03 b ore olye is gud wedder dat siden 57rb04 ouele vnde de horen allene tho ytlicker-6 57rb05 spysze meyst vnde de bitteren 57rb06 c in artzedighe . && de bitteren_mandelen-5/D 57rb07 synt heyt vnde droghe in deme=2 57rb08 ende des anderen grades dusser-3 57rb09 bitteren_mandelen_bomes_wortelen-5/D 57rb10 ghestod myt watere vnde gesoden-5 57rb11 vnde dar mede de vlacken in 57rb12 deme antlate warm ghewasschen 57rb13 d is gud . && ock de suluen mandelen/D 57rb14 gestot vnde dar vp eyn plaster vordrifft-6 57rb15 e se ok . && wedder alle houet 57rb16 sucke eyn plaster vppe de dunninghe=3 57rb17 vnde vornhouet van rosen_oly/D 57rb18 etecke vnde byttere_mandelen/D to 57rb19 f hope gpestot . c de suluen mandelen-5/D 57rb20 myd honnighe ghemenghet 57rb21 legghe wur dy eyn hundt ghebeten 57rb22 g hefft . && dusse suluen mandele/D auent 57rb23 vnde morghen ghenuttet ys gudt 57rb24 weme de buck vele wey deyt vnde 57rb25 nicht wol en dauwee de spysze vnde-2 57rb26 macket wol pyssen . wol slapen 57rb27 h wedder de sucke in den neren vnde 57rb28 sweren in der lungen menge de mandelen/D 57rb29 myt amedunck/D mit mynten/D also lactuarium-7 57rb30 ete dat auent vnde morgen 57rb31 i wan du se ist mit honnige vnde myt 57rb32 melck also groth alse eyn walnoth/D 57rb33 des auendes dat is wedder de leuersucke-2 57rb34 wedder de vpblasinge des buckes 57rb35 k wan du der mandelen/D vyue nochterne-5 57rb36 ist des daghes werstu nycht 57rb37 l gedruncken . && wan du se menghest 57rb38 myd wyne vnde mide watere des 57rb39 auendes warm is gudt wedder den 57rb40 olden hosten && wente hyre serapio/A 57va01 muschaten/L is nux_miristica/D 57va02 muschaten/D synt heyt vnde droge=2 57va03 in deme anderen grade . de alderbesten-6 57va04 synt slicht swar starkes effte 57va05 scharpes smackes vnde wan me se 57va06 tobreckt neyn puluer van syck steuen-3 57va07 let de also nicht ensynt de en 57va08 a dogen nicht in artzedige . && ore 57va09 krafft is dat se starket de nature 57va10 dat herte se maken gude dauwinge=2 57va11 deme magen deme ingeweyde . 57va12 b de wyn dar se inne ghesoden synt 57va13 auent vnde morgen gedrunken is gud 57va14 dem kolden magen vnde we nicht 57va15 gude varwe enheft van kolder sake-2 57va16 ete alle morgen eyne halue muschaten=7/D 57va17 vnde drinck des suluen wynes=3 57va18 dar vp wente yd gud wart . 57va19 c annisz/D kome/D in wyne gesoden is 57va20 gud genuttet auent vnde morgen 57va21 wedder den bosen magen vnde ingeweyde=5 57va22 van veleme bosen wynde . 57va23 d we van der suke genesen is de drinke-2 57va24 wyn dar muschaten/D vnde mastix/D 57va25 inne gesoden synt vnde holde eyne 57va26 muschaten/D vor de nese dat starket 57va27 e dat herte vnde de borst . && ruckt 57va28 dyn munt ouele so kauwe des morgens-4 57va29 muschaten/D also hefft platearius-2/A 57va30 ghescreuen . 57va31 muschaten_blomen/L synt heyt 57va32 vnde droge in deme anderen 57va33 a grade . && ore kraft is to bestoppende-2 57va34 dar umme synt se gud wedder den 57va35 b blotganck . && de muschaten_blomen/D 57va36 synt alleyne gud de ghel rod edder 57va37 rod synt de eynen scharpen smack 57va38 myt en luttick bittericheit hebben 57va39 de auer swart edder graw synt vnde 57va40 nicht also smecken de synt nicht to 57vb01 c artzedige gud . && we eynen kolden 57vb02 maghen hefft vnde nicht wol vordauwen=6 57vb03 kan . de seyde mastix/D vnde 57vb04 muschaten_blomen/D in wyne vnde 57vb05 drinke auent vnde morgen vnde make-2 57vb06 eyn plaster myd bom_olye wasse-2/D 57vb07 dar to mastix/D muschaten_blomen/D 57vb08 lyke vele legge warm dar vppe den 57vb09 magen dat is wedder den kolden 57vb10 d krancken magen . && muschaten_blomen-3/D 57vb11 sede in venekol_sape/D wan dat 57vb12 eyne cleyne wyle soden hefft so do 57vb13 dar eyn luttick wynes to vnde siget 57vb14 dorch eynen dock des drinck auent 57vb15 vnde morgen dat is gud wedder den 57vb16 krancken magen vnde leueren vnde lenden-3 57vb17 suke vnde we umme de borst bekummert-4 57vb18 e is . && muschaten_blomen/D kauwe-2 57vb19 in dyneme munde lange dat suuert-4 57vb20 dy dynen bregen van aller bosen-3 57vb21 f vuchtnise . && weme syn herte 57vb22 vele beuet weydeyt vnde losich is de 57vb23 nutte muschaten_blomen/D gepuluert 57vb24 in spise vnde in dranke also secht pla/A 57vb25 mirra/L is heyt vnde droge in 57vb26 dem anderen grade de gude is 57vb27 bleyck ghele edder bleyck rod se 57vb28 a starket de lede vnde vortert de spise . 57vb29 we amborstich vnde bekummert is vmme-2 57vb30 de borst de drinke des auendes 57vb31 warmen wyn dar myrren/D vnde vighen-4/D 57vb32 b inne gesoden syn . && kanstu 57vb33 nicht wol dauwen edder stincket 57vb34 dyn munt van des magen wegen 57vb35 b edder is dyn magen vnreyne szo 57vb36 drinck wyn dar myrren/D inne gesoden-3 57vb37 c sy . && berne myrren/D vnde lat 57vb38 den rock in de munt gan dat starket=3 57vb39 den bregen && also secht platearius-4/A 57vb40 . 58ra01 mastix/L is gummy/D heyt vnde-2 58ra02 droghe in deme anderen=3 58ra03 grade . de beste is wyt 58ra04 a clar vnde grot . wedder bosze winde 58ra05 de vte deme magen vp stigen in dat 58ra06 houet in de ogen in de dunnynge vnde 58ra07 van boser vuchtnisse van dem bregen 58ra08 nedder komen . szo make ein plaster 58ra09 in de dunnynge van mastix_puluer/D 58ra10 van wyttem_wyrocke/D van wyne 58ra11 b de menghe wol tho hope . && gijffstu-3 58ra12 dyne spise wedder an dynen danck 58ra13 edder ock in dyner kranckheyt so 58ra14 macke mastix/D heyt in eynen deghele 58ra15 edder smelte one vnde legghe one 58ra16 alse du heytest kanst vp dynen hertleppele=7 58ra17 c . && kauwe mastix/D in dynem 58ra18 munde dat wyttet vnde starcket 58ra19 de thene vnde tuth de bosen vlote 58ra20 wedder van deme breghen dat id 58ra21 reyne wert vnde is gut der leueren 58ra22 d deme maghen . && mastix/D in warere=4 58ra23 ghesoden drink auent vnde morghen-4 58ra24 dat macket gude dauwynge 58ra25 dat starcket den breghen vnde maghen-4 58ra26 do dar to venekolsad/D komen/D 58ra27 so vordrifft idt den bosen wynde in 58ra28 e deme liue && ein plaster dar mastix_puluer/D 58ra29 vnde bolus_armenicus/D mit 58ra30 wyn_etecke vnde dat wytte van 58ra31 den eygeren legghe warm vppe 58ra32 den hertleppel wedder kolre spiginghe-3 58ra33 vnde leystu dat twiszchen den 58ra34 nauele vnde dat ghemechte dat bestoppet-7 58ra35 den kolre hoffganck also 58ra36 secht platearius/A . 58ra37 margariten/L synt fyne_perlen-3/D 58ra38 se synt heyt vnde droghe=3 58ra39 && de wyt clare synt 58rb01 nicht mydt kunsten ghemacket de 58rb02 do in artzedyge se starcken vnde 58rb03 macken scharpe synne ghenuttet . 58rb04 vnde mydt kuscheyt ghedreghen . 58rb05 b wedder de swymynghe van krankheyt-4 58rb06 edder van starcker artzedige 58rb07 edder van bloudgange edder van 58rb08 hoffganghe vnde wedder kranckheyt-4 58rb09 . bevinghe . losicheyt des herten 58rb10 in krancker suke nutte margariten/D 58rb11 gepuluerd myt roszen_suckere/D auent 58rb12 vnde morgen . also secht platearius-2/A 58rb13 circa_instans . 58rb14 sequitur nunc de littera . n . 58rb15 nachscheden_krud/L solatrum-4/D 58rb16 is kolt vnde droge in 58rb17 a deme anderen grade . && wedder-3 58rb18 swel in deme maghen edder leueren-5 58rb19 edder yn deme ingheweyde 58rb20 drinck auent vnde morghen nachtscheden_sap-11/D 58rb21 myd ghersten_watere/D 58rb22 b warm . && nachtscheden_sap/D win_etick 58rb23 to hope dar mack einen dok 58rb24 nath ynne dat legghe kolt vppe de 58rb25 c heyten leueren . && dat sulue ys 58rb26 gud vppe de heyten podageren edder-3 58rb27 dat krud stot myt deme etecke 58rb28 d vnde legghe vacken dar vp && edder-3 58rb29 dat sulue myd roszen_olye/D dar 58rb30 e vp ghelecht dat is alder best && alle-2 58rb31 materien vordrifft dat krud ghewreuen-6 58rb32 vppe hete swel wan se ersten 58rb33 werden also secht platearius/A . 58rb34 f heffstu heyte swele bynnen edder 58rb35 buten dynem lyue edder is dyn mage-2 58rb36 bestoppet mit hitte so nutte dat 58rb37 g krud ro edder gesoden . && dat krut 58rb38 ghestot vnde in watere ghesoden 58rb39 is gud vppe alle heyte swele koldt 58rb40 ghelecht altohandt kolet yd dat 58va01 h && den heyten magen kolet altohant 58va02 dat krud myd watere gestot dar 58va03 vp gheleyt also secht constantinus/A . 58va04 noertman/L ys romaninus/D 58va05 heft vele kreffte de ervaren 58va06 a synt && de blomen in wyne ghesoden=5 58va07 dat antlate auent vnde morgen=3 58va08 dar mede waschen dat beholt 58va09 lange tyd eyn reynlick anghesichte-2 58va10 b . && menge de blomen myt honnige-2 58va11 ete dat in deme mersz_mane dre 58va12 daghe myd roggen_brode/D nochterne-2 58va13 so wert dy neyn antrax edder 58va14 c andere vorgyfftich grot swel . && by 58va15 dyne bocken edder cledere in dyner 58va16 kesten legge de blomen so schaden one 58va17 d de mutten nicht . && de suluen blomen=3 58va18 legge io eyne nacht in czegen_melck 58va19 edder in wyn dat sud des 58va20 morgens in eynen erden gropen dat 58va21 ete vnde drinck wedder de derffsucht=5 58va22 edder swint_sucht ethicam 58va23 e ptisicam so genant && we amechtich 58va24 is vnde synne kranck syn . de sede 58va25 dat krud blomen vnde wortelen in 58va26 eyneme bedeckeden kettele myt vleyten-3 58va27 water vnde bade dar in eyner 58va28 f boden mede . && wedder den starken 58va29 hoffganck sud de blade in gudeme 58va30 wyn_eticke vnde legghe vppe den 58va31 buck alse du heytest lyden machst 58va32 g drey myddelblede van dem nortmane=4/D 58va33 legge in eyn vat wynes deme=2 58va34 hindert neyn weder noch bysmack=5 58va35 h . && heffstu den snuuen . berne-2 58va36 northman/D vnde nym den rock in 58va37 i dynen halsz . in dem dranke dar 58va38 northman inne lyt we des morgens 58va39 dar aff drinket deme wert neyn bose-2 58va40 k swel . && make van wyn_eticke 58vb01 vnde borne watere tohope menget 58vb02 also surlechtigen wyn dar sud inne-2 58vb03 northmanen_blomen/D vnde blade 58vb04 dat drinck kolt so vorgeyt de dorst 58vb05 l wente hire experimentator && northman-3/D 58vb06 in etike soden dar ouer syk gebedet-5 58vb07 vnde gewermet wol den packderme-5 58vb08 vnde denne wormel vt deme 58vb09 holte dar vp gestrauwet vnde wedder=3 58vb10 in gedrucket is gud && soycke 58vb11 ok konniges_kerse/D wulleue/D wullede-2/D 58vb12 in littera k . 58vb13 nardus/L is krud scharp wolrukende=7 58vb14 heyter vnde droger 58vb15 a nature && he starket wol syn roke 58vb16 b reysschet de pissen . && nardus/D ghepuluert-7 58vb17 vnde myt kolden water gedrunken=3 58vb18 is gud wedder de gelen sucht 58vb19 c wedder de suke der neren der swullen-3 58vb20 leueren wedder de beswouinge 58vb21 vnde herten suke wedder alle de suke 58vb22 de vorgenomet syn . sud nardus/D in 58vb23 rosen_watere/D myt suckere dat drink 58vb24 des morgens warm edder mack eynen-3 58vb25 d czyrop dar aff . && nardus/D gerocken-6 58vb26 is gud deme bregen . nardus/D 58vb27 myd wyne gesoden drinck des morgens-4 58vb28 wedder den kolden maghen 58vb29 wedder klemminge des bukes wedder-3 58vb30 bestoppinger der mylten vnde leueren 58vb31 also schrifft serapio/A vnde dyascorides=3/A 58vb32 soke ok spicanardus/D . 58vb33 naderwort/L serpentina/D is dracontea-3/D 58vb34 colubrina/D . && naderword/D 58vb35 is heyt vnde droger nature ore wortele=4 58vb36 in cleine stucke clouet tosneden 58vb37 vnde in der sunnen gedroget is twey 58vb38 iar in guder kraft . ore blade synt 58vb39 runt vnde hebben vele vlaken alse de slangen-3 58vb40 a hebben . && we syk besmert myd 59ra01 naderwort_sape/D de is velich vor den 59ra02 slanghen wente der naderwort_roke-2/D 59ra03 b vorchten se . van der naderword-4/D 59ra04 schaltu nicht alleyne yn dyn 59ra05 lyff nemen do dar yo anderswat 59ra06 c to wente se alto snel wercket . && de 59ra07 wortele gedroghet vnde klene gepuluert-7 59ra08 ock wol cleyne ghesichtet 59ra09 vnde myt roszen_watere/D ghemenget-3 59ra10 in der sunnen twey dage edder 59ra11 dre ghedroghet dar do to den dridden-3 59ra12 deyl blywordt/D ock ghemenget 59ra13 myt rosen_watere/D dat droge ock 59ra14 also vnde wan du wult dyn antlate=4 59ra15 wyt vnde reyne fyn hebben . 59ra16 so bestrick id van deme puluere in 59ra17 d roszen_watere/D ghemenget . && naderword_wortelen-16/D 59ra18 macke alse eynen=3 59ra19 weycken in eyne wunden so 59ra20 wert se wyt dar du eynen vulen to 59ra21 brocken knocken machst vtheyn is 59ra22 e he dar ynne . && drosze sweren maket=3 59ra23 ripe vnde brecket vp de gronen 59ra24 naderblade/D in wyne eddder in bom_olye 59ra25 ghesoden vnde dar vp gelecht 59ra26 f fijstolen makestu reyne menge zepen=3 59ra27 honnich myd naderwortelen/D 59ra28 puluere do dar in edder do dat dar 59ra29 in dat reyde alto hant vore van der 59ra30 g wunden gheschreuen is . && cancer-3/D 59ra31 is eyn swel edder sere dar vele 59ra32 hole in ghat vnde syghet alle tijt 59ra33 nym drey deyl nadewortelen_puluer=3/D 59ra34 eynen deyl betekalkes/D vngheloschen=7 59ra35 menge dat wol myt eteke 59ra36 van wynen dat id werde alse deich 59ra37 dar macke knobben aff alse bonen/D 59ra38 dat lat droghen in eynem ouen dar 59ra39 na ghepuluert des strauwe dar in 59ra40 dat droghet vnde helet . wente hyre-2 59rb01 h platearius/A && naderword/D myt 59rb02 wine warm gepuluert nochterne gedruncken-8 59rb03 is gud we nicht wol pissen-3 59rb04 i kan && de sweren de vmme seck 59rb05 luttecke sweren hebben eddr drosze-3 59rb06 werden dar en teghen is se gut 59rb07 warm nochterne ghedruncken vnde=2 59rb08 dar vppe ghestrecken suuert se . 59rb09 k dat sulue suuert ock de depen wunden-3 59rb10 vnde heylet se wan du de naderwortelen-8/D 59rb11 myt wylder_keruelen/D vnde-2 59rb12 honnighe tho hope ghestot vnde=2 59rb13 l dar vp ghelecht is gud . && vppe-2 59rb14 bosze vlacken strick naderwortelen-5/D 59rb15 m ghestot myd etecke && weme 59rb16 syne voyte vorvroren synt de sette 59rb17 se in warm water dar de naderwortele-7/D 59rb18 ynne ghesoden is so vleytet 59rb19 de vrost vth vnde wert gudt secht 59rb20 n euslapius/A . && uor allerhande ader=3 59rb21 slanghen stecke vnde vorgifft 59rb22 drage naderwortele/D by dy . vnde 59rb23 stot se vnde bestrick dy dar mede . 59rb24 o wene eyn adere edder slanghe gestecken-7 59rb25 het de stote naderwortelen/D 59rb26 vnde drincke myt wyne effte ethe 59rb27 dat && weme bose stinckende vleysch 59rb28 p in der nesze wasset dat heytet polipus-3 59rb29 de walke bom_wulle/D in naderwortelensape-12/D 59rb30 vnde stecke in de neszen-4 59rb31 q . && wedder den schemen vnde-2 59rb32 vele ander sucke de in den ogen 59rb33 werden nader_wortelen_sap/D myd 59rb34 honnige ghemenget stryck vmme 59rb35 de ogen do des suluen eyn kleyne-2 59rb36 r in de hole by der neszen . && ock 59rb37 ys de wortele altomale ghans gut 59rb38 s ghegetten tho den oghen && de 59rb39 oghen vorclaret se effte vorluchtet 59rb40 vnde vordristt allerhande schemen 59va01 naderwort_sad/D vyff vnde twyntich 59va02 korne ghestot vnde ghenuttet myd 59va03 eyn deyl wynes vnde twe deyl waters-4 59va04 tohope gemenget . edder dryttich-4 59va05 korne naderword/D heyl vngestot=4 59va06 myd deme suluen also ghenuttet-3 59va07 t iffte gedrunken . && de wortele 59va08 gebraden auent vnde morgen nochterne-5 59va09 eyer dem dranke geghetten 59va10 v is gud welck wyff eyn dot kint 59va11 drecht de holde nader_blomen/D vor 59va12 x ore nese so wert se des losz . wedder-3 59va13 den hosten vnde snuuen ethe 59va14 des morgens naderwortelen/D ghetempereret-10 59va15 y myd honnige && we bosze-3 59va16 vuchtnisse hefft in der borst de 59va17 ete ok de suluen auent vnde morgen 59va18 z wente hire macer/A . && wedder ogen 59va19 schemen dusternisse hosten ok bose=2 59va20 vuchtnisse dar alle wedder naderwortele=10/D 59va21 myd gesoden venekol_water/D 59va22 drinck edder ete dat ys also=2 59va23 er varen . 59va24 nodemel/L krafft/D sunnen_mel/D 59va25 is ameduck/D . && neseword/L 59va26 is des_hilghen_kersteswort/D etc . nunnen_krud=8/L 59va27 duuenkeruele/D is fumus/D 59va28 negelken/L gariofili/D && terre . 59va29 synt droge vnde heyt in deme 59va30 dridden grade secht platearius/A in 59va31 deme anderen grade heyt vnde droge=2 59va32 schrift macer/A . nyge negelken/D 59va33 bliuen vyff iar gud in guder krafft 59va34 wan men se bewaret in steden de 59va35 nicht alto vucht synt dar se nicht 59va36 vulen . edder in steden de nicht alto 59va37 droge synt dar se nicht vordrogen 59va38 so waren se wol teyn iar . negelken=3/D 59va39 de vthwendich slicht synt vnde-2 59va40 myd scharpeme smacke de synt 59vb01 gud . auer dede knobbelechtich 59vb02 synt myd scharpeme smacke de 59vb03 synt betere . && wan du neghelken/D 59vb04 twysschen den vingeren harde druckest-5 59vb05 kumpt dar vucht vt de synt 59vb06 alderbest . && ichteswelke voruelschor=5 59vb07 maken de olden negelken/D alse 59vb08 icht se nyge syn . alsus . se bynden se in 59vb09 eynen vuchten lynen dock vnde leggen-3 59vb10 se drey nacht in sant des morgens 59vb11 droghen se one dat grone nate behendelicken-11 59vb12 aff so schinen se gud 59vb13 vyff daghe iffte sesse . edder stoten 59vb14 gude negelken/D to kleyneme puluere-2 59vb15 dat tempereren se wol myt gudem-3 59vb16 wyn_etike dar eyn cleyne gudes-3 59vb17 wolrukendes wynes tho is 59vb18 vnde de quaden negelken/D myd deme=2 59vb19 puluere also ghemenget byndet=3 59vb20 se in eynen lynen dock tohope 59vb21 eyne nacht dar na laten se se droghen=4 59vb22 ane hitte by syck suluen also 59vb23 blyfft de roke vnde smack twintich 59vb24 dage . de makeden negelken/D also 59vb25 hebben en buten nicht en bynnen den 59vb26 guden smack wan du se in deme 59vb27 munde byst edder kouwest edder 59vb28 myd den vyngeren harde druckest 59vb29 dat vuchte . also bekennestu rechtuerdige-7 59vb30 a negelken/D edder ander . gude-2 59vb31 dauwinge deme magen maken se 59vb32 vnde starket drinke auent vnde morgen 59vb33 wyn warm dar negelken/D vnde mastix-4/D 59vb34 b inne soden is . wedder magen 59vb35 suke van kulde edder van boszem 59vb36 winde blasinge drinck warm auent 59vb37 vnde morgen dar negelken/D vnde venekol_sad=7/D 59vb38 c ine soden is . wedder amborsticheyt-11 59vb39 van kolder sake . legge 59vb40 dragant/D eyne nacht in gersten_watere/D 60ra01 dat is ptisana/D mydt deme watere 60ra02 menghe negelken_puluer/D mit gummy_arabicum-11/D 60ra03 dar macke pillen aff 60ra04 de holt vnder dyner tunghen lange=2 60ra05 d dar na sluck se in . && eyn krank 60ra06 bregen starcket negelken_rocke/D vor 60ra07 de nesze gheholden ock ghegetten 60ra08 e we alto starck laxus is de den hofganck-5 60ra09 hefft ghenomen dat he dar 60ra10 na alto langhe roracet edder we 60ra11 alto vele seck breckt edder spighet 60ra12 de sede seuen edder negen negelken/D 60ra13 in roszen_watere/D vnde drincke des 60ra14 ock ete he de wol to mate warm 60ra15 f drye nochterne . && we vele beswouet=3 60ra16 de nutte nochterne neghelken/D 60ra17 puluer myd borraghen/D wente hyre=2 60ra18 platearius/A circa_instans . 60ra19 g de stempne vorclaret negelken/D vnde 60ra20 mastix/D yn wyne ghesoden warm 60ra21 h ghedruncken . && der leueren maghen=4 60ra22 vnde wat in deme lyue boses 60ra23 is dar is ock dat gudt weedder . 60ra24 i den breghen vnde bregens dechtnisse-5 60ra25 starcket ock negelken_puluer/D 60ra26 vaken myt verscher komelk nochterne-5 60ra27 ghedruncken warm . && wol 60ra28 dat de neghelken/D genuttet starcket 60ra29 breghen leueren herte vnde magen 60ra30 io doch neghelken/D vaken alto vele-2 60ra31 ghenuttet krencken dat ghesichte-2 60ra32 der oghen . && wente hyre diascorides-7/A 60ra33 vnde macer/A 60ra34 nettele/L het vrtica/D in latine 60ra35 de is grot ock is se in latine-2 60ra36 acalife/D vrtica_regalis/D . 60ra37 vel greca/D vel vrtica_maior/D . de ander=3 60ra38 het archangelica/D vrtica_minor/D 60ra39 hadernettele/D luttick_nettele/D vnde 60ra40 se hebben ock almeystych albeyde 60rb01 eynerhande krafft . dar vmme is 60rb02 nettele/D albeyde heyter nature in deme 60rb03 begynne des dridden grades vnde 60rb04 droghe in deme anderen grade also=2 60rb05 a is ore sad ock . && wur de nettele/D 60rb06 brand dar strick bom_olye vppe de 60rb07 b bladderen . && in deme meyghe wan 60rb08 de nettele/D noch luttick is so nutte 60rb09 se in kole/D vnde in dyner spise wedder-3 60rb10 vele bosze tokomende sucke in 60rb11 c deme sommere in deme wynter 60rb12 wedder den vrost menghe vnde stot 60rb13 nettelen_sad/D myt bom_olye vnde myt 60rb14 oldem swinen_smere/D to hope dar bestryck-6 60rb15 mede hende vote vnde dat 60rb16 d lyff . && vppe den hundes bete legghe-3 60rb17 nettel_krut/D ghestot myt oreme 60rb18 e sape vnde mit solte . && dat sulue is 60rb19 ock gud vppe bose sweren wunden 60rb20 f edder bledderen . && wedder den 60rb21 swuls der mylten ethe nettlen_blade=2/D 60rb22 myt oreme sape ghestot mit wyne-2 60rb23 vnde gesoden myd bom_olye 60rb24 auer de wortele der groten_nettelen-3/D 60rb25 is dar alderbest tho . wente hyre-2 60rb26 g plinius/A libro xxj . && allen harden-3 60rb27 swuls weycket nettele/D mit oreme-2 60rb28 sape tho hope ghestoet dar vp 60rb29 h gheleyt && wedder de swullen harden-3 60rb30 mylten stodt hadder_nettelen/D 60rb31 wortelen mit wyne lat dat to hope 60rb32 vp seden drinck den wyn dre dage 60rb33 nochterne vnde de wortelen bynt in 60rb34 de lochteren syden vppe de milten 60rb35 i warm . && podager swullen voyte 60rb36 edder tone vordrifft dat sulue plaster=4 60rb37 k . && wur de gicht eynen roret in 60rb38 den ledematen dar stryck vp bom_oly 60rb39 dar de hadernettelen/D ynne gestoedt=6 60rb40 vnde ghesoden is gantz gudt 60va01 l weme de lede killen vnde wey don 60va02 de stote hadernettelen/D myd solte vnde-2 60va03 legge dat vp de lede vnde vp de 60va04 m senen . && der vruwen matrix opent 60va05 syck vnde gheyt in ore rechten stede-2 60va06 vnde reyschet ok dat menstruum 60va07 de sulue nettele/D in wyne edder in 60va08 water gesoden vnde vacken nochterne-5 60va09 n warm gedrunken && weme 60va10 de nese blod strike der suluen nettelen=5/D 60va11 sap an syn dunninge vnde vornhouet-5 60va12 o . && we syne nese wyl bloden 60va13 hebben de gete des sapes in de nesen-3 60va14 p && welck vrowe ore tyd lange 60va15 nicht ghehet enhefft de menghe 60va16 myrren/D ghestot myd der suluen nettelen=5/D 60va17 sape vnde steke dat in de hemeliken-3 60va18 q stede . && weme de vua edder 60va19 gagel in de strotten nedder schotten 60va20 ys edder gheswullen . de holde der 60va21 suluen nettelen/D sap in der stroten vnde-2 60va22 dar na rosen_olye/D ok holde he 60va23 dat in der stroten vmme des sapes 60va24 r hitte willen . && wultu gerne sweten-3 60va25 so stot vnde sede de suluen nettelen-3/D 60va26 myt bom_olye vnde bestrick dy 60va27 s mede in deme bade . && welck pert 60va28 ko edder ander deyr vnfruchtbar 60va29 ys vnde der nature warke den 60va30 nicht laten wyl der bestrick ore 60va31 mechte myd hadernettelen_sape/D vnde-2 60va32 vriff ore mechte myd den bladen 60va33 t van nettelen/D && grote_nettelen/D vnde-2 60va34 hadernettelen_blade/D gedroget 60va35 vnde dat sad ghepuluert vnde myd 60va36 ptisana/D gersten_watere/D nochterne 60va37 warm ghedrunken maket eyne reyne=2 60va38 borst vnde vordrifft dat swel 60va39 plauresis vnder den ribben in der 60va40 v rechteren syden . && ock starket 60vb01 dat de mynschliken nature myd 60vb02 x wyne ghedrunken . && honnich peper-3/D 60vb03 dar to gemenghet ocket de vnkuscheyt-8 60vb04 y . && we swarliken athmet 60vb05 de sede de nettelen/D in wyne edder 60vb06 nettelen/D de twysschen vnser_leuen_vrowen_dagen 60vb07 twen vpgenomen 60vb08 vnde gepuluert is gesoden drinke 60vb09 z se denne nuchterne warm . && dat 60vb10 sulue is gud wedder den kolden 60vb11 hosten vnde wedder de kolden lunghen=4 60vb12 ok wedder dat buck ouele . 60vb13 r1 tho alle dussen vorgeschreuen suken=3 60vb14 puluere beyderhande nettelen/D 60vb15 blade vnde sede dat vp myd honnighe-3 60vb16 in water dat drinke vakene . 60vb17 edder drinck dat sap versch myd 60vb18 z1 wyne warm . && vppe eyn swel 60vb19 by den oren dat het parocidas make-2 60vb20 eyn plaster stot hadernettelen/D 60vb21 varsche blade myt solte legge dar 60vb22 r2 vp . && dat sulue droghet sygende 60vb23 vv sweren . && dat vleysch dat syck van 60vb24 den seren knocken loszet dat heylet=3 60vb25 aa dat sulue plaster . && wedder allerhande-8 60vb26 suke de in den leden des 60vb27 mynschen wandert ys dat sulue 60vb28 gud dat hyr vore van der mylten 60vb29 vnde podogra ys gheschreuen . 60vb30 bb de nettelen/D vnde dat sad nym vp 60vb31 dat se droghen in deme scheden to 60vb32 cc vele artzedige . && ane solt sud lutteke_nettelen-13/D 60vb33 in wyn etike de ete 60vb34 vnde den etik drinck warm auent 60vb35 vnde morghen wedder de bosen 60vb36 dd vuchtnisse des maghen . && dat sulue-2 60vb37 dodet de cleynen chaworme 60vb38 in deme maghen de van vnripem 60vb39 ouete edder anderen vruchten edder-3 60vb40 van boser vuchtnisze werden 61ra01 cc menghe vnde stot to hope kleyne_nettelen/D 61ra02 eyn dodere hones_vlomen/D 61ra03 dat yd werde salue dar smere dy 61ra04 mede yn deme bade dre daghe na 61ra05 eyn ander dat vordrifft allen schorff 61ra06 dynes lyues wente hyre auicenna/A 61ra07 secundo canone . et macer/A de herbis . 61ra08 sequitur nunc de littera . o . 61ra09 ossentungen/L de het buglossa/D 61ra10 ligua_bouis/D . se ys kleyne 61ra11 heyt in deme ersten grade . 61ra12 wan se droge is so en hefft se nicht 61ra13 vele kraft . ore blade sint brun scarp 61ra14 vnde ligghen vppe der erden breyt 61ra15 alse ossentungen/D vnde de vlecken hebben-3 61ra16 de synt best tho artzedighe vnde 61ra17 a gud . && weme de oghen swillen vnde-2 61ra18 wey don de stote de blade mydt 61ra19 b watere vnde legghe dar vp . && we 61ra20 me de thenen wey don de kauwe 61ra21 grone ossentungen_wortelen/D in sineme-2 61ra22 c munde . && ossentungen_blade/D 61ra23 de stot myt wyne vnde sut dat vp 61ra24 vnde drinck dat warm nochterne 61ra25 d wedder herte beuent wedder melancolien-9 61ra26 bloud ock suuert dat de 61ra27 borst wedder den host vnde struuen borst 61ra28 sede dat krut myt suckere in idromelle-2/D 61ra29 dat is twey deyl waters vnde de 61ra30 dridden deyl honnighes dat drink 61ra31 warm morghen ock auent wente 61ra32 hyre plinius/A vnde auicenna/A secundo=2 61ra33 e canone . && wedder de boszen 61ra34 lunghen ossentungen_blade/D in wyne-2 61ra35 gesoden drink nochterne warm 61ra36 f ore sap mydt warmem watere 61ra37 drinck auent vnde morgen wedder 61ra38 den swuls der dee vnde der lenden 61ra39 g we den dranck drincket dar ossentungen_krudt-12/D 61rb01 ynne leghen hefft de 61rb02 h wert vrolickes modes dar warschopp-6 61rb03 ys . dar strauwe dat sulue 61rb04 krut vnder de voyte edder sut dat 61rb05 sulue krud in watere dar sprenge 61rb06 mede in der warschop dat macket 61rb07 i dar de lude vrolick . && den bregen 61rb08 vnde des breghens ghedechtenisse 61rb09 starcket wyn edder beyer dar ossentungen_krut-11/D 61rb10 twey edder drey nacht 61rb11 ynne leghen hefft vackene gedrunken=3 61rb12 wente hyre macer/A . 61rb13 ossennauel/L is duuenuoedt/D 61rb14 onermonie/L soyke boyrword-4/D 61rb15 helpe/D . 61rb16 osterlucie/L soyke lange_holwordt-5/D 61rb17 && ostrucie/L soycke 61rb18 meysterword/D . 61rb19 orengele/L soycke dystel/D de 61rb20 de wal_dystel/D edder lopdystel=6/D 61rb21 het . 61rb22 prasius/L is eyn eddelsteyn=5 61rb23 grone alse dat 61rb24 krud andorn/D godervorgetten-6/D 61rb25 . de steyn ys 61rb26 ock noch twyerleyge de eyne hefft 61rb27 also bloudstippeken . && de andere 61rb28 hefft drey wytte punteken . we den 61rb29 steyn bi seck drecht in kuscheyt ifte 61rb30 hefft de kan mannych yar langhe 61rb31 horen vnde seen ock hefft he ichteswelcke=9 61rb32 vele gude dogede alse de 61rb33 tweyne eddel_steyne iaspis/D vnde smaragdus-6/D 61rb34 dat is also bevunden . also 61rb35 schrifft de grote meyster albertus/A 61rb36 in libro de vegetabilibus . 61rb37 pors/L soycke capellecken/D 61rb38 perle/L soycke fyne_perlen/D 61rb39 edder soyke dat yn deme 61rb40 bockstaue m . margarita/D . 61va01 petercilien_van_macedonien/L 61va02 soycke gersele/D gers/D yers/D . 61va03 pynadetze/L soke romesch_kol/D 61va04 porlock/L soycke lock/D pepperen/L 61va05 soycke merredick/D 61va06 pasternack/L soyck kretelmoren-3/D 61va07 . pepperkome/L soycke . 61va08 kome/D ciminum/D . porratzie=4/L 61va09 soycke borrago/D && peterswordt/D 61va10 sunte_petersword/L socke duuelsbete/D 61va11 pyonia/L peonia/D ys heyt vnde 61va12 droge in deme anderen grade 61va13 de peonien_wortelen/D nim 61va14 vp in deme wynttere se is gut tein 61va15 yar de is de beste de wol to mate 61va16 brun is nicht alto swart nicht alto 61va17 wyt nicht alte licht nicht lokerich 61va18 nicht puluerechtich wan du se to 61va19 breckest ock is se twyerleyghe de 61va20 eyne hefft blade alse grote_nodbomes_blade=9/D 61va21 vnde hefft wytte wortelen-5 61va22 senewolt alse eyn vynger wol 61va23 twygerhande edder spenne lanck der 61va24 blade synt bouen entwey geklouet 61va25 dar gan aff cleyne virgulen vnde wan 61va26 me de schellen vp deyt dar synt ynne-2 61va27 rode kornecken alse blout dar 61va28 manck synt brun swartlijke korne 61va29 v . edder vj . ore wortele is kleyne 61va30 vnde tho deylet alse der wylden_lilien=4/D 61va31 golden_lilium/D . lilium_conuallium/D . 61va32 wortelen senewolde knobben dar 61va33 vele cleyne wortelen edder riszeken 61va34 a vth ghan && welck wyff in dem kindelbedde-8 61va35 nicht wol ghesuuert is de 61va36 stotte der wortelen also grot alsze 61vb01 eyn walnot/D myt wyne vnde sede 61vb02 dat vp vnde drincke dat morghen vnde 61vb03 auent warm so wert se ghereynyghet-4 61vb04 wol myt deme menstruo vnde 61vb05 van allen anderen dinghen . 61vb06 b welk wyff orer blomen altho vele 61vb07 hefft de drincke der cleynen_peonyen-2/D 61vb08 roden kornecken neghen effte 61vb09 eluen . myt warmem iffte surlickem 61vb10 wyne vppe ghesoden edder ethe de 61vb11 kornecken alleyne . 61vb12 c welk wyff der blomen alte luttick 61vb13 hefft de stote der kleynen peonien/D 61vb14 peonien_wortelen/D myd mandelkerne/D vnde 61vb15 nutte dat vacken nochtetne 61vb16 d dat sulue vordrifft ok den hoffganck 61vb17 e weme duncket dat ome wat swares=3 61vb18 syn lijff drucke wan he sleept . 61vb19 de ete der cleynen_pyonien/D swarte 61vb20 korne drey edder vyue iffte souen io 61vb21 des auendes vnde des morghens . 61vb22 f wan he des bederft && edder stote-2 61vb23 ore wortelen myt wyne vnde drinke-2 61vb24 dat auent ok morghen wan he 61vb25 g des bederff && dat sulue vordrift ok 61vb26 h andere sware drome . && mylten 61vb27 lenden leueren neren vrowen sucke 61vb28 vnde maghen suuert alle der cleynen_pyonien/D 61vb29 wortele myt mandelen/D gestot-4 61vb30 vnde mulsa/D ghedruncken auent 61vb31 i vnde morghen && mulsa is achte 61vb32 deyl waters vnde de neghede deyl 61vb33 honnighes to hoppe vp gesoden wente-2 61vb34 hiyr macer/A vnde diascorides/A vnde serapio-5/A 61vb35 k . && galienus/A secht dat pionien_wortele-10/D 61vb36 in den hals gehenget vordrifft-3 61vb37 dat vallentouel dat schrifft he van 61vb38 eynen kinde also eruaren wen de kraft 61vb39 der peonien/D vindetme nu nicht so mechtich-4 61vb40 also secht platearius/A circa_instans 62ra01 wedder de vallende sucke sudt byboten-5/D 62ra02 yn wyne dar do in pionien_wortelen/D 62ra03 ghedroghet vnde ghepuluert-4 62ra04 dat dryncke he vackene auent 62ra05 vnde morghen edder drincke dat 62ra06 sulue puluert myd ruden_sape/D ock 62ra07 m also && wedder de gycht drinck dat 62ra08 sulue puluer in wine dar beuergeile-2/D 62ra09 n ynne ghesoden ys . && we mydt 62ra10 not pysset de drincke der peonyen/D 62ra11 o wortelen gepuluert in wine && de 62ra12 matrix der vrouwen werd reyne 62ra13 peonien_wortele/D in wyne ededer in 62ra14 watere in eynem erdene gropen gesoden-5 62ra15 vnde den swadem myd eyner 62ra16 roren yn ore ghemechte laten van 62ra17 p nedden vp gan . && swarte vlecken=3 62ra18 vppe der hud bestrick mit pionien_wortelen_sape-18/D 62ra19 q . && we eynen boszen-4 62ra20 maghen hefft vnde welker vrowen-3 62ra21 ore matrix nycht wol rechtuerdich=7 62ra22 en is de drincke veffteyne 62ra23 pionien_korne/D myt wyne drey daghe=3 62ra24 r nochterne . && wedder der boszen=4 62ra25 blasen sucht vnde lenden ouele-2 62ra26 vnde gyszchen ock wedder den 62ra27 steyn der kindere pionien_wortelen/D 62ra28 nochterne ghegetten edder in wyne-2 62ra29 ghesoden vnde vackene gedrunken-3 62ra30 is gud de wortelen erst gestot 62ra31 s dat sulue is gud wedder sciasim . 62ra32 de myd open oghen nicht en seen . 62ra33 wente hir auicenna/A secundo canone 62ra34 vnde platearius/A circa_instans . 62ra35 t welken kynderen vele dreget edder 62ra36 dromet in deme slape vnde de alleph 62ra37 vele vordreytes deyt de drinke win 62ra38 dar pionien_wortelen/D ynne gesoden 62ra39 is edder de ammen drincken des . 62ra40 v welker vrouwen de moder altho 62rb01 sere vleytet de stote der pionien/D korne-2 62rb02 myt wyne vnde drincke dat kold 62rb03 x der romeschen_pyonien_wortele/D 62rb04 vnde nicht de ghemeynen_pionien/D 62rb05 wedder dat vallendouele henghe 62rb06 den kinderen in den hals vnde lat 62rb07 yd drincken edder eten de wortelen 62rb08 wu du kanst . also secht constantinus/A 62rb09 in dietis . 62rb10 pepper/L het piper/D he is drierleye-6 62rb11 de eyne de ys . de 62rb12 erst ripe is de het macropiper=5/D 62rb13 . de andere het pipper_album/D 62rb14 wyt_pepper/D lenco_pipper/D de en kumpt 62rb15 hyre tho lande nicht wen den ichteswelcke-9 62rb16 vth dem swarten_peper/D 62rb17